ΑΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΉ-ΣΧΟΛΕΙΟ
ΣΧΟΛΕΊΟ (ΟΘΟΥΣ)- ΙΣΤΟΡΊΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ- ΕΥΘΥΝΗ-ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ
Μαριγούλα Κρητσιώτου
Το παρόν κείμενο αφορά ζητήματα του Δημοτικού Σχολείου Όθους σχετικά με τον όρο του Δωρητή του, με την χρήση του και τον στατικό έλεγχο της δομής του
Το 2018 ζήτησα την πρώτη αίθουσα αριστερά στην είσοδο του σχολείου, με σκοπό την πραγματοποίηση μιας τετραήμερης παιδικής μουσικοκινητικής εκδήλωσης, για την τέχνη της μαντινάδας. Πραγματοποιήσαμε ακόμη μια ανοιχτή βραδιά μουσικής και ποίησης στην αυλή.
Η παραχώρηση της αίθουσας ήταν σχεδόν αδύνατη, ενώ παρέμενε κυριολεκτικά ανοιχτή και αφύλακτη. Ούτε η ανενεργή αυλή δόθηκε με προθυμία. Οσο για την επόμενη μουσικοπαιδαγωγική εκδήλωση μεταφέρθηκε στο Μέγαρο. Υπήρχε, άραγε, κάποιος φόβος οικειοποίησης των χώρων ή απαξίωση της πολιτιστικής τους αξιοποίησης; Απορρίφθηκε, παντως, και η τότε πρότασή μας να διατηρήσει το σωματείο «Άρης» για άθληση την αίθουσα που ήδη χρησιμοποιούσε -δεξιά στο γραφείο των δασκάλων- και οι άλλες να φιλοξενούν δράσεις σχετικές με τον τοπικό πολιτισμό. «Εμείς θα κάνουμε γυμναστήριο». Οντως, το 2020 (απόφ. 104), έγινε επίσημα γυμναστήριο του Άρη.
Με τα παραπάνω μπορεί να συσχετισθεί και η σκέψη στους πρόσφατους διάλογους στο fb ότι όσοι επικρίνουμε την άθληση για διάπλαση μυών στο Σχολείο, κρύβουμε προσωπικά συμφέροντα. Η διαφωνία μας αναφέρεται πρώτον στο ότι η άθληση με βαριά όργανα και έλξεις για αύξηση όγκου μυών προκαλεί κραδασμούς στην παλαιά δομή του σχολικού κτιρίου και δεύτερον ότι η γυμναστική ως αποκλειστική χρήση του δεν μπορεί να αναπαράγει την οθείτικη ιστορία και τον οθείτικο πολιτισμό. Δεν επιδιώκουμε οικειοποίηση του σχολείου όταν λέμε να το λειτουργούν οι ντόπιοι, ως τόπο μνήμης, παιδείας και πολιτισμού.
Δύσκολα γίνονταν αντιληπτοί οι ρόλοι και οι ευθύνες του Άρη και των γυμναζόμενων απέναντι στο σχολείο, καθώς το κτίριο βρίσκεται μακριά από το κέντρο του χωριού και η γυμναστική δεν σχετίζεται με εκδηλώσεις αυτοπρόσωπης συμμετοχής της κοινότητας. Οι γυμναζόμενοι προσέρχονταν ένας-ένας, μπορεί και δύο, μια φορά την ημέρα ή και καθόλου, ακόμη και αργά τη νύχτα. Εβρισκαν τα κλειδιά, έμπαιναν, γυμνάζονταν, έφευγαν. Δεν υπήρχε πρόγραμμα ή μια διαδοχική σειρά ή τήρηση κανόνων φροντίδας. Έτσι, στο απομονωμένο σχολικό περιβάλλον, αναδυόταν ένα διοικητικό κενό, μέσα στο οποίο συσσωρεύονταν ανώνυμες φθορές και παραλείψεις.
Αδιαμφισβήτητα, οι εργασίες που έγιναν από ανθρώπους του Άρη, όπως το εξωτερικό βάψιμο, εκφράζουν πρόθεση φροντίδας. Ωστόσο, ακόμη και οι επιφανειακές παρεμβάσεις σε ένα ιστορικό κτίριο καλό είναι να συνδέονται με τεχνικό έλεγχο της εσωτερικής δομής, ώστε να μην παραβλέπονται πιθανές βαθύτερες φθορές. Τεχνική μελέτη και έγκριση προϋποθέτει και κάθε άλλη επέμβαση. Για παράδειγμα, αφαιρούνταν σοβάδες, καθώς και η ξυλοδεσιά που περιέτρεχε τους τοίχους σε ύψος περίπου ενός μέτρου στις αίθουσες άθλησης, μετά την παραχώρησή τους το 2020. Δεν είναι γνωστό αν η ξυλοδεσιά είχε λειτουργικό ή διακοσμητικό ρόλο. Σε κάθε περίπτωση, εύλογος θα ήταν ο προβληματισμός γι’ αυτές τις παρεμβάσεις, ιδίως όταν στην ίδια πλευρά είχαν καταγραφεί στο παρελθόν (επί δασκάλας Ζωής Βασιλειώτη) ζητήματα στατικότητας.
«Όταν τα σχολεία γίνονται μνήμη….» και τα φαινομενικά ασήμαντα αντικείμενα τους αποτελούν ίχνη ετών ζωής και πολιτισμού μιας ολόκληρης κοινότητας. Οταν το δικό μας σχολείο καταδικαζόταν σε θάνατο και μνήμη, εκεί στο ενδιάμεσο ζωής και θανάτου, τα άλλα σχολεία μοιράζονταν τα εκπαιδευτικά του αντικείμενα. Ισως έτσι έπρεπε να γίνει, κι ίσως με επίσημη καταγραφή. Λέγεται ότι και τα αρχεία του -βαθμολόγια, απουσιολόγια, βιβλία ύλης, μητρώα μαθητών και δασκάλων- φυλάσσονται σε άλλο σχολείο. Δεν θα ήταν χρήσιμο να έχουν πρόσβαση σ’ αυτήν την ιστορία τους οι επόμενες γενιές του χωριού; Δεν θα ήταν χρήσιμο αυτό το υλικό να έρθει στο σχολείο και να συνδέεται με τις δράσεις του και την ιστορία μας; Το ζήτημα είναι ότι το σχολείο άδειασε κι από ό,τι του απόμεινε, βιβλιοθήκες, πάγκοι εργασίας, θρανία, μικροαντικείμενα, όλα ζωντανό υλικό εκπαιδευτικής ιστορίας. Ποιος είχε ή δεν είχε την ευθύνη φύλαξης του; Σημασία έχει ότι στέκει κενό. Και όταν ένα σχολείο χάνει τα αντικείμενά του, χάνει κάτι βαθύ από την ταυτότητά του.
Το σχολείο δεν αντιμετωπίστηκε εξαρχής ως ιστορικό, εκπαιδευτικό κτίριο ιδιαίτερης αξίας, αλλά ως ένας κοινός χώρος άμεσης χρήσης. Ήδη από το 2018 ήταν εμφανείς οι φθορές, η ακαταστασία και οι πρόχειρες παρεμβάσεις, στοιχεία που έδειχναν έλλειψη συνολικού σχεδιασμού και προσεκτικής προσαρμογής. Όταν οι δραστηριότητες μεταφέρθηκαν στις αριστερές αίθουσες, αποθηκευτικός χώρος έγινε η άλλη, όπου, ανάμεσα σε όργανα και στρώματα γυμναστικής, μεταφέρθηκαν, μέσα σε σκόνες και σκουπίδια, κάποια βιβλία μουχλιασμένα, υπόλειμμα της πλούσιας σχολικής βιβλιοθήκης.
Ταυτόχρονα, κυρίαρχη θέση έπαιρναν τα σύμβολα της άθλησης: οι μαύρες και κίτρινες ρίγες του Άρη σε πόρτες, και αφίσες με καλογυμνασμένα σώματα στους τοίχους. Η αθλητική αναφορά υπερίσχυε έναντι της ιστορικής φυσιογνωμίας του σχολείου, χωρίς μια μέριμνα, μια συμβουλή και μια σκέψη για ισόρροπη σχέση μεταξύ παλιού και καινούργιου, ώστε να μην πονά αυτή η τραυματική αλλαγή.
Η αίσθηση ιεροσυλίας και επικινδυνότητας που διέτρεχε το σχολείο, ο συστηματικός προγραμματισμός βαρέων οργάνων, η δυσκολία διάλογου με παρακίνησε να γράψω για χρήσεις άλλων παλαιών σχολείων (*2021, 2023). Ίσως έτσι θα φαινόταν ότι και το δικό μας μπορεί, σε μια νέα εκπαιδευτική προοπτική, να στηρίξει ένα πολιτιστικό και οικονομικό μέλλον προς όφελος του χωριού και ιδίως των νέων.
Η αντίδραση και τότε και σήμερα είναι ότι δεν έχουμε δικαίωμα λόγου στα κοινά του χωριού οι άνθρωποι της Διασποράς, οι «Οθείτες του 15αύγουστου». Οι Οθείτες του καλοκαιριού δεν είμαστε τουρίστες. Έχουμε ρίζες και περιουσίες στο χωριό, πληρώνουμε φόρους, μεροκάματα, συμβάλλουμε στην οικονομικο-κοινωνική ζωή του, φροντίζουμε την αισθητική του και ανοίγουμε πόρτες στην ιστορία του. Για εμάς το χωριό δεν είναι τόπος επίσκεψης, αλλά τόπος ζωής. Είναι το σπίτι που αφήνεις και ξαναβρίσκεις, η γειτονιά στην οποία επιστρέφεις. Είναι οι δεσμοί, οι μνήμες, οι συγγενικές και φιλικές σχέσεις, τα συναισθήματα μιας ολόκληρης διαδρομής. Το Οθος είναι μέσα μας. Οπου κι αν βρισκόμαστε σύλλογοι και φυσικά πρόσωπα το εκπροσωπούμε με τις πράξεις μας. Ολοι, νεκροί και ζωντανοί, ντόπιοι και ξενιτεμένοι με καταγωγή το Όθος φτιάχνουμε την συλλογικότητα και την κοινότητα του (βλ.Νιτσιάκος, 1990, Θοδωρής, 2010). Για τούτο το Οθος παραμένει το συμβολικό κέντρο της ζωής μας -ακόμη και τον τάφο μας επιλέγουμε να βρίσκεται εκεί. Η σχέση αυτή είναι παλιά, βαθιά και ζωντανή μνήμη που συνδέει με τον τόπο ακόμη και ανθρώπους τρίτης γενιάς. Δεν είναι τυχαίο που συντηρούν παλιά σπίτια ή κτίζουν καινούργια και στηρίζουν τοπικά έργα. Αυτή η διαγενεακή μνήμη και το οθείτικο αίμα γεννούν μια ευθύνη, αλλά και ένα δικαίωμα λόγου για την εικόνα και τη φήμη του χωριού.
Δεν μας ενδιαφέρει η ιδιωτική ζωή κανενός μέσα στο σπίτι του. Μας αφορά ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται, ο καθένας και όλοι μαζί, τους χώρους κοινής χρήσης: τους δρόμους, τις πλατείες, τα δημόσια κτίρια, το σχολείο, ως ένα τοπόσημο του χωριού και εργαστήρι της συγκρότησης όλων μας. Για την ακρίβεια, μας αφορά η δημόσια εικόνα του χωριού, η αισθητική και οπτική του ταυτότητα. Διαφωνούμε με τα λεμονιά και καφετιά σπίτια, με τα χταπόδια, τις μέδουσες και τα καρπούζια που ζωγραφίζονται στο δάπεδο των δημόσιων δρόμων, με τα κάθε λογής αντικείμενα στα αμπέλια και τα οικόπεδά μας. Η εικόνα του χωριού αντιπροσωπεύει όλους μας, ντόπιους και ξενιτεμένους, όπως και η ιστορία του. Και η ιστορία του δεν γράφεται από «τους ντόπιους». Την γράφουμε όλοι μαζί, ο καθένας με τον τρόπο του, με ό,τι μπορεί και με όση ευθύνη αναλαμβάνει.
Το ζήτημα της καθημερινής καθαριότητας του σχολείου επανερχόταν στις δημόσιες συζητήσεις, χωρίς αναφορές στο πλαίσιο ευθύνης. Υπήρχε ένας εφησυχασμός, μια αίσθηση ότι είχε διευθετηθεί μεταξύ φορέα και Δήμου. Αλλοτε, η φροντίδα του χώρου αποδιδόταν σε έλλειψη χρόνου ή οργανωτική αδυναμία των εμπλεκομένων.
Στις δικές μας εκδηλώσεις φροντίζαμε τη στοιχειώδη καθαριότητα, ιδίως σε χώρους όπου απαιτείται τήρηση κανόνων υγιεινής. Το 2021, ενόψει μιας μεγαλύτερης παιδικής διοργάνωσης**, εργαστήκαμε επί ημέρες για την καθαριότητα στις δυο αυλές, στα κοτράφια, στις τουαλέτες. Πληρώσαμε και εργάτη. Οι τουαλέτες βρέθηκαν σε πλήρη ακαταλληλότητα. Το καζανάκι αντικαταστάθηκε. Για το θέμα έφταιγαν οι φιλοξενούμενοι πρόσκοποι… Η ουσία δεν είναι, ποιος προκάλεσε τι ή αν αυτό ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ότι δεν υπήρχε σταθερός υπεύθυνος αναφοράς και ελέγχου. Ακόμη και η πρόβλεψη ενός κουβά δίπλα στη βρύση θα δήλωνε μια ελάχιστη οργάνωση για τάξη και σεβασμό απέναντι στην αξιοπρέπεια του χώρου.
Δυστυχώς ή αναπόφευκτα, οι γείτονες του σχολείου γινόμαστε διαχρονικοί μάρτυρες της ανεύθυνης αντιμετώπισής του. Η εικόνα του έρχεται στο βλέμμα μας, από πολλές γωνίες. Κάποτε με εξέπληξε η θέα μιας μεγάλης, φωτιζόμενης υδρογείου σφαίρας, παρατημένης στην άκρη της αυλής, δίπλα στο βουνό των σκουπιδιών. Ένα σύμβολο γνώσης του κόσμου που κατοικούμε, για τα παιδικά βλέμματα, κατέληγε εκεί. Την πήρα. Αυτοπροσώπως, όμως, περιεργάστηκαν το περιβάλλον του σχολείου Αθηναίοι περιπατητές, πηγαίνοντας σε γιορτή της γειτονιάς. Απορήσαν: «Είναι σχολείο αυτό; Έτσι το αφήνετε;».
Το καλοκαίρι του 2024 γνώριζα για το δωρητήριο και τον όρο του Δωρητή, να παραμένει το σχολείο εκπαιδευτήριο. Την ίδια περίοδο, αρμόδιοι για τα παλαιά σχολικά κτίρια έλεγαν ότι είναι ένα από τα δύο παλαιότερα σχολεία του νησιού, αλλά το σημαντικότερο αρχιτεκτονικά. Το μοναδικό μας, λοιπόν, αρχιτεκτονικό στολίδι βρισκόταν ήδη επί σειρά ετών σε βίαιη καταπόνηση, με χρήση βαρέων οργάνων γυμναστικής πάνω στα ξύλινα δάπεδα και τα ξύλινα ταβάνια του, παρά την περί του αντιθέτου βούληση του Δωρητή που, από το 1925, μεριμνούσε για το υγιές μέλλον του σχολείου. Εστειλα το δωρητήριο στον Δήμο. Ισως παράπεσε, καθώς η αποστολή δεν έγινε μέσω πρωτοκόλλου.
Και φτάσαμε στην ανάρτηση στο fb βίντεο της Μαίρης Κριτσιώτη (10/12/2025), με εικόνες από την χρονίζουσα κακοποίηση του σχολείου. Οι αντιδράσεις ήταν μια συσσωρευμένη δυσφορία για την τρέχουσα χρήση του, ως αταίριαστη προς τον χαρακτήρα και την ιστορικότητά του. Στην σχετική συζήτηση δημοσιεύτηκε και μια φωτογραφία, που έδειχνε πεταγμένη στα σκουπίδια την επιγραφή: «Δημοτικό Σχολείο Οθους». Για την οδυνηρή αφαίρεση της πινακίδας και την απάνθρωπη απο-ονομάτιση του σχολείου έγραψα, το 2023. Η σημερινή της θέση στα σκουπίδια επιβεβαιώνει τη μακρόχρονη, βάρβαρη μετάλλαξη και τον αποχαρακτηρισμό του σχολείου. Το σχολείο, όλα αυτά τα χρόνια, ζει μια βίαιη δοκιμασία ταυτότητας.
Κανείς μας δεν θα άντεχε να του αδειάσουν τη μνήμη και την ιστορία του. Αυτό συνέβη με το σχολείο: μια απογύμνωση από τα αναγνωριστικά και συμβολικά του στοιχεία, χωρίς συλλογική παρουσία και φωνή για να υπερασπιστεί την ύπαρξη ου. Κι αυτό θα συνεχιζόταν για δέκα χρόνια ακόμα!!. 10ετής παραχώρηση θα γινόταν προς τον Aρη, ακούστηκε εκείνες τις μέρες, με σκοπό να επισκευάσει το σχολείο.
Ηταν κρίσιμη καμπή για το σχολείο. Θα έχανε οριστικά τον χαρακτήρα του. Αυτή h σκέψη κι επίσης ότι η σιωπή συχνά επιτρέπει την πρόχειρη διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων -ενώ το σχολείο δεν άξιζε πρόχειρες αντιμετωπίσεις- οδήγησε σε σύμπτωση απόψεων: σεβασμός στην βούληση του δωρητή, η οποία με τις εκπαιδευτικές δράσεις, διαφυλάσσει και την κτιριακή δομή. Στο πλαίσιο ήπιων χρήσεων ζητήσαμε να παραμείνει ο Άρης στο σχολείο κι επίσης, να προηγηθεί, κάθε επισκευής, μελέτη στατικής επάρκειας. Πάνω σε αυτούς τους άξονες συντάχθηκε η επιστολή και σε διάλογο πριν την αποστολή της διαπιστώθηκε ότι ο Δήμος δεν γνώριζε ούτε για τα παλαιότερα στατικά ζητήματα, ούτε για τους τρόπους χρήσης του κτιρίου. Έτσι, η αποστολή της επιστολής κρίθηκε αναγκαία.
Ζητήσαμε, επίσης, ένα μεσοδιάστημα για διάλογο με όλους τους φορείς και τους χωριανούς, πιστεύοντας ότι μπορεί να αναδειχθούν λύσεις που θα ένωναν τις δημιουργικές δυνάμεις των εντός και εκτός Οθους νεότερων ανθρώπων και θα βοηθούσαν ώστε το σχολείο να αποτελέσει κέντρο ενότητας, προόδου και ήθους.
Αντί αυτού, οι επιστολές μας -ως διάβημα πολιτών- δημοσιοποιήθηκαν στα καφενεία και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενάντια σε κάθε ηθική και θεσμική δεοντολογία. Eτσι, πυροδοτήθηκε μια υποβαθμισμένη συζήτηση, μεταξύ άλλων κι άλλων, της οποίας η πίεση και το διαστρεβλωτικό πνεύμα πέρασαν και σε τηλεφωνικές παρεμβάσεις προς εμένα και την ομάδα, με στόχο την αποδυνάμωση, τη διάσπαση, την απομόνωση.
Απαντούμε στα επιχειρήματα με τα οποία θέλετε να μας ενοχοποιήσετε: δεν ζητήσαμε τον αποκλεισμό του Άρη από το σχολείο, αλλά οι αθλητικές δραστηριότητες να συνάδουν με τη βούληση του Δωρητή. Η χρήση ενός 100χρονου σχολείου για σωματοδόμηση δεν είναι «επίτευγμα», αλλά πράξη ανευθυνότητας και απόκλιση από τον σκοπό του.
Ναι στην ήπια άσκηση — γιόγκα, πιλάτες κλπ -σε συνδυασμό με εκπαιδευτικές- πολιτιστικές δράσεις, ικανές να αναδεικνύουν τους συμβολισμούς του σχολείου.
Το σχολείο δεν κινδυνεύει επειδή μιλήσαμε, αλλά από την μακρόχρονη σιωπή που επέτρεψε ανεξέλεγκτες χρήσεις και συσσώρευση φθορών.
Η αντοχή του δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, να συμπεραίνεται. Ποιος ευθύνεται αν άτομα ανεβαίνουν στη σκεπή ή αν βαριές χρήσεις και καταπονήσεις αποδειχθούν βλαπτικές για ανθρώπινες ζωές;
Την μελέτη στατικής επάρκειας – από εξειδικευμένο μηχανικό ιστορικών κτιρίων- ζητήσαμε να πληρώσουμε. Αυτή είναι η «ακτινογραφία» του κτίσματος πριν από κάθε διορθωτική επέμβαση. Με μια τέτοια θα δώσετε ακόμα 100 χρόνια ζωής στο σχολείο.
Αν η μελέτη αναδείξει πρόβλημα στο σχολείο, δεν ευθύνεται εκείνος που μίλησε, αλλά το πρόβλημα που προϋπήρχε. Αν, τώρα, το κρίνει ακατάλληλο και το κόστος της ενίσχυσής του δυσβάστακτο για τον Δήμο, τότε μπορούν να αξιοποιηθούν οι ήδη διαθέσιμοι πόροι (50.000–70.000 ευρώ) προς τον Άρη, καθώς και προσφορές από άλλους φορείς, Ιδρύματα και προγράμματα -τα οποία έχουμε εντοπίσει- που στηρίζουν τόσο την κτιριακή αποκατάσταση όσο και την υλοποίηση δράσεων, με πρόβλεψη εκπαίδευσης και αμοιβής ντόπιου συντονιστή.
Ζητήσαμε όσα στον καθημερινό λόγο αμφισβητούνται, απαξιώνονται και λησμονούνται: όρια, μνήμη και τιμή για το σχολείο και την ριζική δομική στήριξή του. Είπαμε αλήθειες, των οποίων η δημόσια ομολογία – κατά τον Αριστοτέλη- είναι παιδαγωγική και θεραπευτική. Το απόστημα έσπασε· πόνεσε και εμάς και εσάς. Ίσως άνοιξε μια μικρή ρωγμή. Σε δεύτερο χρόνο, οι νέοι έβαλαν likes στην στατική επάρκεια και την νομιμότητα την οποία αρνιόνταν ως απειλή και εμπόδιο. Αμέσως μετά, μίλησαν για «όραμα» με «σεβασμό στην ιστορία».
Προχώρησε και ο Δήμος στον καθαρισμό της αυλής, δια του Προέδρου της Κοινότητας, ενόψει προφανώς της εκδήλωσης που ακολούθησε. Παρότι, αναρωτιέται κανείς ποια ευθύνη έχει ο Κοινοτάρχης για την φροντίδα των δημοτικών κτιρίων, αναδείχθηκε η σημασία της καθαριότητας και φροντίδας για τους χώρους του σχολείου, αλλά και η αξία της συγκεκριμένης ευθύνης απέναντί του. Ετσι, απομακρύνθηκαν σκουπίδια, έπιπλα και θρανία που παρέμεναν χρόνια στην αυλή. Αλλοι έλεγαν ότι είχαν παραμείνει εκεί για απογραφή, άλλοι ότι ήταν κατεστραμμένα από σαράκι. Όχι, ήταν από τα νεότερα θρανία, με επιφάνεια μελαμίνης και μεταλλικά πόδια, που δεν προσβάλλονται από ξυλοφάγα έντομα.
Και στις 8/2/2026 διοργάνωσαν μια εξαιρετική εκδήλωση συλλογικής παρουσίας – ακριβώς από αυτές που προϋποθέτουν μια ελάχιστη φροντίδα και τάξη, ώστε το σχολείο να μην επανέλθει στην μοναξιά και αδιαφορία που συνεπάγεται η μονοσήμαντη χρήση του για γυμναστήριο. Αυτή η εκδήλωση ας είναι ένα αληθινό πολιτιστικό ξεκίνημα και όχι μέρος διαδικασίας που απομακρύνει το σχολείο από τον αρχικό του προορισμό.
Μόλις σήμερα, 19/2/2026, μαθαίνω ότι ετοιμάστηκε και η πινακίδα του σχολείου. Είναι συγκινητικό, το σχολείο μας ξαναβρίσκει το όνομά του. Αρκεί αυτό να μην μείνει μια απλή ταμπέλα, αλλά να συνδέεται ζωντανά με την ιστορία του σχολείου και την βούληση εκείνου που το δώρισε για να υπηρετεί την παιδεία.
Είμαι η Μαριγούλα Κρητσιώτου, όχι «η γειτόνισσα». Μίλησα ως πολίτης, όπως και όσοι συνυπέγραψαν ή πιέστηκαν και πιέζονται να σιωπήσουν. Το δικαίωμα λόγου ανήκει σε όλους μας και δεν απορρέει από μια θέση σε κάποιον σύλλογο. Ο εκφοβισμός, από συλλόγους και πρόσωπα, δεν είναι άποψη, αλλά χτύπημα στην δημοκρατική έκφραση. Και δεν συνιστά πολιτισμό. Η μακρόχρονη ενασχόλησή μου με τον χορό ως κοινωνική και πολιτισμική έκφραση στην Κάρπαθο και αλλού, καθώς και η επί μακρόν ευθύνη μου στην οργάνωση και επιμέλεια πολιτιστικών, επιμορφωτικών προγραμμάτων και σκηνικών παραστάσεων σε έγκυρους φορείς, μου επιτρέπουν να έχω εμπειρία, γνώση, σεβασμό στις αξίες, αλλά και κατανόηση δυσκολιών και αδυναμιών.
====
Νιτσιάκος Βασίλης. Παραδοσιακές κοινωνικές δομές. 1990
Θοδωρής Σπύρος. Πολυτοπικότητα-ιστορικότητα- ανασυγκρότηση του κοινωνικόύ…2010
Μαριγούλα Κρητσιώτου. «Γιατί τα παλαιά σχολεία γίνονται μουσεία (2021)», «Δημοτικό Σχολείο Οθους: Ιστορία – Πολιτισμός – Πολιτική – Ταυτότητα(2023)», Καρπαθιακά Νέα
**«Ο παππούς και η γιαγιά από το Όθος»,
22.2.2026
Καρπαθιακά Νέα
