Η μυστική αναγνώριση του 1941 από το υποβρύχιο HMS Rorqual και ο ρόλος της Καρπάθου στην επιχείρηση «Mandibles»
Λίγοι γνωρίζουν ότι η Κάρπαθος βρέθηκε στο επίκεντρο ενός από τα πιο ενδιαφέροντα στρατιωτικά σχέδια των Συμμάχων στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 1941, πριν ακόμη δημιουργηθούν οι περίφημες μονάδες ειδικών επιχειρήσεων των Συμμάχων, ένας νεαρός Βρετανός αξιωματικός πραγματοποίησε μυστική αναγνώριση των ακτών της Καρπάθου και της Κάσου από το περισκόπιο του βρετανικού υποβρυχίου HMS Rorqual.
Ο αξιωματικός αυτός ήταν ο Nigel Clogstoun-Willmott, ο άνθρωπος που λίγα χρόνια αργότερα θα συνέδεε το όνομά του με τη δημιουργία των Combined Operations Pilotage Parties (COPP), μιας ειδικής μονάδας που ανέλαβε αναγνωρίσεις ακτών πριν από μεγάλες συμμαχικές αποβάσεις.
Η Κάρπαθος στον στρατηγικό χάρτη των Συμμάχων
Στις αρχές του 1941 η Μεσόγειος αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα του πολέμου. Η Ιταλία, σύμμαχος της Γερμανίας, κατείχε τα Δωδεκάνησα από το 1912 και χρησιμοποιούσε τα νησιά ως στρατηγικές βάσεις.
Οι Βρετανοί εξετάζοντας τις δυνατότητες δράσης τους στην περιοχή είχαν δύο βασικές επιλογές: είτε μια επιχείρηση κατά της ιταλικής νήσου Παντελερία είτε μια επιχείρηση στα Δωδεκάνησα.
Τελικά επικράτησε η δεύτερη επιλογή, με στόχο την κατάληψη της Ρόδου.
Η Κάρπαθος και η Κάσος είχαν ιδιαίτερη σημασία, καθώς βρίσκονταν ανάμεσα στην Κρήτη και τη Ρόδο. Η κατάληψη της Κάσου θα επέτρεπε τον έλεγχο των θαλάσσιων περασμάτων, ενώ η κατάληψη της Καρπάθου θα έδινε στους Συμμάχους τον έλεγχο του σημαντικού αεροδρομίου του νησιού.
Όπως αναφερόταν στα βρετανικά σχέδια της εποχής, η κατάληψη της Κάσου και της Καρπάθου θα εξασφάλιζε τον έλεγχο της περιοχής και θα αποτελούσε το πρώτο βήμα προς μια μεγαλύτερη επιχείρηση εναντίον της Ρόδου.
Η αποτυχημένη προσπάθεια κατάληψης της Κάσου
Πριν από την αναγνώριση της Καρπάθου, οι Βρετανοί είχαν ήδη επιχειρήσει να καταλάβουν την Κάσο.
Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 1941 άνδρες των βρετανικών καταδρομών επιχείρησαν αποβάσεις στο νησί, όμως οι προσπάθειες απέτυχαν.
Το πρόβλημα ήταν η έλλειψη ακριβών πληροφοριών για τις ακτές. Οι χάρτες δεν συμφωνούσαν πάντα με τις πραγματικές συνθήκες και οι μικρές παραλίες των νησιών δυσκόλευαν σημαντικά τις αποβατικές επιχειρήσεις.
Το συμπέρασμα των Βρετανών ήταν σαφές: πριν από οποιαδήποτε νέα προσπάθεια χρειαζόταν λεπτομερής αναγνώριση από τη θάλασσα.
Η μυστική αποστολή του HMS Rorqual
Στις 26 Φεβρουαρίου 1941 το υποβρύχιο HMS Rorqual αναχώρησε από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.
Στο πλήρωμά του βρισκόταν ο Nigel Willmott, ο οποίος είχε αναλάβει να συγκεντρώσει πληροφορίες για πιθανές αποβάσεις.
Στις 28 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε αναγνώριση της Κάσου και στις 4 και 5 Μαρτίου η προσοχή στράφηκε στην Κάρπαθο.
Από το περισκόπιο του υποβρυχίου ο Willmott κατέγραψε τις ακτές, τις πιθανές θέσεις άμυνας, τις παραλίες και τα σημεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από αποβατικά σκάφη.
Οι πληροφορίες αυτές ήταν πολύτιμες, καθώς απέδειξαν ότι ένα υποβρύχιο μπορούσε να πλησιάσει αρκετά κοντά στις εχθρικές ακτές και να συγκεντρώσει κρίσιμα στοιχεία χωρίς να γίνει αντιληπτό.
Η επιχείρηση που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ
Παρά την προετοιμασία και τις αναγνωρίσεις, η επιχείρηση κατάληψης της Καρπάθου και της Κάσου τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.
Οι εξελίξεις του πολέμου άλλαξαν τα σχέδια των Συμμάχων. Η Ελλάδα είχε πλέον δεχθεί μεγαλύτερη βρετανική στρατιωτική βοήθεια, ενώ η γερμανική εισβολή στα Βαλκάνια και αργότερα στην Κρήτη άλλαξε τις προτεραιότητες.
Η Κάρπαθος δεν καταλήφθηκε από τους Βρετανούς το 1941.
Όμως η μυστική αναγνώριση του HMS Rorqual παρέμεινε ένα σημαντικό κεφάλαιο στη στρατιωτική ιστορία της Μεσογείου.
Η Κάρπαθος σε μια άγνωστη σελίδα της παγκόσμιας ιστορίας
Η αποστολή του 1941 αποτελεί μια ακόμη άγνωστη πτυχή της ιστορίας του νησιού.
Η Κάρπαθος δεν ήταν μόνο ένα μικρό νησί στα Δωδεκάνησα. Η γεωγραφική της θέση την έκανε σημείο στρατηγικού ενδιαφέροντος για τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής.
Σήμερα, περισσότερο από οκτώ δεκαετίες μετά, η ιστορία εκείνης της μυστικής αποστολής θυμίζει ότι τα νησιά μας δεν ήταν ποτέ απομονωμένα από τα μεγάλα γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας. Η Κάρπαθος είχε τη δική της θέση στον χάρτη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου — μια θέση που αξίζει να γνωρίζουμε και να αναδεικνύουμε.
φωτογραφία www.wikipedia.org
28.7.2026
