Γράφει ο Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης
ΚΑΡΠΑΘΙΑΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ από την ΑΡΚΑΣΑ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Η Κάρπαθος, το δεύτερο σε έκταση νησί της Δωδεκανησιακής Πολυνησίας μετά τη Ρόδο, έχει μακραίωνη ιστορία και πλούσιο λαϊκό πολιτισμό. Όπως έγραψε μάλιστα ο σοφός καθηγητής Νικόλαος Π. Ανδριώτης (1906-1976), από την μαρτυρική Ίμβρο, «η ψυχή του Καρπαθιακού λαού είναι μια ψυχή καθάρια ελληνική από τις καθαρότερες που μπόρεσε να διασώσει ο ελληνισμός ανάμεσα στις θύελλες και τις τρικυμίες της ιστορίας», αναφερόμενος στο λαογραφικό έργο του Μιχαήλ Μιχαηλίδη-Νουάρου (1877-1954)
Οι Καρπάθιοι, με την «καθάρια ελληνική ψυχή», είναι άνθρωποι καινοτόμοι και προοδευτικοί και έχουν διακριθεί στις επιστήμες, τα γράμματα και τις τέχνες, ενώ, παράλληλα, οι περισσότεροι αναπτύσσουν αξιοζήλευτη επιχειρηματική δραστηριότητα σε χώρες του εξωτερικού αλλά και στο νησί μας.
Πολλοί Καρπάθιοι έχουν σπουδάσει σε Ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια και διακρίνονται στο επιστημονικό τους αντικείμενο. Υπάρχει όμως, σε σχέση πάντοτε με τον πληθυσμό του ιστορικού νησιού, και μεγάλος αριθμός καθηγητών Ανωτάτων Σχολών, που υπηρέτησαν και υπηρετούν σε πανεπιστήμια της χώρας μας και του εξωτερικού.
Όπως έγραψα σε παλαιότερα δημοσιεύματά μου στον Καρπαθιακό τύπο, οι καθηγητές αυτοί είναι περίπου 40. Μάλιστα, η μεγάλη Κυριακάτικη εφημερίδα της Αθήνας, ΤΟ ΒΗΜΑ, σε ένθετο τού Σεπτεμβρίου του 2024, αφιερωμένο στο Λύκειο Απερίου Καρπάθου, σημείωσε ότι από το σχολείο αυτό αναδείχθηκαν εννέα καθηγητές Ελληνικών Πανεπιστημίων. Η πληροφορία αυτή προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση, με αποτέλεσμα να περάσει κατόπιν στο Google και στο διαδίκτυο.
Ένας από τους διαπρεπέστερους Καρπάθιους καθηγητές, ομότιμος σήμερα, είναι ο Εμμανουήλ Ιω. Κωνσταντινίδης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο κ. Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στο Όθος Καρπάθου τον Ιανουάριο του 1934, αλλά κατάγεται από το χωριό Αρκάσα.
Τα εγκύκλια μαθήματα παρακολούθησε στο Δημοτικό Σχολείο της γενέτειράς του, τέσσερις τάξεις στο Γυμνάσιο Καρπάθου και τις δύο τελευταίες στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο Αρρένων της Ρόδου. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Ρόδου (1951-1953) και στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από τις οποίες αποφοίτησε με βαθμό «Άριστα». Μετεκπαιδεύτηκε στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, με υποτροφία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, στη Ρωμαιοκαθολική Σχολή του Πανεπιστημίου Strassbourg της Γαλλίας και στο Πανεπιστήμιο της Βόννης, επίσης με υποτροφία.
Τον Μάιο του 1968 αναγορεύτηκε αριστούχος διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η διατριβή του με θέμα «Συμβολή εις την Εκκλησιαστικήν Ιστορίαν της Δωδεκανήσου» απέσπασε ευμενέστατες κρίσεις και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι σημαντική προσφορά στη Δωδεκανησιακή
Βιβλιογραφία. Μετά από δυο χρόνια, και συγκεκριμένα τον Μάιο του 1970, εγκρίθηκε η διατριβή του για υφηγεσία με τίτλο «Η εν Ελλάδι Εκκλησία κατά την επαναστατικήν και μέχρι της αφίξεως του Όθωνος μεταβατικήν εποχήν (1821-1833)». Με το έργο αυτό ο κ. Κωνσταντινίδης έλαβε τον επίζηλο τίτλο του υφηγητή στην τότε έδρα της Ιστορίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Το 1979 εξελέγη έκτακτος και το 1982 τακτικός καθηγητής της Ιστορίας της Εκκλησίας της Ελλάδος στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο καθηγητής Κωνσταντινίδης δίδαξε στη Σχολή αυτή προπτυχιακά και μεταπτυχιακά μαθήματα της ειδικότητάς του μέχρι την αφυπηρέτησή του το 2001.
Οι δραστηριότητες του καθηγητή Κωνσταντινίδη επεκτάθηκαν σε πολλούς τομείς, πανεπιστημιακούς και εξωπανεπιστημιακούς. Έδωσε πολλές διαλέξεις και ομιλίες. Διετέλεσε διευθυντής του Ιστορικού Τομέα, Πρόεδρος του ΔΙ.Κ.Α.Τ.Σ.Α., Μέλος Συνοδικών Επιτροπών της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Συμβουλίου της Αποστολικής Διακονίας κ.ά.
Έλαβε μέρος σε Ελληνικά και διεθνή συνέδρια με επιστημονικές ανακοινώσεις. Είναι μέλος πολλών Επιστημονικών Εταιρειών και Συλλόγων, ενώ διετέλεσε Αντιπρόεδρος της Δωδεκανησιακής Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας, της Εταιρείας Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μελετών και Πρόεδρος της Εταιρείας Καρπαθιακών Μελετών.
Υπήρξε επίσης επιστημονικός συνεργάτης Ελληνικών Εγκυκλοπαιδειών. Συνέγραψε σημαντικά βιβλία και μελετήματα της ειδικότητάς του, που αναφέρονται, προπάντων, στην Εκκλησιαστική ιστορία της Δωδεκανήσου, την Εκκλησιαστική Ιστορία της Ελλάδος, τη Θεολογική Εκπαίδευση στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλους κλάδους της Θεολογίας. Στα δημοσιεύματά του ερμηνεύει γεγονότα, ασκεί κριτική για την πολιτική προσώπων στη Νεώτερη Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος και διατυπώνει νέες θέσεις και ερμηνείες στην προσέγγιση των γεγονότων.
Ο συντάκτης του κειμένου αυτού γνωρίζει τον καθηγητή από την εποχή της συγγραφής της διδακτορικής του διατριβής στην Κυψέλη των Αθηνών (δεκαετία του 1960) και συνεργάστηκε για πολλά χρόνια αποδοτικά μαζί του στην ίδρυση και λειτουργία της Εταιρείας Καρπαθιακών Μελετών και της Δωδεκανησιακής Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας.
Ο κ. Κωνσταντινίδης νυμφεύθηκε την Αντιγόνη Πρωτοψάλτη, από το Μεσοχώρι Καρπάθου, η οποία όμως «έφυγε» νωρίς (το 1981) για «τη γειτονιά των Αγγέλων». Μαζί της απέκτησε δύο γιους (τον Ιωάννη και τον Νικόλαο).
Κλείνοντας το κείμενό μου αυτό, θα ήθελα να ευχηθώ στον σεβαστό συνάδελφο, αγαπητό φίλο και εξαίρετο συνεργάτη στα Καρπαθιακά και Δωδεκανησιακά επιστημονικά δρώμενα, «χαίρειν και ζην επί μήκιστον».
ΜΗΝΑΣ ΑΛ. ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ
7.7.2025
Καρπαθιακά Νέα
