ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ
ΤΟΥ ΠΑΓΚΑΡΠΑΘΙΑΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΟΔΟΥ
ΕΙΡΗΝΗΣ ΓΕΡΓΑΤΣΟΥΛΛΗ – ΓΙΑΝΝΟΥΣΤΑ
ΡΟΔΟΣ, 25-10-2026
Σεβασμιώτατε, Θεοφιλέστατε,
Αιδεσιμώτατοι,
Εκλεκτοί Προσκεκλημένοι, αγαπητοί συμπατριώτες,
φίλες και φίλοι της Καρπάθου
Καλημέρα σας!
Εκ μέρους του Δ.Σ. του Παγκαρπαθιακού Συλλόγου Ρόδου και των
διοργανωτών της Εκδήλωσης, σας εκφράζω τις ευχαριστίες και την
ευαρέσκειά μας για την τιμητική παρουσία σας στη σημερινή μας
Εκδήλωση «ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗΣ» που είναι αφιερωμένη στους
«ΚΑΡΠΑΘΙΟΥΣ και ΚΑΣΙΩΤΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ», που κατατάχθηκαν κι εκπαιδεύτηκαν από την 13η
Νοεμβρίου 1940 έως και την 12η Ιανουαρίου 1941, οπότε και έδωσαν τον
Όρκο του Στρατιώτη για να υπηρετήσουν στον Ελληνικό Στρατό.
Το ακριβές κείμενο του στρατιωτικού όρκου της περιόδου, που έδωσαν
οι εθελοντές του Συντάγματος Δωδεκανησίων στις 12 Ιανουαρίου 1941
στο Γουδί, το οποίο περιελάμβανε την πίστη στην Πατρίδα και τον
Βασιλέα, την υπακοή στους νόμους και τους ανωτέρους, καθώς και την
αφοσίωση στη σημαία, ήταν ο επίσημος θεσμοθετημένος όρκος του τότε
Βασιλικού Ελληνικού Στρατού:ΟΡΚΟΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ {1941)
ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ
«Ορκίζομαι να φυλάττω πίστιν εις την Πατρίδα και τον συνταγματικόν
Βασιλέα των Ελλήνων, υποταγήν εις τους Νόμους και τα ψηφίσματα του
Κράτους, υπακοήν εις τους ανωτέρους μου, να εκτελώ δε προθύμως και
άνευ αντιλογίας τας διαταγάς των. Να υπερασπίζω με πίστιν και
αφοσίωσιν μέχρι της τελευταίας ρανίδος του αίματός μου τας Σημαίας, να
μην τας εγκαταλείπω μηδέ να αποχωρίζομαι ποτέ απ’ αυτών. Να φυλάττω
δε ακριβώς τους Στρατιωτικούς νόμους και να διάγω εν γένει ως πιστός και
φιλότιμος Στρατιώτης».
Η Ιστορική Ιδιαιτερότητα του Όρκου αυτού
για τους Εθελοντές Δωδεκανήσιους είχε διπλή σημασία:
1. Νομικό ρίσκο: Οι Εθελοντές , τυπικά και ουσιαστικά υπήκοοι Ιταλίας,
ορκίζονταν στην Ελλάδα, θέτοντας σε κίνδυνο τους ίδιους και τις
οικογένειές τους!…
2. Ηθική δέσμευση: Μέσω του όρκου για τις σημαίες
–συμπεριλαμβανομένης της κρυφά κεντημένης σημαίας από
Δωδεκανήσιες γυναίκες –
Επισφράγισαν τον αγώνα τους για την ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ.
Η ορκωμοσία λοιπόν αυτή του Συντάγματος Δωδεκανησίων Εθελοντών,
που πραγματοποιήθηκε πριν 85 ακριβώς χρόνια (1941-2026) ήταν και ηαφορμή που ο Σύλλογός μας επέλεξε να αναδείξει φέτος τη συγκεκριμένη
πλευρά της Πρόσφατης Νεότερης Ιστορίας της Πατρίδας μας!..
Ένας επιπλέον λόγος του θέματος της φετινής επιλογής μας, υπήρξε το
ότι η ΚΑΡΠΑΘΟΣ προσέφερε 310 ΚΑΡΠΑΘΙΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ στο
Σύνταγμα Δωδεκανησίων και κατείχε τη δεύτερη θέση στη σειρά, μετά την
ΚΑΛΥΜΝΟ που συμμετείχε με 433 Εθελοντές, σε σχέση με τα υπόλοιπα
νησιά της Δωδεκανήσου, (Σύμφωνα με την έγκυρη ιστορική πηγή του
καταγράφοντος την Ιστορία του Συντάγματος Δωδεκανησίων Εθελοντών :
του Διοικητή του Συντάγματος Λοχαγού Μάρκου Κλαδάκη).
Ο ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ αποτελεί για την ΚΑΡΠΑΘΟ τον συμβολικό μήνα
του ΠΑΓΚΑΡΠΑΘΙΑΚΟΥ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ
της ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ…
Με αφετηρία πλέον, την πρόσφατα επίσημα καθιερωμένη αργία :
της « 5ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944 »,
ως Ημέρα Έναρξης του Αγώνα, με την Εξέγερση των κατοίκων των
Μενετών της Καρπάθου που τόλμησαν, πήραν τα όπλα και
ξεσηκώθηκαν πρώτοι, εναντίον των Ιταλών Κατακτητών …
Το μήνυμα της Επανάστασης διαδόθηκε από χωριό σε χωριό και όλοι
πήραν το θάρρος και ξεσηκώθηκαν δίπλα και πλάι στους Επαναστάτες, με
όλα τα γεγονότα που επακολούθησαν μέχρι την λυτρωτική Απελευθέρωση
και την τελική Ενσωμάτωση!..
Στο σημείο αυτό όμως γεννάται το ερώτημα:
« Ποια άγνωστα ιστορικά γεγονότα έλαβαν χώρα μέσα κι έξω από την
Κάρπαθο, από Καρπάθιους και μη, κατά τα Προεπαναστατικά Χρόνια για
να προετοιμάσουν το έδαφος και να καλλιεργήσουν το κλίμα , ώστε ναοδηγηθούν και να φθάσουν οι Πρόγονοί μας στην πολυπόθητη Ελευθερία,
όσο το δυνατόν πιο ανώδυνα;»
Εδώ ερχόμαστε, ως Παγκαρπαθιακός Σύλλογος Ρόδου, με τις ιστορικού
περιεχομένου Ετήσιες Εκδηλώσεις που έχουμε καθιερώσει τα 3 τελευταία
χρόνια , στην Πρωτεύουσα της Δωδεκανήσου, τη Ρόδο μας. Ερχόμαστε να
φωτίσουμε τις σκοτεινές, άγνωστες κι αθέατες πλευρές της Ιστορίας μας,
αναμοχλεύοντας μνήμες και μαρτυρίες για γεγονότα κι ανθρώπους,
γνωστούς κι άγνωστους προγόνους μας, που έζησαν στο εγγύς παρελθόν
κι έπαιξαν σημαντικό ρόλο με αυτοθυσία, αυταπάρνηση τόλμη και θάρρος,
για να φθάσουμε εμείς σήμερα να ζούμε και να απολαμβάνουμε ανέμελα κι
ελεύθεροι τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΜΑΣ. ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΡΠΑΘΟ ΜΑΣ με τις γνήσιες κι αυθεντικές Παραδόσεις, τις
Αρχές κι Αξίες μας, που διατήρησαν αναλλοίωτες στην πάροδο των
χρόνων οι υπόδουλοι προγονοί μας…
Έτσι ξεκινήσαμε την πρώτη Εκδήλωσή μας για τη διατήρηση και διάδοση
της Ιστορικής Μνήμης της Καρπάθου στις 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2024 , με τον «
ΠΑΓΚΑΡΠΑΘΙΑΚΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ 80ΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΚΙ
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ», υπό την καθοδήγηση, συνεργασία
και την καθοριστική συμπαράσταση ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ
ΚΑΡΠΑΘΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ…
Πέρσι, στις 19 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025 , συνεχίσαμε για δεύτερη χρονιά με
τους « ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ
ΠΕΡΙΟΔΟ μέσω της ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΠΑΘΟ 1943-1944 », ενώ για
φέτος, αποφασίσαμε σήμερα, 25 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026, να ΤΙΜΗΣΟΥΜΕ
ΠΑΓΚΑΡΠΑΘΙΑΚΑ και ν’ αναδείξουμε τη « ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ 310 ΚΑΡΠΑΘΙΩΝ
ΚΑΙ 19 ΚΑΣΙΩΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ »,
αφού συμπίπτει χρονικά με την « 85η ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ ΟΡΚΩΜΟΣΙΑΣ ΤΩΝ
ΚΑΤΑΤΑΧΘΕΝΤΩΝ στο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ…»Στο σημείο αυτό οφείλουμε να επισημάνουμε ότι καταβάλαμε φιλότιμες
προσπάθειες να διαχωρίσουμε και να αναδείξουμε ανά χωριό τους
Καταχωρημένους στον Κατάλογο του Μάρκου Κλαδάκη Καρπάθιους
Εθελοντές, χωρίς να αποκλείονται κάποιες παραλείψεις ή λαθεμένες
καταχωρήσεις… λόγω συνωνυμιών κλπ., που υπάρχουν στα διάφορα
χωριά μας… και η έρευνα συνεχίζεται κι επιδέχεται τεκμηριωμένες
βελτιώσεις… Εδώ θα πρέπει να σας αναφέρουμε ότι είχαμε συγκλονιστικές
αποκαλύψεις για άτομα που και οι ίδιοι οι συγγενείς τους δεν γνώριζαν για
την συμμετοχή τους στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών !..
Στην προσπάθειά μας αυτή λάβαμε υπόψη προγενέστερες έρευνες και
καταγραφές – διαπιστώσεις του έμπειρου συμπατριώτη μας ιστορικού
ερευνητή κ. Γεωργίου Νικολάου Τσαμπανάκη, συνεργαστήκαμε με τα
Μητρώα του Δήμου Καρπάθου με υπεύθυνο τον Μανόλη Γ. Φουντή , ενώ
παράλληλα διασταυρώσαμε με κάποιες μαρτυρίες συγγενών, καθώς και με
τις πληροφορίες που παρέχει πλέον στη ζωή μας, το σύγχρονο εργαλείο
Τεχνητής Νοημοσύνης το Α. Ι. !… Επίσης θα ήταν παράλειψη να μην
εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστίες μας στους συμπατριώτες μας Μανόλη
Μιχ. Τσαγκάρη και Περικλή Λαγωνικό, για την τεχνική υποστήριξη της
Παρουσίασης της εκδήλωσης και για την καθοριστική και ουσιαστική
συμβολή τους στη δημιουργία του Βίντεο και στην επεξεργασία των
εικόνων που συλλέχτηκαν εξ αποστάσεως …
Κλείνοντας οφείλουμε να αναφερθούμε στον Έφεδρο Λοχαγό από
τη Σύμη τον Μάρκο Κλαδάκη (1900 – 1972) , ο οποίος υπήρξε ο
διοικητής και οργανωτής – εκπαιδευτής του ιστορικού
«Συντάγματος Εθελοντών Δωδεκανησίων», που συγκροτήθηκε τον
Νοέμβριο του 1940 για να πολεμήσει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο…Κατά την περίοδο της προετοιμασίας και λίγο πριν τη μετακίνηση
των 1.586 Εθελοντών για το Αλβανικό Μέτωπο τον Φεβρουάριο του
1941, ο Κλαδάκης έπρεπε να κρατήσει ακμαίο το ηθικό των ανδρών
του. Οι Εθελοντές (που προέρχονταν από τα Ιταλοκρατούμενα τότε
νησιά: όπως η Κάλυμνος, η Κάρπαθος, η Ρόδος, η Κως, η Σύμη κλπ.)
λαχταρούσαν να πολεμήσουν για την απελευθέρωση της
ιδιαίτερης πατρίδας τους… Όμως η επίσημη διαταγή τους έστελνε
στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας…
Για να τους εμψυχώσει, ο Κλαδάκης εξέδωσε ημερήσιες διαταγές και
απηύθυνε λόγους, δίνοντας παράλληλα εντολή να ψάλλεται
υποχρεωτικά ο «Δωδεκανησιακός Ύμνος» κατά τις προετοιμασίες.
Ακολουθεί μια πιστή ιστορική ανασύνθεση του εμψυχωτικού
λόγου/πνεύματος που μετέδωσε ο Μάρκος Κλαδάκης προς τους
Δωδεκανήσιους Εθελοντές του:
Ο Λόγος προς τους Εθελοντές Δωδεκανησίους
«Άνδρες του Συντάγματος Δωδεκανησίων!
Σήμερα, η μοίρα της πατρίδας μας και η ιστορία του Έθνους μάς καλούν
να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Εσείς, που αφήσατε πίσω τα
σκλαβωμένα νησιά μας, τη Ρόδο, τη Σύμη, την Κάλυμνο, την Κω και κάθε
γωνιά του αρχιπελάγους μας, δεν είστε απλώς στρατιώτες. Είστε η
ζωντανή φλόγα της ελευθερίας των Δωδεκανήσων! Η διαταγή του Στρατού
μάς καλεί να βαδίσουμε προς τη ζώνη των πρόσω. Ο δρόμος μας δεν
περνά αυτή τη στιγμή μέσα από το Αιγαίο, όπως όλοι μας ποθήσαμε και
ονειρευτήκαμε. Μας καλεί το χιονισμένο μέτωπο της Αλβανίας. Όμως να
θυμάστε:« Ο αγώνας για τα Δωδεκάνησα κρίνεται εκεί που πολεμά η Ελλάδα!»
Κάθε βήμα που θα κάνετε στα βουνά, κάθε σφαίρα που θα ρίχνετε ενάντια
στον φασισμό, φέρνει πιο κοντά τη μέρα που η γαλανόλευκη θα κυματίζει
ελεύθερη στα λιμάνια των νησιών μας. Η πατρίδα σάς εμπιστεύεται την
πολεμική της σημαία, υφασμένη από τα χέρια των ίδιων των αδελφών και
των μητέρων μας, για να την κρατήσετε ψηλά και αμόλυντη.
Μην επιτρέψετε σε καμία αμφιβολία να λυγίσει την πίστη σας. Σφίξτε τα
δόντια στις κακουχίες, κρατήστε το ηθικό σας αδούλωτο και ψάλατε με
όλη τη δύναμη της ψυχής σας τον Δωδεκανησιακό μας Ύμνο.
Ας ακουστεί η φωνή μας μέχρι τα σκλαβωμένα σπίτια μας!
Βαδίζουμε προς τη δόξα και το χρέος. Για την Ελλάδα, για τα Δωδεκάνησα,
για την Ελευθερία! Εμπρός για τη Νίκη!»
Ύμνος της Δωδεκανήσου
(Στίχοι και μουσική: Ντε Κάστρο / Ποίηση: Φώτης Βαρέλης)
Δώδεκα αψίδες θριάμβου έχουν στηθεί
στα δώδεκα λιμάνια,
κι έχουν χρυσοσφυρηλατηθεί
με μόχθους και εθνική περηφάνια.
Για να διαβεί η ποθητή μας λευτεριά
κυανόλευκα ντυμένη,
κάθε νησιού μας πάλι ένδοξη στεριά
ελεύθερη να γένει.
Κόποι και μόχθοι κι αγώνες και διωγμοίδε σβήσαν την ελπίδα,
απ’ τη βαριά σκλαβιά να απαλλαχτεί
η λατρεμένη μας πατρίδα.
Και να προβάλλει μ’ ορμή η λευτεριά,
μάνα μας δοξασμένη,
για να αγκαλιάσει και τα δώδεκα νησιά
δαφνοστεφανωμένη.
Η ιστορική κατάληξη
Με αυτό το πνεύμα και υπό την καθοδήγηση του Μάρκου Κλαδάκη, το
Σύνταγμα μετακινήθηκε στο μέτωπο κι εντάχθηκε στην 20ή Μεραρχία
Πεζικού. Παρά το γεγονός ότι δεν πολέμησαν στα δικά τους νησιά, οι
Δωδεκανήσιοι Εθελοντές έγραψαν σελίδες ηρωισμού στην Αλβανία και στη
Μακεδονία, κρατώντας την υπόσχεση που έδωσαν στον Διοικητή τους:
«ΝΑ ΤΙΜΗΣΟΥΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥΣ μέχρι τέλους!..»
Το λόγο θα έχουν στη συνέχεια οι ομιλητές μας…
Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας! Καλή ακρόαση!
2.11.2026
Καρπαθιακά Νέα
