Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΜΑΣ
ΓΙΑΝΝΗΣ Μ. ΧΑΨΗΣ
ΕΝΑΣ ΛΑΪΚΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ
Β. Ν. ΜΕΛΑ
Λεπταίσθητους τεχνίτες, πηγαίους λαϊκοὺς καλλιτέχνες, ἀνθρώπους αἰσθαντικούς, ἁπλοὺς καὶ ἀνεπιτήδευτους ἔχουν πολλοὺς τὰ νησιά μας.
Αὐτούς τοὺς λαϊκούς δημιουργούς θέλουμε να παρουσιάσουμε ἀπό τις σελίδες τοῦ φιλόξενου καινούριου Δωδεκανησιακοῦ περιοδικοῦ «Κάρπαθος».
Σήμερα ἀρχίζουμε με τον Γιάννη Μ. Χαψῆ.
Ὁ Γιάννης Χαψῆς, γνωστος λυράρης τῆς Καρπάθου, γεννήθηκε στην Ἔλυμπο τὸ 1914. Πῆγε στὸ Σχολειὸ τοῦ χωριοῦ του μέχρι τὴ τρίτη τάξη τοῦ Δημοτικοῦ. Ἔμαθε τὴν τέχνη τοῦ τσαγγάρη καὶ ἐργάσθηκε στὸ Ὄθος ὅπου καὶ παντρεύτηκε.
Παράλληλα ἔμαθε να παίζει λύρα και να τραγουδᾶ τους Καρπάθικους σκοπούς. Μέχρι τώρα ἔχει τυπώσει 6 δίσκους καὶ 11 κασσέτες. Ἔτσι ἦταν γνωστός στην Κάρπαθο ὁ Γιάννης Χαψῆς μέχρι τελευταῖα.
Ξαφνικὰ πρὶν τρία χρόνια στὴν ἡλικία τῶν 63 χρόνων παρουσιάζει μιὰ ἄλλη καλλιτεχνικὴ ἰδιότητα ὁ Χαψῆς. Τὴ ζωγραφική. Πῶς αὐτό; Νὰ τί λέει ὁ ἴδιος: «Μιὰ βραδυὰ ἔβλεπα στὴ τηλεόραση κάποια ἐκπομπὴ ποὺ ὁ Φρέντυ Γερμανὸς παρουσίαζε ἕνα λαϊκὸ ζωγράφο ἀπὸ τὴν Κρήτη. Μοῦ ἄρεσαν τὰ ἔργα του καὶ σκέφτηκα πὼς ὁ ἴδιος μποροῦσα ν’ ἀσχοληθῶ μὲ τὴ λαϊκὴ ζωγραφική. Ἔτσι ἄρχισα νὰ ζωγραφίζω.
Μετὰ εἶχα τὴν εὐτυχία νὰ γνωρίσω τὸν Δωδεκανήσιο λογοτέχνη Βασίλη Μοσκόβη’ τοῦ ἄρεσαν τὰ ἔργα μου καὶ μὲ παρακίνησε νὰ συνεχίσω, μου χάρισε μάλιστα ἕνα βιβλίο γιὰ τὸν Θεόφιλο ποὺ τὸ διάβασα μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον. Ἔτσι ἀγάπησα ἀκόμη περισσότερο τὴ λαϊκὴ ζωγραφική»… Καὶ τὰ ἔργα ποὺ φτιάχνει ὁ Γιάννης Χαψῆς κάνουν ἐντύπωση στοὺς φιλότεχνους. Στὶς 21 τ’ Ἀπρίλη τοῦ ’80 μὲ τὴν αἰγίδα τοῦ Καρπάθικου Συλλόγου «Ζέφυρος» πραγματοποιεῖται στὸ Πειραιᾶ ἡ πρώτη του ἔκθεση. Τὰ ἔργα ποὺ εἶχαν ἐκτεθεῖ πουλήθηκαν σχεδὸν ὅλα.
Κι’ ὁ νησιώτης λαϊκὸς καλλιτέχνης συνεχίζει νὰ δημιουργεῖ, μέχρι τώρα ἔχει φτιάξει 80 πίνακες. Τὰ θέματά του τὰ παίρνει ἀπὸ τὸ αἰγαιοπελαγίτικο περιβάλλον του ποὺ τὸ λατρεύει. Τὰ τοπία τοῦ νησιοῦ του, τὴ ζωὴ καὶ τὴ παράδοση, ὅπως τοὺς γάμους, τὰ γλέντια, τοὺς παραδοσιακοὺς χορούς, τὸ θέρος, τὸ ἁλώνισμα, τὸ φούρνισμα κι’ ὅτι ἄλλο συνθέτει τὴν καθημερινὴ βιοπάλη τοῦ ἁπλοῦ ἀνθρώπου.
Σ’ αὐτοὺς τοὺς κόσμους κινεῖται ἡ φαντασία κι’ ὁ πηγαῖος χρωστήρας τοῦ νησιώτη καλλιτέχνη. Ἡ φιλοδοξία του ἐπαινετὴ κι’ εὐγενικοὶ οἱ στόχοι του, κι’ ὅπως ἐξομολογεῖται ὁ ἴδιος εἶναι ν’ ἀφήσει πίσω του αὐτὰ ποὺ γνωρίζει —γνήσια καὶ παραδοσιακὰ καὶ νὰ ξυπνήσει τὸ καλλιτεχνικὸ ταλέντο τῶν νέων.
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΚΑΡΠΑΘΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΩΤΟΣ — ΤΕΥΧΟΣ 3 — ΚΑΡΠΑΘΟΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1980
φωτογραφία από το βιβλίο “Πες μας Χαψή μια μαντινά…” (Του Γιάννη Μιχ. Χαψή)
2.8.2026
Καρπαθιακά Νέα
