Στο φιλόξενο καφέ «Αστέρι» του Θέμη Νισύριου, πρωί ή βράδυ, εκεί στο κέντρο της Καρπάθου, με έναν ελληνικό στο ποτηράκι μπορεί κανείς να ακούσει και να μάθει όλα τα «περίεργα», νέα και παλιά, του νησιού. Είναι από εκείνα τα στέκια που έχουν αύρα και οι κουβέντες γίνονται ιστορίες και οι ιστορίες γίνονται κομμάτι της τοπικής παράδοσης.
Έτσι και σήμερα, πίνοντας τον καφέ μας με τον καθηγητή Μανώλη Μελά, η συζήτηση έφερε στην επιφάνεια μια παλιά Μενετιάτικη παροιμία:
«Βρέξε, Θεέ μου, εις το πάνω αγρό κι στο κάτω αγρό, κι όπου έχει γιος μου ο Γιαννίκος χωράφι. Αλλού δεν είναι απαραίτητο να βρέξεις.»
Με ένα χαμόγελο, ο καθηγητής σχολίασε σκωπτικά:
«Αυτή είναι η αλληλεγγύη και η συναντίληψη των Καρπαθίων…»! Και συνεχίζει ο κ. Μελάς, “είναι αυτό που λένε αλλού, να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα”.
Και αμέσως έσπευσε να εξηγήσει το πραγματικό νόημα της παροιμίας. Δεν πρόκειται για μια φράση που χαρακτηρίζει όλους τους Καρπάθιους, αλλά για ένα σατιρικό σχόλιο πάνω στην ανθρώπινη φύση. Την τάση, δηλαδή, να ευχόμαστε το κοινό καλό, αρκεί να εξυπηρετεί πρώτα το προσωπικό μας συμφέρον.
Η λαϊκή σοφία χρησιμοποιούσε συχνά το χιούμορ και την υπερβολή για να στηλιτεύσει συμπεριφορές που συναντώνται σε κάθε τόπο και σε κάθε εποχή. Και ίσως γι’ αυτό τέτοιες παροιμίες παραμένουν ζωντανές μέχρι σήμερα: γιατί, πίσω από τις λίγες λέξεις τους, κρύβουν μια μεγάλη αλήθεια για τον άνθρωπο.
Σε ένα καφενείο δεν ανταλλάσσονται μόνο νέα. Διασώζονται μνήμες, λέξεις και ιστορίες που αποτελούν πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Καρπάθου.
21.7.2026
Καρπαθιακά Νέα
