Το βιβλίο Scarpanto 1943 του Ezio Rocco αποτελεί μια προσωπική μαρτυρία για τη ζωή στην Κάρπαθο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν το νησί βρισκόταν υπό ιταλική διοίκηση. Το έργο βασίζεται στις εμπειρίες του συγγραφέα ως στρατιωτικού γιατρού το 1943 και αποτυπώνει κυρίως την καθημερινότητα της φρουράς και την ατμόσφαιρα ενός απομονωμένου νησιού σε περίοδο πολέμου.
Ο Rocco περιγράφει την παρουσία ιταλικής στρατιωτικής διοίκησης στην Κάρπαθο, η οποία υπαγόταν στο ανώτερο στρατιωτικό διοικητήριο του Αιγαίου με έδρα τη Ρόδο. Στο νησί λειτουργούσε στρατιωτικό διοικητήριο, υπηρεσία επικοινωνιών και αντικατασκοπείας, καθώς και στρατιωτικό ιατρείο ή μικρό νοσοκομείο όπου υπηρετούσε ο ίδιος. Από το νησί διακινούνταν κρυπτογραφημένα στρατιωτικά μηνύματα προς και από τη Ρόδο, γεγονός που δείχνει ότι η Κάρπαθος αποτελούσε οργανωμένο στρατιωτικό σταθμό στο δίκτυο άμυνας του ιταλικού Αιγαίου.
Παρά το πολεμικό πλαίσιο, μεγάλο μέρος της αφήγησης αφορά την καθημερινή ζωή των στρατιωτών. Περιγράφονται οι συνθήκες διαβίωσης, η διατροφή, οι περίπατοι και οι μετακινήσεις στο ορεινό και δύσβατο τοπίο του νησιού, καθώς και στιγμές ψυχαγωγίας με μουσική ή αθλητικές δραστηριότητες. Ο συγγραφέας αναφέρεται επίσης σε ασκήσεις ετοιμότητας, σε συναγερμούς και στον φόβο αεροπορικών επιθέσεων των Συμμάχων, που υπενθυμίζουν ότι το νησί βρισκόταν σε πολεμική ζώνη.
Το έργο δίνει και μικρές εικόνες της κοινωνικής ζωής: σχέσεις στρατιωτών με κατοίκους, παρουσία πολιτών στους ίδιους χώρους ψυχαγωγίας, καθώς και επαφές με γειτονικά νησιά, όπως η Σαρία . Παράλληλα, ο Rocco σχολιάζει την απομόνωση των στρατιωτών μακριά από την πατρίδα και την αίσθηση ανασφάλειας που δημιουργούσε η υπεροχή των συμμαχικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων.
Συνολικά, το βιβλίο δεν είναι στρατιωτική ιστορία αλλά μια ανθρώπινη μαρτυρία. Μέσα από προσωπικές εμπειρίες, περιγραφές τοπίου και πολιτιστικές αναφορές, προσφέρει μια σπάνια εικόνα της ζωής στην Κάρπαθο το 1943 και του τρόπου με τον οποίο βίωσαν τον πόλεμο οι Ιταλοί στρατιώτες που στάθμευαν στο νησί.
Ιωάννης Β Βασιλάκης
14.3.2026
Καρπαθιακά Νέα
