Ο Καρπάθιος λόγιος Αναστάσιος (Τάσος) Φράγκος, με καταγωγή από την Αρκάσα, υπήρξε ένας από τους ανθρώπους που αφιέρωσαν τη ζωή και την πένα τους στην Κάρπαθο και στο Δωδεκανησιακό ζήτημα.
Γεννημένος το 1906, έγραψε δεκάδες κείμενα για την πατρίδα του και συμμετείχε ενεργά στις Καρπαθιακές και Δωδεκανησιακές κινήσεις της εποχής, ιδιαίτερα κατά τα δύσκολα χρόνια της ιταλικής κατοχής.
Στο κείμενο που ακολουθεί, δημοσιευμένο τον Ιούνιο του 1956, ο Φράγκος αποχαιρετά τον Ιωάννη Μιχ. Μαυρολέοντα, έναν Απερίτη που έφυγε από τη ζωή στη Νέα Υόρκη.
Δεν περιορίζεται όμως σε μια τυπική αναφορά στον νεκρό. Καταγράφει τη δράση, το ήθος, τον πατριωτισμό και την προσφορά του Μαυρολέοντα στην Καρπαθιακή και Δωδεκανησιακή παροικία, φωτίζοντας παράλληλα έναν ολόκληρο κόσμο Καρπαθίων που έδρασε στην Αθήνα, στην Αμερική και στα χρόνια του αγώνα για την ελευθερία των Δωδεκανήσων.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο πολύτιμο στοιχείο αυτού του παλιού κειμένου: ο Τάσος Φράγκος δεν αποχαιρετά μόνο έναν άνθρωπο καταγράφει μια εποχή και τους ανθρώπους που την υπηρέτησαν.
Ένα κείμενο 70 χρόνια πίσω, που σήμερα αποκτά ξανά αξία ως ιστορικό τεκμήριο.
ΚΑΡΠΑΘΙΑΚΑ ΠΕΝΘΗ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΙΧ. ΜΑΥΡΟΛΕΩΝ
Με πραγματική συντριβή και βαθειά οδύνη επληροφορήθη ο Καρπαθιακός κόσμος τον απρόσμενο θάνατον εκλεκτού Απερίτη, του αλησμόνητου φίλου και συνεργάτου μας Ιωάννου Μιχ. Μαυρολέοντος, επισυμβάντα εις Νέαν Υόρκην, κατά τας αρχάς Ιουνίου, εκ λευχαιμίας.
Γεννηθείς εις το Απέρι το 1904, εξ οικογενείας εκ των πρώτων της Καρπάθου και περατώσας τας γυμνασιακάς του σπουδάς κατά το 1924, εις το ακμάζον και τότε Νικηφόρειον Γυμνάσιον Καλύμνου ήλθεν εις Αθήνας, εγγραφείς εις την Ιατρικήν Σχολήν, μη δυνηθείς ατυχώς να αποπερατώση τας σπουδάς του, λόγω μακράς και βαρείας ασθενείας και πολυετούς αναρρώσεως.
Αναμιχθείς ενεργώς εις την δημοσίαν ζωήν της εν Ελλάδι Καρπαθιακής και Δωδεκανησιακής παροικίας, διεκρίθη πάντοτε, διά τον πατριωτισμόν, την μετριοπάθειαν και το εξαίρετον ήθος του, απολαύων της γενικής εκτιμήσεως και αγάπης και δράττομαι προθύμως της θλιβεράς αυτής ευκαιρίας διά να διακηρύξω ότι ο Ιωάννης Μαυρολέων ανεδείχθη πάντοτε εις τας τάξεις μας, ως υπόδειγμα ορθής σκέψεως, ψυχικής ευγενείας και κοινωνικής εντιμότητος, εκ των τόσων σπανίων, εις την εποχήν μας.
Κατά το διάστημα της νευραλγικής περιόδου του 1930–1940 εκ της επιτάσεως της φασιστικής βίας εις Δωδεκάνησον, η συμβολή του αειμνήστου Ιωάννου Μ. Μαυρολέοντος υπήρξε λίαν πολύτιμος, εις πάσαν Καρπαθιακήν και Δωδεκανησιακήν δράσιν εν Ελλάδι. Εκ των ιδρυτών και πρωτεργατών της «Αδελφότητος Καρπαθίων» Αθηνών ειργάσθη με φανατικήν πατριωτικήν διάθεσιν διά τα Καρπαθιακά ζητήματα.
Με την ιδίαν θέρμην ειργάσθη και εκινήθη εις την Εθνικήν αποστολικήν διακονίαν του «Δωδεκανησιακού Σχολείου», διά την οποίαν ιδιαιτέρως τον ηγάπα και τον ετίμα η αλησμόνητος Πρόεδρος και Μάννα μας Αντιγόνη Ζουρούδη, άσβεστος δε παραμένει εις όλους μας, τους παλαιούς φίλους και συνεργάτας του, ο άφθαστος ενθουσιασμός του, εξεχείλισμα χαρακτηριστικής Πατριδολατρείας, με τα υπέροχα τραγούδια του, που τόσο μας συνεκλόνιζον κατά τας αλησμονήτους εκείνας πατριωτικάς χοροεσπερίδας, εορτάς και διασκεδάσεις μας, και που κατά τον Πρύτανιν της Ελληνικής δημοσιογραφίας —ως έγραφε τότε— απετέλουν πραγματικάς Εθνικάς μυσταγωγίας.
Ο θάνατος του Ιωάννου Μ. Μαυρολέοντος αποτελεί πραγματικήν Καρπαθιακήν απώλειαν, —και ως τοιαύτην την αισθανόμεθα διά το κενόν που καταλείπει εις τας τάξεις μας— διότι με τον χαμό του αλησμόνητου Χατζηγιάννη μας, η οικογένειά του έχασε έναν των καλλιτέρων βλαστών της, το Απέρι έναν των εκλεκτών τέκνων της γενεάς του και η Κάρπαθος ένα εξαίρετον πατριώτην και άνθρωπον.
Η Αμερικανική γη, η οποία τόσο ξένος και άστοργος του εδείχθη εν ζωή, ας του φανή —μετά θάνατον— περισσότερον φιλόξενος και στοργική, εις την αιωνίαν σκέπην της….
Πρώτη δημοσίευση «Ροδιακή» — 3/7/1956.
21.8.2026
Καρπαθιακα Νέα
