Στρατηγικό Τόξο
Το γεωγραφικό τόξο που αρχίζει από το ακρωτήριο Μαλέας της Πελοποννήσου, περνά από τα Κύθηρα και Αντικύθηρα, διασχίζει την Κρήτη και δια μέσου της Κάσου, Καρπάθου και Ρόδου καταλήγει στα μικρασιατικά παράλια, υπήρξε μια από τις πιο στρατηγικές περιοχές του Βου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο κάτοχος του τόξου εξουσίαζε τις θαλάσσιες προσβάσεις προς το Αιγαίο, τα Δαρδανέλια, τη Μαύρη Θάλασσα, τα νότια παράλια της Ρωσίας και τις πετρελαιοπηγές της Ρουμανίας. Επίσης έλεγχε τις συγκοινωνιακές γραμμές προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη διώρυγα του Σουέζ.
Η Ιταλία που εξουσίαζε το ανατολικό τμήμα του στρατηγικού τόξου εκτίμησε και έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη στρατηγική αξία της Καρπάθου, που απείχε 250 μίλια από τη Βόρειο Αφρική, και απ’ όλα τα Δωδεκάνησα ήταν το πιο κοντινό νησί στη διώρυγα του Σουέζ. Με τη δημιουργία στρατιωτικού αεροδρομίου στην Κάρπαθο, οι Ιταλοί μπορούσαν να ελέγχουν το «Στενό της Κάσου», τον μεταξύ Κρήτης και Κάσου δίαυλο, που είναι και το μεγαλύτερο πέρασμα του στρατηγικού τόξου. Τα στρατιωτικά σχέδια των Ιταλών περιλάμβαναν την κατασκευή αεροδρομίου στον Αφιάρτη, την προστασία των λιμενικών εγκαταστάσεων στα Πηγάδια και τη δημιουργία ναυτικής βάσης στον Τρίστομο.
Προτού αρχίσει ο εξοπλισμός της Καρπάθου οι Ιταλοί έφτιαξαν ορισμένα έργα υποδομής αναγκαία για τη στρατιωτική αξιοποίηση του νησιού. Σύνδεσαν όλα τα χωριά της νότιας Καρπάθου με αυτοκινητόδρομο, τον οποίο επέκτειναν μέχρι τον Αφιάρτη όταν έφτιαχναν το αεροδρόμιο. Αναβάθμισαν τις λιμενικές εγκαταστάσεις στα Πηγάδια, για να πλευρίζουν μεγάλα καΐκια και πλοία που είχαν μέχρι 5 μέτρα βύθισμα. Οι Ιταλοί σύνδεσαν την Κάρπαθο με τη Ρόδο και με τ’ άλλα Δωδεκάνησα με υποθαλάσσιο καλώδιο, που άρχιζε στη μέση της παραλίας του Βρόντη. Πάνω στην άμμο κοντά στο δρόμο έκτισαν Καλωδιακό Κέντρο. Σκέπασαν τη σκεπή και τους τοίχους του με άμμο και φύτεψαν θάμνους, με αποτέλεσμα να γίνεται αθέατο από τα αεροπλάνα. Το κτίσμα έγινε γνωστό ως «ο Τηλέγραφος», από το οποίο πήρε το όνομα της η γύρω περιοχή.
Στα Πηγάδια
Η οχύρωση του λιμανιού άρχιζε από την Ακρόπολη, πάνω στην οποία τοποθέτησαν οκτώ αντιαεροπορικά των 20 χιλιοστών και μέσα σε τσιμεντένια βάση εγκατέστησαν άλλα δύο των 37 χιλιοστών. Για την άμυνα του λιμανιού εγκατέστησαν ένα κανόνι των 75 χιλιοστών μέσα σε μια σπηλιά ακριβώς κάτω από την είσοδο του νεκροταφείου, και 100 μέτρα δυτικότερα προς τη μεριά του λιμανιού έφτιαξαν δύο οχυρωματικά έργα εφοδιασμένα με οπλοπολυβόλα, και πυροβόλα των 37 χιλιοστών. Και στην κορυφή του υψώματος της Αγίας Κυριακής άνοιξαν χαρακώματα και τοποθέτησαν ένα κανόνι των 75 χιλιοστών.
Η παραθαλάσσια άμυνα του λιμανιού συνεχιζόταν με οχύρωση στου Παντελή το Στέμμα όπου, μεταξύ του Διοικητηρίου και του Ταχυδρομείου, τοποθέτησαν ένα κανόνι των 75 χιλιοστών και από τη μεριά της θάλασσας, μέσα στους γκρεμνούς που υπήρχαν από τη Γλυφά μέχρι το Διοικητήριο, τοποθέτησαν συρματοπλέγματα με πλάτος γύρω στα δέκα μέτρα.
Η αντιαεροπορική άμυνα συνεχιζόταν με τις οχυρώσεις στη Φανερωμένη. Δέκα περίπου μέτρα από την ανατολική και βόρεια πλευρά της εκκλησίας έσπασαν την πέτρα και έφτιαξαν χαράκωμα σε σχήμα «Γ». Το σκέπασαν με σανίδια, έβαλαν από πάνω χώμα, όπου φύτεψαν θάμνους και χόρτα. Η βόρεια πλευρά του χαρακώματος κατέληγε σε ένα αντιαεροπορικό πυροβολείο των 37 χιλιοστών δίπλα σε μια χαρουπιά, που το καμουφλάριζε από τα αεροπλάνα, αλλά περιόριζε το πεδίο βολής του. Στα Βρουλίδια, στην θέση του σημερινού Δημαρχείου, έστησαν αντιαεροπορικό πυροβόλο των 20 χιλιοστών και στις ταράτσες του Διοικητηρίου τοποθέτησαν οπλοπολυβόλα.
Η οχύρωση της παραλίας άρχιζε από την Σκόπη και τελείωνε στο Βρόντη με κύριο έρεισμα το Λοθικό. Οι Ιταλοί οχύρωσαν την Σκόπη με χαρακώματα, οπλοπολυβόλα και όλμους των 45 χιλιοστών. Το Λοθικό, που βρίσκεται ένα περίπου χιλιόμετρο από την παραλία της Άφωτης, οχύρωσαν με χαρακώματα και υπόγειες στοές, οπλοπολυβόλα, όλμους των 45 και 60 χιλιοστών και δυο πυροβόλα των 37 χιλιοστών, και ένα γύρω το περιέβαλαν με συρματοπλέγματα δυο μέτρα ύψος και δέκα μέτρα πλάτος. Το οχυρωματικό συγκρότημα του Λοθικού ενισχυόταν με οπλοπολυβόλα στην παραλία της Άφωτης.
Η επόμενη οχύρωση βρισκόταν στον «Τηλέγραφο». Απέναντι από τον καλωδιακό σταθμό και μέσα στο πευκόδασο που υπήρχε, οι Ιταλοί άνοιξαν χαρακώματα και τοποθέτησαν ένα αντιαεροπορικό πυροβόλο των 75 χιλιοστών που χρησιμοποιούσαν ως επίγειο για την απόκρουση θαλάσσιας απόβασης. Η επόμενη οχύρωση βρισκόταν στο ύψωμα Κεφάλι που οχύρωσαν με χαρακώματα, οπλοπολυβόλα και συρματοπλέγματα, και έκτισαν καταλύματα για τη φρουρά. Πιο πέρα, στην πλαγιά του Βρόντη, λίγο δυτικότερα από το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, άνοιξαν χαρακώματα που οχύρωσαν με οπλοπολυβόλα.
Το Αεροδρόμιο
Το σπουδαιότερο στρατιωτικό έργο από στρατηγικής σημασίας ήταν το αεροδρόμιο στον Αφιάρτη. Σύμφωνα με τα στρατηγικά σχέδια του Άξονα, η Μεσόγειος θεωρούνταν ιταλική στρατηγική περιοχή και προέβλεπαν την κατάληψη της Κρήτης με τη βοήθεια των Γερμανών, που συνέστησαν στους Ιταλούς τη δημιουργία στρατιωτικού αεροδρομίου στην Κάρπαθο. Έτσι, το 1939 που άρχισε ο πόλεμος, οι Ιταλοί μαζί με τον αμαξωτό δρόμο προς τον Αφιάρτη άρχισαν την κατασκευή του αεροδρομίου, χρησιμοποιώντας εκατοντάδες ντόπιους εργάτες απ’ όλα τα χωριά της Καρπάθου με φτηνά μεροκάματα.
Τρία χρόνια (1939-42) πήρε να τελειώσει το αεροδρόμιο και όταν τελειοποιήθηκε ήταν ένας τεράστιος ισοπεδωμένος κάμπος χωρίς διαδρόμους. Αρκετά αεροπλάνα μπορούσαν να απογειωθούν συγχρόνως, που ξεκινούσαν αντίθετα στον άνεμο για να παίρνουν μεγαλύτερη ανυψωτική ώθηση. Το ίδιο και στην προσγείωση πετούσαν αντίθετα στον άνεμο, που τη στιγμή που άγγιζαν οι ρόδες τους το έδαφος, ενεργούσε σαν φρένο και σταματούσαν πιο γρήγορα. Τα αεροπλάνα ήταν ένα γύρω σταθμευμένα και όσο πιο μακριά από τη θάλασσα, για να μη βομβαρδίζονται από τα συμμαχικά πολεμικά πλοία.
Οι οχυρώσεις για την προστασία του αεροδρομίου και γενικά του Αφιάρτη άρχιζαν από το Αρδάνι μέχρι τον Κάστελλο, όπου οχύρωσαν με χαρακώματα και οπλοπολυβόλα τα ακρωτήρια και τις παραλίες Σκρόφα, Βουνό, Χριστού το Πηγάδι, Κάτω Αγρός και Πούντα. Από τον Κάστελλο η παραλιακή αμυντική γραμμή συνεχιζόταν δυτικά προς την Αρκάσα στο Μίντι, και στους Αγίους Θεοδώρους. Δεύτερη αμυντική γραμμή άρχιζε από του Σκαλή, περνούσε από τον Κήπο, συνέχιζε στον Αγριοπηλά και τελείωνε στην Σιτάρενα, που οχύρωσαν με κινητά πυροβόλα, οπλοπολυβόλα, όλμους, χαρακώματα, συρματοπλέγματα και αντιαρματικά όπλα που εγκατέστησαν στην περιοχή Κήπος.
Επί πλέον στον Κάστελλο, οι Ιταλοί εγκατέστησαν μια πυροβολαρχία τεσσάρων αντιαεροπορικών πυροβόλων των 75 χιλιοστών, και δυο-τρία χιλιόμετρα βόρεια και βορειοδυτικά του αεροδρομίου δυο αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες. Περιφερειακά του αεροδρομίου οι Ιταλοί εγκατέστησαν 10 αντιαεροπορικά πυροβόλα των 20 χιλιοστών. Στον Κάστελλο έφτιαξαν γαλαρίες για τα πολεμοφόδια και καταλύματα για τους στρατιώτες.
Προφήτης Ηλίας
Στον Προφήτη Ηλία των Μενετών που δεσπόζει του νοτιότερου μέρους της Καρπάθου, οι Ιταλοί εγκατέστησαν πυροβολαρχία τεσσάρων κανονιών των 75 χιλιοστών και δύο οπλοπολυβόλα. Για να μεταφέρουν τα κανόνια και τα άλλα εφόδια, έφτιαξαν πρόχειρο αυτοκινητόδρομο, άνοιξαν χαρακώματα και γαλαρίες για να αποθηκεύσουν τα πολεμοφόδια. Επίσης εγκατέστησαν παρατηρητήριο με ασύρματο και είχαν τηλεφωνική σύνδεση με τα Πηγάδια και με το υποβρύχιο τηλεγραφικό καλώδιο στον «Τηλέγραφο».
Η πυροβολαρχία μπορούσε να εμποδίσει Συμμαχική απόβαση από το Αρδάνι μέχρι την Αρκάσα, αλλά λόγω του περιορισμένου βεληνεκούς, δεν μπορούσε να προστατεύσει το αεροδρόμιο από εχθρικά πολεμικά πλοία, που από απόσταση μπορούσαν να βομβαρδίζουν το αεροδρόμιο χωρίς να κινδυνεύουν από τα κανόνια του Προφήτη Ηλία.
Από την Αρκάσα η αμυντική γραμμή συνεχιζόταν στην Άδεια. Οι Ιταλοί οχύρωσαν τον κάβο του Φοινικιού, του Σικέλαου και της Άδειας με χαρακώματα και οπλοπολυβόλα.
Τρίστομος
Τον Μάη του 1940, οι Ιταλοί δημιούργησαν μια μικρή ναυτική βάση στον Τρίστομο, όπου ναυλοχούσαν 4-5 MAS, τα οποία ανέπτυσσαν ταχύτητα πάνω από 30 μίλια την ώρα και ήταν οπλισμένα με τορπίλες και οπλοπολυβόλα. Στον Τρίστομο ναυλοχούσαν και δύο μικρά φορτηγά πλοία, το Camolia και το Orsini, οπλισμένα με οπλοπολυβόλα και από ένα πυροβόλο των 37 χιλιοστών. Το ένα ήταν κινητό εργαστήριο γεμάτο εξαρτήματα και εργαλεία και το άλλο έκανε μεταφορές από Ρόδο και Λέρο. Για τον εφοδιασμό με τρόφιμα και άλλα εφόδια από τα Πηγάδια, οι Ιταλοί είχαν επιτάξει το καΐκι του Γιώργη Κ. Πρωτόπαπα από το Διαφάνι.
Στο Ορκίλι, υψόμετρο 711 μέτρα, οι Ιταλικοί τοποθέτησαν παρατηρητήριο με οπλοπολυβόλα και ασύρματο εκστρατείας, που επικοινωνούσε με τα Πηγάδια, τη Ρόδο, την Τήλο, τη Λέρο και το Καστελόριζο, και είχε τηλεφωνική σύνδεση με το Τρίστομο. Οι Ιταλοί εγκατέστησαν φυλάκια στης Χάρκης το βουνό, στο Αχλάι, στον Παχύ Βουνό και στην Κουτσούρα, όπου υπήρχε και αερόφωνο. Οι Ιταλοί έσκαψαν έναν μεγάλο αβαθή λάκκο σε σχήμα κοίλου κατόπτρου, που επένδυσαν με πέτρες και τσιμέντο, και στην εστία του κατόπτρου τοποθέτησαν το αερόφωνο. Το κάτοπτρο έπιανε από πολύ μακριά τον βουητό του αεροπλάνου και τον συγκέντρωνε στην εστία του, απ’ όπου το αερόφωνο τον αναμετέδιδε ενισχυμένο. Με αυτό το τρόπο οι Ιταλοί μάθαιναν έγκαιρα όταν πλησίαζαν Συμμαχικά αεροπλάνα από τη Μέση Ανατολή.
Οπλισμός
Ο οπλισμός των ιταλικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κάρπαθο, υστερούσε σημαντικά των άλλων μεγάλων δυνάμεων. Τα πυροβόλα τους, όπως αναφέρεται στην βιβλιογραφία, ήταν κυρίως των 75 χιλιοστών με ανώτερο βεληνεκές 12.500 μέτρα, οι οβίδες τους ζύγιζαν 6,5 χιλιόγραμμα, όμως μετά τον πόλεμο είδα στα Βρουλίδια και σε άλλα μέρη κάλυκες των 102 χιλιοστών. Ήταν τεχνολογίας Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καλής κατασκευής, αλλά το σύστημα σκόπευσης ήταν απαρχαιωμένο και αστοχούσαν. Για αντιαεροπορικά πυροβόλα χρησιμοποιούσαν των 37 και 20 χιλιοστών.
Οι όλμοι που διέθεταν ήταν ιταλικής κατασκευής αλλά γαλλικής τεχνολογίας, ήταν κυρίως των 45 και 60 χιλιοστών, αλλά υπήρχαν και λίγοι των 81 χιλιοστών. Οι οβίδες των 45 χιλιοστών μόλις ζύγιζαν 1,5 χιλιόγραμμα με καταστροφική ακτίνα 10,5 μέτρα, ενώ των 81 χιλιοστών που ζύγιζαν περισσότερο είχαν καταστροφική ακτίνα 15 μέτρα. Οι ιταλικές χειροβομβίδες ήταν κατασκευασμένες από αλουμίνιο και είχαν περιορισμένη ακτίνα δράσης.
Τα οπλοπολυβόλα ήταν τεχνολογίας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η κάννη τους περνούσε μέσα από ένα κυλινδρικό ντεπόζιτο νερού για να μη ζεσταίνεται. Τα ατομικά όπλα πεζικού ήταν κατώτερα των άλλων αναπτυγμένων χωρών, χρησιμοποιούσαν 5σφαιρες δεσμίδες, και μετά από κάθε πυροβολισμό περνούσαν πέντε δευτερόλεπτα μέχρι να ετοιμαστούν για τον επόμενο. Ενώ τα αμερικάνικα (Μ-1) χρησιμοποιούσαν 8σφαίρες δεσμίδες, ήταν ημιαυτόματα και μετά από κάθε πυροβολισμό ήταν και πάλι έτοιμα σε ένα δευτερόλεπτο.
Τα MAS που διέθεταν οι Ιταλοί στον Τρίστομο ήταν εφάμιλλα αυτών που διέθεταν οι άλλες ναυτικές δυνάμεις, ανέπτυσσαν μεγάλη ταχύτητα και όπως ήταν οπλισμένα με τορπίλες μπορούσαν να βυθίσουν πολύ μεγαλύτερά τους πλοία.
Το αεροδρόμιο του Αφιάρτη δεν το αξιοποίησαν οι Ιταλοί όσο θα έπρεπε. Βρισκόταν κοντά στη θάλασσα και προσβαλλόταν από τα Συμμαχικά πολεμικά πλοία, που κρατούσαν απόσταση από την ακτή. Στο αεροδρόμιο της Καρπάθου οι Ιταλοί εγκατέστησαν την Squadrilia (σμήνος-squadron) 162a, από αεροπλάνα Fiat CR-42, αλλά, για ασφάλεια, πετούσαν σε μεγάλο ύψος και αστοχούσαν. Αντίθετα οι Γερμανοί, που στη Μάχη της Κρήτης χρησιμοποίησαν το αεροδρόμιο του Αφιάρτη, με την ανώτερη πολεμική τακτική και τα μοντέρνα αεροπλάνα που διέθεταν εξουδετέρωσαν τα Συμμαχικά πλοία προξενώντας τους μεγάλες απώλειες.
Επάνδρωση
Η Ιταλική φρουρά της Καρπάθου αποτελείτο από ένα σύνταγμα πεζικού με διοικητή τον συνταγματάρχη Francesco Imbriani και με διοικητή της Compagnia Commando (λόχο διοίκησης) τον ταγματάρχη Camarda. Το σύνταγμα διέθετε δύο τάγματα, το Regina, με διοικητή τον λοχαγό E. Giordano, και το Siena, με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη A. Agnesi. Διοικητής των όλμων ήταν ο λοχαγό Armando Amenduni και της πυροβολαρχία στον Προφήτη Ηλία ο ταγματάρχης V. Comarini.
Δυστυχήματα
Μετά την αποχώρηση των Γερμανών και την άφιξη των Άγγλων υπήρχαν διάσπαρτα χιλιάδες πολεμοφόδια που οι Καρπάθιοι προσπαθούσαν να αφοπλίσουν για τον δυναμίτη και τα καψούλια που χρησιμοποιούσαν για ψάρεμα, με αποτέλεσμα θανάτους και ακρωτηριασμούς. Υπήρχαν και θύματα μεταξύ των παιδιών που «έπαιξαν» με τα πολεμοφόδια. Μόλις έφυγαν οι Γερμανοί, ένας Βωλαδιώτης κατέβηκε στα Πηγάδια και στην προσπάθεια του να αποχωρίσει το βλήμα από τον κάλυκα, το βλήμα κτύπησε στο σκαλοπάτι του λιμανιού και έχασε την ζωή του. Ένα κοριτσάκι από την Αρκάσα που έπαιξε με τα πυρομαχικά έχασε την όραση του.
Ανακύκλωση
Μετά τον πόλεμο υπήρχε ζήτηση μετάλλων και άρχισε η ανακύκλωση πολεμικού υλικού. Όταν η Ελλάδα ανέλαβε την διοίκηση της Δωδεκανήσου, άρχισε και στην Κάρπαθο η συγκέντρωση καλύκων από ορείχαλκο που υπήρχαν άφθονοι. Ορισμένοι προσπαθούσαν να αποχωρήσουν τους κάλυκες από το βλήμα τους με κίνδυνο της ζωής τους. Σε μια τέτοια προσπάθεια ενός συμπατριώτη μας στου Παντελή το Στέμμα, μαζευτήκαμε αρκετοί πιτσιρίκοι και παρακολουθούσαμε, αλλά επενέβη η αστυνομία και τον ανάγκασε να ρίξει τους κάλυκες και τις οβίδες στην θάλασσα που ακόμα βρίσκονται θαμμένες κάτω από τον δρόμο που περνά ένα γύρω από του Παντελή το Στέμμα.
The Italians arm Karpathos in World War II
By Manolis Cassotis
Strategic Arc
The geographical arc that begins at Cape Malea in the Peloponnese, passes through Kythera and Antikythera, crosses Crete and through Kasos, Karpathos and Rhodes end at the Asia Minor coast, was one of the most strategic areas of World War II. The holder of the arc controlled the sea accesses to the Aegean, the Dardanelles, the Black Sea, the southern coast of Russia and the oil fields of Romania. It also controlled the transport lines to the Eastern Mediterranean and the Suez Canal.
Italy, which controlled the eastern part of the strategic arc, appreciated and attached particular importance to the strategic value of Karpathos, which was 250 miles from North Africa, and of all the Dodecanese was the closest island to Suez Canal. By creating a military airport on Karpathos, the Italians could control the “Strait of Kasos”, the channel between Crete and Kasos, which is also the largest passage of the strategic arc. The Italian military plans included the construction of an airport at Afiartis, the protection of the port facilities at Pigadia and the creation of a naval base at Tristomo.
Before the arming of Karpathos began, the Italians built some infrastructure projects necessary for the military exploitation of the island. They connected all the villages of southern Karpathos with a car road, which they extended to Afiartis when they started building the airport. They upgraded the port facilities in Pigadia, to accommodate large boats, and ships with a draft of up to 5 meters. The Italians connected Karpathos with Rhodes and the other Dodecanese islands with an underwater cable, which began in the middle of Vronti beach. On the sand near the road, they built a Cable Center. They covered its roof and walls with sand and planted bushes, making it invisible from the air. The building became known as “the Telegraph”, from which the surrounding area took its name.
At Pigadia
The fortification of the port began from Acropolis, on which they placed eight 20 mm anti-aircraft guns and in a concrete base installed two more 37 mm. For the defense of the port, they installed a 75 mm cannon in a cave just below the entrance to the cemetery, and 100 meters west towards the port they built two fortifications equipped with machine guns and 37 mm cannons. And on the top of the hill of Saint Sunday they opened trenches and installed a 75 mm cannon.
The coastal defense of the port continued with fortifications at Pantelis cape where, between the Administration Building and the Post Office, they placed a 75 mm cannon and, on the seaside, within the cliffs that existed from Glyfa to the Administration Building, they placed barbed wire fences with a width of around ten meters.
The anti-aircraft defense continued with the fortifications in Saint Faneromeni. About ten meters from the eastern and northern sides of the church, they broke the stone and made a trench in the shape of “Γ”. They covered it with boards, put soil on top, where they planted bushes and grass. The northern side of the trench ended in a 37 mm anti-aircraft gun next to a carob tree, which camouflaged it from the planes, but limited its range of fire. In Vroulidia, on the site of the current City Hall, they erected a 20 mm anti-aircraft gun and on the roofs of the Administration Building they placed machine guns.
The fortification of the beach started from Scope and ended at Vronti with the main support being Lothiko. The Italians fortified Scope with trenches, machine guns and 45 mm mortars. Lothiko, located about a kilometer from the beach of Afoti, was fortified with trenches and underground galleries, machine guns, 45 and 60 mm mortars and two 37 mm cannons, and surrounded with barbed wire two meters high and ten meters wide. Lothikos’ fortification complex was reinforced with machine guns on Afoti’s beach.
The next fortification was at “the Telegraph”. Opposite the cable station and in the pine forest that existed, the Italians opened trenches and placed a 75 mm anti-aircraft gun that they used as ground gun to repel sea landing. The next fortification was on the Kefali hill which they fortified with trenches, machine guns and barbed wire, and built barracks for the garrison. Further, on the slope of Vronti, a little west of the chapel of Saint Nicholas, they opened trenches fortified with machine guns.
The Airport
The most important military project of strategic importance was the airport at Afiarti. According to the Axis strategic plans, the Mediterranean was considered an Italian strategic area, and they envisaged the occupation of Crete with the help of the Germans, who recommended to Italians the creation of a military airport in Karpathos. Thus, in 1939, when the war began, the Italians, together with the car road to Afiartis, began the construction of the airport, using hundreds of local workers from all the villages of Karpathos with cheap wages.
It took three years (1939-42) to complete the airport and when it was finished it was a huge flat plain without runways. Several planes could take off at the same time, starting against the wind to get more lift. The same applies to landing, they flew against the wind, which, when their wheels touched the ground, acted as a brake and stopped faster. The planes were parked in a circle and as far from the sea as possible, so as not to be bombed by Allied warships.
The fortifications for the protection of the airport and Afiarti in general started from Ardani to Castello, where they fortified the capes and beaches of Skrofa, Vounos, Christou Pigadi, Kato Agros and Punta with trenches and machine guns. From Castello, the coastal defense line continued west towards Arkasa, to Mindi, and to Saint Theodorus. A second defense line started from Scali, passed through Kipos, continued to Agriopilas and ended in Sitarena, which they fortified with mobile artillery, machine guns, mortars, trenches, barbed wire and anti-tank weapons that they installed in the Kipos area.
In addition, in Castello, the Italians installed a battery of four 75 mm anti-aircraft guns, and two to three kilometers north and northwest of the airport, two anti-aircraft batteries. Around the airport, the Italians installed 10 20 mm anti-aircraft guns. In Castello, they built galleries for ammunition and accommodation for the soldiers.
Prophet Elias
At Menetes’ Prophet Elias mountain, which dominates the southernmost part of Karpathos, the Italians installed a battery of four 75 mm cannons and two machine guns. To transport the cannons and other supplies, they built a makeshift road, dug trenches and galleries to store the ammunition. They also installed an observation post with wireless and had a telephone connection with Pigadia and with the underwater telegraph cable at “the Telegraph”. The battery could prevent an Allied landing from Ardani to Arkasa, but due to its limited range, it could not protect the airport from enemy warships, which could bombard the airport from a distance without being in danger from the cannons of Prophet Elias.
From Arkasa the defensive line continued to Adia. The Italians fortified the capes of Finiki, Sikelaos and Adia with trenches and machine guns.
Tristomo
In May 1940, the Italians established a small naval base at Tristomo, where they chartered 4-5 MAS, which could reach speeds of over 30 miles per hour and were armed with torpedoes and machine guns. Two small cargo ships, Camolia and Orsini, armed with machine guns and a 37 mm cannon, were also chartered at Tristomo. One was a mobile workshop full of parts and tools, and the other made transfers from Rhodes and Leros. For the supply of food and other supplies from Pigadia, the Italians had requisitioned the caique of George K. Protopapas from Diafani.
At Orkili, at an altitude of 711 meters, the Italians installed an observation post with machine guns and a field radio, which communicated with Pigadia, Rhodes, Tilos, Leros and Kastelorizo, and had a telephone connection with Tristomo. The Italians installed outposts on the mountain of Harkis, in Achlai, in Pachi Vounos and in Kutsura, where there was also an aerophone. The Italians dug a large shallow pit in the shape of a concave mirror, which they lined with stones and cement, and in the center of the mirror they placed the aerophone. The mirror picked up the hum of the airplane from a great distance and concentrated it in its center, from where the aerophone retransmitted it amplified. In this way, the Italians learned in advance when Allied planes were approaching from the Middle East.
Armament
The armament of the Italian military forces in Karpathos was significantly inferior to other great powers. Their guns, as mentioned in the bibliography, were mainly 75 mm with a maximum range of 12,500 meters, their shells weighed 6.5 kilograms, but after the war I saw 102 mm shells in Vroulidia and other places. They were of WWI technology, well built, but the aiming system was outdated and they were inaccurate. For anti-aircraft guns they used 37 and 20 mm.
Their mortars were of Italian manufacture but French technology, they were mainly 45 and 60 mm, but there were also a few 81 mm. The 45 mm shells weighed just 1.5 kilograms with a destructive radius of 10.5 meters, while the 81 mm, which weighed more, had a destructive radius of 15 meters. The Italian grenades were made of aluminum and had a limited destructive power and range.
The machine guns were WWI technology; their barrel passed through a cylindrical water tank to keep it from heating up. The infantry’s individual weapons were inferior to those of other developed countries, they used 5 bullet bursts, and after each shot it took five seconds to get ready for the next one. While the American (M-1) used 8 bullet bursts, were semi-automatic and after each shot they were ready again in one second.
The MAS that the Italians had at Tristomo were comparable to those of other naval forces, they developed high speed and, as they were armed with torpedoes, they could sink much larger ships.
The Italians did not use Afiarti airport as much as they should have. It was located near the sea and was attacked by Allied warships, which kept their distance from the coast. At the airport, the Italians established Squadrilia (squadron) 162a, made up of Fiat CR-42 aircraft, but, for safety, flew at a high altitude and missed. On the contrary, the Germans, who used the airport in the Battle of Crete, with their superior combat tactics and the modern aircraft they had, neutralized the Allied ships, causing them heavy losses.
Manning
The Italian garrison of Karpathos consisted of an infantry regiment commanded by Colonel Francesco Imbriani and Major Camarda as commanding officer of the Compagnia Commando (command company). The regiment had two battalions, Regina, commanded by Captain E. Giordano, and Siena, commanded by Lieutenant Colonel A. Agnesi. The mortars were commanded by Captain Armando Amenduni and the artillery battery at Prophet Elias by Major V. Comarini.
Accidents
After the Germans left and the British arrived, there were thousands of munitions scattered around that the Karpathians were trying to disarm for dynamite and the capsules they used for fishing, resulting in deaths and mutilations. There were also victims among the children who “played” with the munitions. As soon as the Germans left, a Karpathian from Volada went to Pigadia and in his attempt to separate the projectile from its shell, the projectile hit the port steps and lost his life. A little girl from Arkasa who “played” with the ammunition lost her sight.
Recycle
After the war, there was demand for metals, and the recycling of war material began. When Greece took over the administration of the Dodecanese, the collection of brass shells, which were abundant, began in Karpathos. Some tried to remove the shells from their projectiles at the risk of their lives. In one such attempt by a local man at Pantelis cape, several of us kids gathered and watched, but the police intervened and forced him to throw the shells and projectiles into the sea, which are still buried under the road that runs around Pantelis cape.
