Λαρνιώτισσα, η "Παναγιά του Σκίνου"! Το μεγάλο θαύμα που καταγράφει ο Μανώλης Κασσώτης (ανέκδοτες ιστορικές φωτογραφίες)

Λαρνιώτισσα, η "Παναγιά του Σκίνου"! Το μεγάλο θαύμα που καταγράφει ο Μανώλης Κασσώτης (ανέκδοτες ιστορικές φωτογραφίες)

Ίσως να μην υπάρχει πιο συγκινητικός θρύλος στην Κάρπαθο, που να μιλά για ένα μεγάλο θαύμα και ταυτόχρονα να αποδεικνύει την πίστη, την αγάπη και την υπομονή μιας μάνας, από αυτόν της Παναγίας της Λαρνιώτισσας!

Μέσα από αφηγήσεις, στις ώρες μιας αποσπερίας, ίσως οι πιο παλιοί να έχουν ακούσει την ιστορία, αλλά για τους νεότερους, υπάρχει η ευκαιρία να τη διαβάσουν και να τη διδαχτούν από το βιβλίο του Μανώλη Κασσώτη «Η Βαγγελίστρα της Καρπάθου και εξωκλήσια της περιοχής», από τις εκδόσεις apella nota, το 2008.

Η ιστορία της Λαρνιώτισσας και το μεγάλο θαύμα της Παναγίας χάνεται μέσα στους αιώνες!

Τρεις άνθρωποι έχουν κομβικό ρόλο στο μεγάλο θάμα που γράφει ο Μανώλης Κασσώτης. Ο Βασιλής του Μανιά, μια Μενετιάτισσα μάνα, που δε θα μάθουμε ποτέ το όνομα της κι ο γιος αυτής της γυναίκας. Μικρό αγόρι τον άρπαξαν σε κάποια από τις επιδρομές τους πειρατές και τον έκαμαν σκλάβο!

Και στους τρεις, κάποιο Σάββατο πριν από 4-5 αιώνες, εμφανίστηκε, τους μίλησε η Παναγία και τους οδήγησε στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η εκκλησία που γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

Η Παναγία οδήγησε τη μάνα και τον Βασιλή του Μανιά ταυτόχρονα στον πιο μεγάλο σκίνο, την ίδια στιγμή ο σκλαβωμένος γιος, ο οποίος κρύβει όλο το δράμα των ιστορικών χρόνων, σπάει τα δεσμά του, αφήνει το πειρατικό καράβι που είναι ναύτης και κολυμπά στο Καρπάθιο πέλαγος! Επιστρέφει στο νησί του μετά από 30 χρόνια σκλαβιάς κι αυτός με την Παναγία για οδηγό.

Ο Μανώλης Κασσώτης αποδεικνύει για ακόμη μια τη θαυμαστή μαεστρία της πένας του αλλά κυρίως την πίστη του στο θαύμα, που έμενε άγραφο και μεταφερόταν από στόμα σε στόμα για πολλούς αιώνες.

Σήμερα μπορεί φαινομενικά να είμαστε περισσότερο δύσπιστοι, ωστόσο σε μικρά και μεγάλα θαύματα παραμένουμε βουβοί, αφού από τη μια δε χωρούν οι ανθρώπινες εξηγήσεις κι από την άλλη όλο και μας πονά και κρυφά ή φανερά θα επιθυμούσαμε μια βοήθεια για να το λύσουμε.

Έτσι λοιπόν, σε εκείνη την περασμένη κι εντελώς άγνωστη για μας εποχή, που περιγράφει ο συγγραφέας και ιστορικός ερευνητής Μανώλης Κασσώτης, μια μάνα ξανασμίγει μετά από 30 ολόκληρα χρόνια με τον μονάκριβο γιό της! Με οδηγό την Παναγιά τη Λαρνιώτισσα.

Ο Βασιλής του Μανιά, κρατά στο σπίτι του την εικόνα Της που βρέθηκε μέσα στο σκίνο! Ωστόσο η Παναγία έχει διαφορετική άποψη. Επιστρέφει στον σχίνο! Και ζητά από τον Βασιλή του Μανιά, σε εκείνο ακριβώς το σημείο, να κατασκευάζει το σπίτι Της! Να χτίσει ένα μικρό εκκλησάκι!

Το εικόνισμα της Παναγίας βρέθηκε 8 Σεπτεμβρίου, ανήμερα των γενεθλίων της Παναγίας και για αυτό το λόγο ο Βασιλής του Μανιά αποφάσισε να γιορτάζεται εκείνη τη μέρα. Επειδή στην περιοχή περνούσε ο ξεροπόταμος Λαρνιώτης το όνομα που επιλέχτηκε να δοθεί είναι το προφανές, δηλαδή Παναγία η Λαρνιώτισσα ή σκέτο Λαρνιώτισσα.

Πέρασαν και κείνες οι γενιές, αφού ο πανδαμάτωρ χρόνος δεν αφήνει τίποτε ζωντανό που να μην το καταπιεί. Όμως το μικρό εκκλησάκι και το πανηγύρι που γινόταν εκεί στις 8 Σεπτέμβρη γινόταν όλο και πιο γνωστό. Οι λίγοι έφερναν όλο και πιο πολλούς συγγενείς και φίλους, τιμούσαν τη Χάρη Της και με τα χρόνια το πανηγύρι έγινε κάτι παραπάνω από δεδομένο.

Ο απόγονος του Βασιλή του Μανιά, Βασίλης Δασκαλάκης, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στο 1860 το κληρονόμησε, μαζί με τη μάντρα με τα ζώα κι είχε την υποχρέωση να συνέχιση την τέλεση του πανηγυριού. Μάλιστα παντρεύτηκε την Φωτεινή του Λάμπρου. Μαζί έκαμαν μεγάλη φαμίλια έτσι το μικρό εκκλησάκι δεν τους έφτανε, δεν τους χωρούσε πια. Στις αρχές του 200υ αιώνα ο Βασίλης Δασκαλάκης μετά το πανηγύρι χάλασε το μικρό εκκλησάκι κι έφτιαξε ένα μεγαλύτερο, το ξωκλήσι που υπάρχει σήμερα.

Ο Μανώλης Κασσώτης σε αυτό το σημείο αναφέρει στη μελέτη του για τη Λαρνιώτισσα, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο “Η Βαγγελίστρα της Καρπάθου και εξωκλήσια της περιοχής” εκδόσεων apella nota, Αθήνα 2008, ακόμη ένα θαύμα! Η Παναγία παρουσιάστηκε στην κόρη του κτήτορα, την Κυραννιά, και της ζήτησε να μην την “αφήνει ο πατέρας της ξεσκέπαστη γιατί βρέχεται”. Ο Βασίλης Δασκαλάκης κατάλαβε την επιθυμία της Παναγίας, ολοκλήρωσε άμεσα την κατασκευή και τη στέγη του μοναστηριού.

Το 1930 το μοναστήρι πέρασε στα χέρια της κόρης του Βασίλη Δασκαλάκη, Ευδοξίας, συζύγου του Σταύρου Μαργαρίτη. Η γυναίκα ανέλαβε τη διαχείριση της Λαρνιώτισσας ώσπου μετά τα δύσκολα χρόνια του πολέμου, το 1950, το παραχώρησε στη Μητρόπολη, Από τότε τη διαχείριση ανέλαβε η εκκλησιαστική επιτροπή της Βαγγελίστρας.

Τη δεκαετία του 1970 τοποθετήθηκε ο μεγάλος σιδερένιος σταυρός, στον λόφο που βρίσκεται απέναντι από το ξωκλήσι και κοιτά τη θάλασσα μια προσφορά των αείμνηστων Νικήτα και Χατζηάννη Νικολάου Παχούντη. Το 2003, με έξοδα του Μανώλη Κασσώτη, έγιναν η μεγάλη σκάλα που οδηγεί στον Σταυρό. Η σκάλα έχει 121 πέτρινα σκαλοπάτια που οδηγούν στο ύψωμα που έχει τοποθετηθεί ο Σταυρός που αποτελεί πια σημάδι για τα περαστικά πλοία από την περιοχή. Ο παλιός σιδερένιος Σταυρός υπήρξε ανάγκη λόγο φθορών να αντικατασταθεί έτσι με δωρεά του Παναγιώτη και της Ευαγγελία Σκευοφύλακα τοποθετήθηκε ένας μεγάλος ανοξείδωτος Σταυρός.

Αξίζει να αναφέρουμε λίγες μονάχα λέξεις από την θαυμάσια περιγραφή του Μανώλη Κασσώτη:

“Νωρίς την παραμονή καταφθάνουν οι προσκυνητές από τα Πηγάδια, τις Μενετές, το Απέρι, τη Βωλάδα και την Αρκάσα, γύρω στα 3.000 άτομα για να προσευχηθούν και να παρακολουθήσουν τον μεγάλο Εσπερινό, πολλοί φέρνουν άρτους και άλλα τάματα.  Οι προσκυνητές κάθονται στα πέτρινα τραπέζια και στα ξύλινα που τοποθετήθηκαν στην αυλή και όπου αλλού υπάρχει ελεύθερος χώρος. Κοντά στο σούρουπο αρχίζει κατανυκτικός Εσπερινός, με Αρτοκλασία και διανομή άρτου. Η ομορφιά του περιβάλλοντος και η υποβλητικότητα του δειλινού, δημιουργούν αισθήματα ψυχικής ανάτασης, ένα είδος επικοινωνίας με το Θεό….Η Παναγία του Μεγάλου σκίνου θερμαίνει την πίστη των ανθρώπων και κρατάει ζωντανές της καρπάθικες παραδόσεις, του Βασιλή, της Μενεδιάτισσας και του γιού της”.  Μανώλης Κασσώτης

φωτογραφία εξώφυλλο Πωλ Βιττωρούλης

4.9.2022

Μανώλης Δημελλάς

πηγή Καρπαθιακά Νέα

g1-001 Η κοιλάδα της Βαθάς πούχε το στάβλο της η Μενεδιάτισσα. Δεξιά η περιοχή του Βουτσά με το εκκλησάκι του Πανορμίτη (Αρχαγγέλου Μιχαήλ). The valley of Vatha where the Menediatissa had her stable. On the right, the area of Voutsas with the church of Panormitis (Michael the Archangel). (photo George Felix 2007). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

 

g1-002 Απ’ εδώ που σήμερα περνά το πλοίο της γραμμής, έπεσε ο σκλάβος στη θάλασσα και βγήκε στη στεριά. From where, today, the liner passes, the slave fell into the sea and came ashore. (photo George Felix 2007). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

 

g1-003 Στη Βαργάρα στο πανηγύρι της Λαρνιώτισσας το 1925. Από αριστερά: Πρώτη σειρά – Θωμάς και Γιάννης Οικονομίδης. Δεύτερη σειρά – Κυρανιά Μηνά Οικονομίδη του Γιάναγα (με το μωρό, άγνωστο), Αννίτσα Φωκά Οικονομίδη, Ρήνα Μηνά Οικονομίδη (με το μαντολίνο), Γιώργος Ι. Σκευοφύλακας, Καλλιόπη Σκευοφύλακα (έγκυος με το γιο της Γιάννη), Ελιάσα Φωκά Οικονομίδη. Τρίτη σειρά – Φωκάς Οικονομίδης, Παρασκευή Οικονομίδη και το κοριτσάκι (άγνωστο). In Vargara at the festival of Larniotissa in 1925. From left: First row – Thomas and Giannis Economidis. Second row – Kyrania Mina Economidi of Gianaga (with the baby, unknown), Anitsa Foka Economidis, Rina Mina Economidi (with the mandolin), George I. Skevofylakas, Kalliopi Skeyofylakas (pregnant with her son Giannis), Eliasa Foka Economidis. Third series – Fokas Economidis, Paraskevi Economidis and the little girl (unknown). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη
g1-004 Σιγά-σιγά ήλθα και τα λυροτσάμπουνα στο πανηγύρι της Λαρνιώτισσας. Από αριστερα: Τελευταία σειρά (όρθιοι) – Ρήνα Μ. Οικονομίδη, Πηνελόπη Μ. Οικονομίδη, Κυρανιά Μ. Οικονομίδη, Σοφία Ν. Λάμπρου, Βαγγέλα Μ. Οικονομίδη, Μαριγώ Ν. Λάμπρου, Καλλιόπη Μ. Οικονομίδη (με το γιό της Γιάννη), Παρασκευή Φ. Οικονομίδη, Καλλιόπη Φ. Οικονομίδη, Στασία Φ. Οικονομίδη, Αννίτσα Φ. Οικονομίδη και Μιχάλης Κ. Λάμπρος. Δεύτερη σειρά – Φιλιππής Λογοθέτης, Γιώργος Ι. Σκευοφύλακας, Μιχαήλος Σταματάδης, Μηνάς Οικονομίδης, Ζωή Διακίδη, Μιχάλης Νιοτής, Νίκος Μπρουσιανός, Γιώργος Νιοτής και Φωκάς Οικονομίδης. Πρώτη σειρά – Αποστόλης Μανωλακάκης, Γιώργος Μ. Σταματιάδης και Βαγγέλης Γεργατσούλης (1926). After a while came to the lyricotsambouna (musical instruments) at the festival of Larniotissa. From left: Last row (standing) – Rina M. Economidi, Penelope M. Economidi, Kyrania M. Economidi, Sofia N. Lambrou, Vangela M. Economidi, Marigo N. Lambrou, Kalliopi M. Economidi (with her son Giannis), Paraskevi F. Economidi, Kalliopi F. Economidi, Stasia F. Economidi, Annitsa F. Economidi and Michalis K. Lambros. Second row – Filippis Logothetis, George I. Skevofylakas, Michailos Stamatadis, Minas Economidis, Zoi Diakidi, Michalis Niotis, Nikos Brousianos, George Niotis and Fokas Economidis. First series – Apostolis Manolakakis, George M. Stamatiadis and Vangelis Gergatsoulis (1926). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-005 Εσπερινός στο πανηγύρι της Λαρνιώτισσας γύρω στο 1970. Από αριστερά: Ιωάννης (Χαζηάννης) Παχούντης, Καλλιόπη (Χαζήενα) Σκευφύλακα, Αννίτσα Καραδημητρίου, ιερέας Γενάδιος Καραδημητρίου, Ζωή Μοσχονά, Αντωνία και Ειρήνη Χατζηφώτη.

Vespers at the festival of Larniotissa around 1970. From left: Ioannis (Haziannis) Pachountis, Kaliopi (Haziena) Skevofylaka, Annitsa Karadimitriou, priest Genadios Karadimitriou, Zoe Moschonas, Antonia and Irine Hatzifoti.

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-006 Στον λόφο απέναντι από το εκκλησάκι της Λαρνιώτισσας πρόβαλε ο παλαιός σταυρός (1971). On the hill across from the chapel of Larniotissa stood the old cross (1971). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

 

g1-007 Όπως και πρώτα ο νέος σταυρός της Λαρνιώτισσας (δωρεά Παναγιώτη και Ευαγγελίας Σκευοφύλακα) φαίνεται από τα περαστικά πλοία και οι ψαράδες τον βάζουν για σημάδι.As before, the new cross of the chapel Larniotissa (donation of Panagiotis and Evangelia Skeufylakas) is visible from passing ships and fishermen use it as a marking point (photo Patricia Fenn 2007).

 

g1-008 Ο προσκυνητής ανεβαίνει μια λιθόκτιστη σκάλα από 121 σκαλοπάτια (δωρεά Μανώλη Κασσωτη) για να φθάσει στην κορυφή του λόφου της Λαρνιώτισσας με τον σταυρό. The pilgrim climbs a stone staircase of 121 steps (donation of Manoli Cassotis) to reach the top of the hill with the cross (photo Patricia Fenn 2007). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

 

g1-009 Μια από τις πρώτες ηλεκτρογεννήτριες που φώτισαν την Κάρπαθο. (Την έφερε στην Κάρπαθο ο Ιωάννης Ηλία Λογοθέτης από την Αμερική το 1948, και αυτός την δώρισε στον εξάδελφο του Χατζηγιάννη Παχούντη, που στην συνέχεια την δώρισε στο εκκλησάκι της Λαρνιώτισσας ως ιστορικό κειμήλιο).

One of the first generators to illuminate Karpathos (It was brought to Karpathos by Ioannis Elias Logothetis from America in 1948, and he donated it to his cousin Hatzigiannis Pahuntis, who then donated it to the chapel of Larniotissa as a historical relic). (photo Patricia Fenn 2007). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-013 Πολύ λίγο άλλαξε το εσωτερικό του μοναστηριού της Λαρνιώτισσας από τότε που το έκτισε ο Βασιλής του Μανιά

The interior of the chapel of Larniotissa has changed very little since it was built by Vasilis Manias (photo Patricia Fenn 2007).

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-014 & g1-015 Οι πιστοί προσεύχονται στην Παναγία της Λαρνιώτισσας και ζητούν την βοήθεια της, και σ’ Αυτήν έχουν την ελπίδα τους και αφήνουν τα αφιερώματα τους

Believers pray to the Virgin Mary of Larniotissa and ask for her help, and in her they have their hope and leave their tributes (photo Patricia Fenn 2007).

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-014 & g1-015 Οι πιστοί προσεύχονται στην Παναγία της Λαρνιώτισσας και ζητούν την βοήθεια της, και σ’ Αυτήν έχουν την ελπίδα τους και αφήνουν τα αφιερώματα τους Believers pray to the Virgin Mary of Larniotissa and ask for her help, and in her they have their hope and leave their tributes (photo Patricia Fenn 2007). Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-016 Οι Γιάννης Πρωτόπαπας και Μελετής Λεντής κόβουν τα κρέατα για το τραπέζι της Παναγίας της Λαρνιώτισσας.

Giannis Protopapas and Meletis Lentis cut the meat for the festivities of the Virgin Mary of Larniotissa (photo George Felix – 2007).

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-017 Για τον ίδιο σκοπό, το τραπέζι της Παναγίας της Λαρνιώτισσας, οι γυναίκες καθαρίσουν τις Καρπάθικες σαρδέλες. Από αριστερά Έλλη Κασσώτη, Πόπη Κασσώτη, Δέσποινα Χουσιανίτη, Ευαγγελία Σκευοφύλακα, Πόπη Δρακογιάννη, Σοφία Μαγριπλή,

For the same purpose, for the festivities of the Virgin Mary of Larniotissa, women clean the Karpathian sardines, From left Elli Cassoti, Popi Cassoti, Despina Housianiti, Evangelia Skevofylaka, Popi Drakogianni, Sofia Magripli, Zografoula Skordali. (photo George Felix 2004).

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη

g1-018 Οι πατέρες Ναθαναήλ (2ος από αριστερά) και Απόστολο με τους Παναγιώτη Σκευοφύλακα (αριστερά) και Μανώλη Κασσώτη προτού αρχίσει η παράκληση που γίνεται κάθε Πέμπτη στην Λαρνιώτισσα.

Fathers Nathaniel (2nd from left) and Apostolos with Panagiotis Skevofylakas (left) and Manolis Cassotis before the evening prayer begins every on Thursday (photo George Felix – 2004).

Αρχείο Μανώλη Κασσώτη