Καταδικάστηκε από τους Ναζί για την παράνομη αντιστασιακή του δράση, επέζησε από τέσσερα χρόνια φυλακής, στάλθηκε στο 999 και χάθηκε στην Κάρπαθο τον Σεπτέμβριο του 1944.
Βερολίνο, 1933. Η νύχτα έχει πέσει πάνω στην πόλη. Στους δρόμους κυματίζουν οι σημαίες με τον αγκυλωτό σταυρό, οι συλλήψεις έχουν αρχίσει και τα κομμουνιστικά έντυπα έχουν περάσει στην παρανομία. Οι άνθρωποι που μέχρι χθες μιλούσαν ανοιχτά τώρα χαμηλώνουν τη φωνή τους. Μέσα όμως σε μια σκοτεινή αίθουσα κινηματογράφου, κάποιοι συνεχίζουν να μιλούν. Ο προβολέας φωτίζει την οθόνη και πίσω από αυτήν βρίσκεται ένας νεαρός άνδρας. Το όνομά του είναι Rudolf Lunau.
γράφει ο Μανώλης Δημελλάς
Ο Lunau γεννήθηκε στο Βερολίνο στις 27 Ιουνίου 1906. Είχε μάθει το επάγγελμα του αρτοποιού, όμως αργότερα εργάστηκε ως προβολατζής στο περίφημο κινηματοθέατρο Babylon, έναν από τους σημαντικούς κινηματογράφους του Βερολίνου. Εκεί, πίσω από την οθόνη και μέσα στους σκοτεινούς διαδρόμους του κτιρίου, θα δημιουργηθεί ένας από τους μικρούς πυρήνες της παράνομης αντίστασης στη ναζιστική δικτατορία. Υπήρξε μέλος του KPD, του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, η δράση του δεν σταμάτησε αλλά πέρασε στην παρανομία. Σύμφωνα με μεταγενέστερη μαρτυρία του αδελφού του, Hans Lunau, το Babylon χρησιμοποιήθηκε ως σημείο συνάντησης ανθρώπων της αντίστασης και ως καταφύγιο. Η μαρτυρία αναφέρει μάλιστα ότι δύο Εβραίοι σύντροφοι κρύφτηκαν εκεί μέχρι τα τέλη του 1933. Η πληροφορία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η δικαστική δικογραφία του 1934 δεν αναφέρει το Babylon ούτε επιβεβαιώνει την απόκρυψη των δύο ανθρώπων.
Αυτό που αποδεικνύεται από τα δικαστικά έγγραφα είναι ότι ο Lunau συμμετείχε πράγματι σε παράνομη δραστηριότητα του KPD. Παραλάμβανε και διακινούσε απαγορευμένα κομμουνιστικά έντυπα, σε μια εποχή κατά την οποία ακόμη και η κατοχή ή διανομή τέτοιου υλικού μπορούσε να οδηγήσει σε βαρύτατη ποινή. Η δράση πέρα από πολιτική συμπάθεια ήταν οργανωμένη παράνομη δραστηριότητα εναντίον του καθεστώτος!
Στις 15 Αυγούστου 1934 ο Lunau συνελήφθη. Η υπόθεση οδηγήθηκε στο Kammergericht του Βερολίνου και στις 20 Νοεμβρίου του ίδιου έτους καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια κάθειρξη για «προετοιμασία εσχάτης προδοσίας», σύμφωνα με τη ναζιστική νομοθεσία. Για το καθεστώς ήταν προδότης. Στην πραγματικότητα, ήταν ένας από τους πολλούς Γερμανούς που προσπάθησαν να αντισταθούν στη δικτατορία από το εσωτερικό της ίδιας της Γερμανίας.
Ο Lunau πέρασε τα επόμενα χρόνια στις φυλακές Luckau. Το 1938, λίγο πριν από την προβλεπόμενη αποφυλάκισή του, υπέβαλε αίτηση ζητώντας, μεταξύ άλλων, την αποκατάσταση της «Wehrwürdigkeit», δηλαδή της στρατιωτικής του ιδιότητας. Το κίνητρο πίσω από αυτή την αίτηση δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο. Μπορεί να ήθελε να απαλλαγεί από το στίγμα του πολιτικού κρατουμένου και να ξαναγίνει ένας κανονικός πολίτης. Μπορεί επίσης να προσπαθούσε να εξασφαλίσει μια διαφορετική θέση μέσα στη γερμανική κοινωνία. Το βέβαιο είναι ότι μετά την αποφυλάκισή του εγκαταστάθηκε στο Αμβούργο-Altona, εργάστηκε στις οικοδομές και προσπάθησε να ξαναφτιάξει τη ζωή του.
Για κάποια χρόνια φαίνεται πως τα κατάφερε. Οι αρχές τον περιέγραφαν ως εργατικό και τακτικό άνθρωπο και ο Lunau δημιούργησε οικογένεια. Το 1941 απέκτησε δεύτερο παιδί. Για έναν άνθρωπο που είχε περάσει τέσσερα χρόνια στις φυλακές του ναζιστικού καθεστώτος, η ζωή έμοιαζε να αποκτά ξανά μια κανονικότητα.
Όμως ο πόλεμος δεν του επέτρεψε να μείνει έξω από την ιστορία. Το 1943 ο Lunau βρέθηκε στη Strafdivision 999, στις μονάδες στις οποίες κατέληξαν μεταξύ άλλων άνδρες που το καθεστώς θεωρούσε πολιτικά ή ποινικά αναξιόπιστους. Συγκεκριμένα, τα διαθέσιμα στοιχεία τον τοποθετούν στη 2η Kompanie του VI. Festungs-Infanterie-Bataillon 999. Ο άνθρωπος που κάποτε είχε φυλακιστεί από τους Ναζί για την αντιναζιστική του δράση βρέθηκε τώρα υποχρεωμένος να φορά τη στολή τους και να πολεμά για το ίδιο καθεστώς.
Το 1943 η μονάδα μεταφέρθηκε στην Ελλάδα και στη συνέχεια στην Κάρπαθο. Εκεί ο Lunau έζησε το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής του. Έναν χρόνο αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1944, η γερμανική κατοχή στα Δωδεκάνησα κατέρρεε και οι γερμανικές δυνάμεις προετοιμάζονταν να εγκαταλείψουν την Κάρπαθο.
Στις 24 Σεπτεμβρίου άρχισε η τελευταία δραματική προσπάθεια εκκένωσης. Γερμανικά σκάφη κατευθύνονταν από την Κάρπαθο προς τη Ρόδο, όταν εντοπίστηκαν από βρετανικά πολεμικά πλοία. Τα HMS Terpsichore και HMS Termagant επιτέθηκαν στη γερμανική δύναμη. Ακολούθησε ναυμαχία μέσα στη νύχτα. Σύμφωνα με τις γερμανικές ναυτικές καταγραφές, τα I-O-100 και I-O-107 βυθίστηκαν ανατολικά της Καρπάθου.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστήριο της ιστορίας του Lunau. Η μεταπολεμική καταγραφή τον αναφέρει ως αγνοούμενο στις 24 Σεπτεμβρίου 1944. Η ημερομηνία συμπίπτει ακριβώς με την ημέρα της ναυτικής καταστροφής. Δεν διαθέτουμε όμως ακόμη επίσημο έγγραφο που να αποδεικνύει ότι ο Lunau επέβαινε σε ένα από τα συγκεκριμένα σκάφη. Γι’ αυτό δεν μπορούμε να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι πνίγηκε στη συγκεκριμένη ναυμαχία. Μπορούμε όμως να πούμε ότι η τελευταία γνωστή περίοδος της ζωής του συμπίπτει με την εκκένωση της Καρπάθου και ότι στις 24 Σεπτεμβρίου χάθηκε οριστικά το ίχνος του.
Ο Rudolf Lunau ήταν τότε 38 ετών. Είχε ζήσει μια ζωή γεμάτη αντιθέσεις: εργάτης και προβολατζής, σύζυγος και πατέρας, αντιναζιστής και πολιτικός κρατούμενος, και τελικά στρατιώτης μιας μονάδας τιμωρίας του ίδιου καθεστώτος που κάποτε είχε πολεμήσει. Από τους σκοτεινούς διαδρόμους ενός κινηματογράφου του Βερολίνου βρέθηκε, έντεκα χρόνια αργότερα, σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου, μέσα στην τελευταία υποχώρηση της ναζιστικής Γερμανίας.
Η ιστορία του έχει μια παράξενη κινηματογραφική ειρωνεία. Ο άνθρωπος που εργαζόταν πίσω από μια οθόνη και χρησιμοποιούσε, σύμφωνα με τις διαθέσιμες μαρτυρίες, τον χώρο του κινηματογράφου για να βοηθήσει την αντίσταση, χάθηκε τελικά χωρίς τάφο και χωρίς γνωστό σημείο ταφής. Στο Βερολίνο, όμως, το όνομά του έμεινε. Στο Babylon υπάρχει σήμερα αναμνηστική πλάκα που θυμίζει τη δράση του κατά τα χρόνια 1933–1934.
Κάποτε ο Lunau στεκόταν πίσω από έναν κινηματογραφικό προβολέα και έβλεπε τις εικόνες να περνούν μπροστά του. Στις 24 Σεπτεμβρίου 1944, η δική του εικόνα έσβησε μέσα στη θάλασσα της Καρπάθου.
Ο προβολέας συνέχισε να λειτουργεί. Ο άνθρωπος πίσω από αυτόν δεν γύρισε ποτέ.
«Στη μνήμη του αντιφασίστα αγωνιστή της αντίστασης Rudolf Lunau.
Το 1933–1934 δημιούργησε σε αυτόν τον κινηματογράφο ένα κέντρο για την παράνομη δράση μιας αντιστασιακής ομάδας του KPD.»
Το KPD είναι το Kommunistische Partei Deutschlands, δηλαδή Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας.
