Πέρασαν κιόλας 40 μέρες από τον θάνατο του αγαπημένου μας συγχωριανού Βασίλη Μ. Φράγκου. Ενός γνήσιου Σποΐτη, καλόκαρδης και τίμιας προσωπικότητας από εκείνες που η απώλειά τους γεμίζει θλίψη όλο το χωριό.
γράφει ο Ηλίας Εμμ. Βασιλαράς
Ο Βάσος ο Φράγκος, ο γλυκόφωνος τραγουδιστής, ο φρόνιμος του γλεντιού, ο καλός οικογενειάρχης δεν είναι πια στη ζωή. Απεβίωσε στην Αμερική, κι ήρθε και θάφτηκε στο αγαπημένο του χωριό το Σπόα με την παρουσία της οικογένειάς του. Φρόνιμος και φιλήσυχος καθώς ήταν, μεσολαβούσε ως ειρηνευτής σε αντιπαραθέσεις και πάντα τα κατάφερνε, γιατί ήταν αγαπητός και αποδεκτός στους περισσότερους, μπορώ να πώ σε όλους. Δεν θα ξεχαστεί ο Βασίλης ποτέ γιατί οι ηθικές του αξίες ήταν αξιοζήλευτες. Όλα τούτα τα προτερήματα έπαιρναν άριστα από την σκληρή κριτική όσων τον γνώριζαν.
Άριστα όμως έπαιρνε και ώς μερακλής, και ώς χορευτής, και βέβαια ώς γλεντιστής. Καλός συντάκτης μαντινάδων, και γνώστης πολλών τραγουδιών. Δεν σηκωνόταν από τη θέση του, ήταν πάντα βαθιά προσηλωμένος στο γλέντι και προσεκτικός με τους συν-γλεντιστές του. Ήξερε καλά την τοπική διάλεκτο και ξάφνιαζε ο τρόπος που τη χρησιμοποιούσε. Κατέθετε την ψυχή του και το μερακλίκι του στη διάθεση της παρέας μεγάλης σε ηλικία η και μικρή.
Βαθιά συναισθηματικός και δακρύλουστος όποτε το θέμα ήταν ανάλογο. Δεν θα ξεχάσω ένα γλέντι πριν πολλά χρόνια, που μαζί με άλλους ξημεροθήκαμε να γλεντούμε και να κλαίμε, σμίγοντας τα δάκρυα μας στο πάτο του καφενείου και την ίδια στιγμή να αναθεματίζουμε την Αμερική που αυτή μάζεψε τη δεκαετία του ‘70 τους τελευταίους εναπομείναντες στο χωριό Σποΐτες.
Πρόθυμος πάντα να συμμετέχει όπου τον χρειάζονταν, να γράψει μαντινάδες η κάλαντα για τους συλλόγους των Σπωΐτών της Αμερικής. Έπεσαν στα χέρια μου οι μαντινάδες ενός ημερολογίου του 2001. Το ημερολόγιο αυτό μου έστειλε με πρώτη κουβέντα ο Μηνάς του Μανώλη σπουδαίος μουσικός και γλεντιστής, ανιψιός του μακαρίτη.
Το ημερολόγιο αυτό είναι πλήρες φωτογραφιών: του σχολείου, της βρύσης το αλώνεμα, το χωριό κ.τ.λ. Μερικές απο τις μαντινάδες αυτές σας παραθέτω για να πάρετε μια γεύση απο το συντακτικό του αλησμόνητου Βάσου. Δεν επιτρέπει ο χρόνος όσο και ο χώρος να συμπεριλάβω μαντινάδες από τη περιγραφή της διάνοιξης της κακής σκάλας, η οποία αποτελείται απο 110 μαντινάδες.
Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στις φωτογραφίες και τις σχετικές μαντινάδες που τις πλαισιώνουν. Στις μαντινάδες αυτες αντικατοπτρίζεται η αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα του το Σπόα της Καρπάθου.
Το ημερολόγιο αυτό είναι Χριστουγενιάτικο (2001) και γράφει ευχές στους απανταχού Σποΐτες. Ξεκινάει όμως με μία μαντινάδα για την ένωση των σποΐτών, που ήταν στ’ αλήθεια δύσκολη υπόθεση.
Γι Αυτό λέει:
“Με τα καλά και τα κακά που’ μαστε ζυμωμένοι
Η ένωσίς μας απαιτεί ν’ μαστε μονιασμένοι”
Και ύστερα για τα Χριστούγεννα:
Χαρούμενα Χριστούγεννα κι’ ο χρόνος που ανατέλλει
Να είναι προοδευτικός σε μέλη και μή μέλη.
Για το χωριό:
Ευάερο και ευήλιο και μπονεντολουσμένο
Όλες οι ομορφιές της γής σ’ έχουν αγκαλιασμένο
Κι οι τέσσαροι ορίζοντες σ’ έχουνε εις τη μέση
Δεσπόζει πάνω στο νησί η τροφαντή σου θέση
Για τον Άγιο Νικόλα:
Βουνά και αγέρι και αμμουδιές κι’ η αύρα του πελάου
Σμίγουν εις το επίγειο τ’ Αγίου Νικολάου
Για τον Πύργο (Μύλοι):
Ήτανε σαν μικρό χωριό ο πύργος με τους μύλους
Κι’ είχε μεγάλη κίνηση με χωριανούς και φίλους
Κι’ οι μυλωνάες φύγασει κι’ οι γεωργοί κι΄οι χτίστες
Κι’ εγίνημε του τόπου μας “τουρίστες στους τουρίστες”
Για τα ξύλα του γάμου:
Να βγούν τα λυροτσάμπουνα να τους προυπαντήσου
Κι’ οι κόρες με βασιλικούς να τους μορφοστολίσου
Για τη Δεσποτίνα: Η μεγάλη πέτρα στον Άγιο Νικόλαο που χρησίμευε σαν μόλος μέχρι που ερχόταν το καΐκι για την ξενιτιά.
Γράφει λοιπόν:
Αυτός ο βράχος πιο πολλά δάκρυα πάνω έχει
Παρά νερό της θάλασσας απου το περιβρέχει
Η δεσποτίνα δεν μπορεί ουδέποτε να λιώσει
Τα δάκρυα και οι λυγμοί την έχουνε στοιχειώσει
Για το σχολείο:
Εις του χωριού τη πρόσοψη φαντάζεις σαν βιτρίνα
Κι είσαι απο τα έργα μας τα πιο καλά που γίναν
Πρίν λίγα χρόνια ήκμαζες σε αριθμούς μεγάλους Με ογδοήντα μαθήτες και δύο διδασκάλους.
Για τη βρύση:
Πρώτα ‘σου λίγο πιο ψηλά σε ασακένια πέτρα
Και το νερό σου έτρεχε σε ξύλινη χολέτρα
Εκεί εκατεβαίνασι κι ελούνουτω κι επλύνα
Κι εκουαλούσαν το νερό στο σπίτι με γυτήνα
Για τα πανέρια του Αυγούστου:
Με φρούτα τα στολίζουνε κι’ αφού λειτουργηθούνε
Κατόπιν τα προσφέρουνε και ολοι συγχωρούνε
Και ζωντανεύγουν οι νεκροί σ’ εμάς τους επιζώντες
Κι όσο κρατά η προσφορά είναι κι αυτοί… παρόντες
Για την ξενιτιά:
Μου ‘ χουν ψημένη τη καρδιά τα ξένα τα ρημάδια
Και μόνο που σε σκέφτομαι τρέχουν τα δυο μου μάδια
Και εκεί που’θε να κοιμηθώ και θα μεταυρίσω
Ακόμη και στον ύπνο μου θε να σ’αναζητήσω
Και κλείνω με τον Αΐ Γιώργη:
Τη πίστη χαλυβδώνουμε στου Αη-Γιωργιού τη χάρη
Και στις πιο δύσκολες στιγμές μας βγάζει παλικάρι
Προστάτη μας υπέρμαχε τ’αλόγου καβαλάρη
Βοήθα να γυρίσουμε ο χάρος πρίν μας πάρει
Ήταν ένα μικρό δείγμα των μαντινάδων του αλησμόνητού μας φίλου του Βάσου Φράγκου. Σύμφωνα με τα παιδιά του το αρχείο του είναι πολύ μεγάλο και ποικίλο. Μακάρι κάποτε να δημοσιευθεί.
Αντίο Αγαπητέ μου φίλε
Από τους συν-γλεντιστές σου
Αιωνία σου η μνήμη
Καρπαθιακά Νέα
26.3.2025
