Στον Πειραιά και στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη παρουσιάζεται σήμερα το απόγευμα το νέο βιβλίο του Ιωάννη Β. Βασιλάκη «Κάρπαθος & Κάσος – Οθωμανικά Φορολογικά Κατάστιχα», μια έκδοση που ήδη έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στους ιστορικούς κύκλους της Δωδεκανήσου και όχι μόνο.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική ιστορική εργασία, βασισμένη σε τρία αυθεντικά οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των ετών 1593, 1672 και 1711, τα οποία καταγράφουν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια τον πληθυσμό, τις οικογένειες, τις περιουσίες, τα επαγγέλματα και την κοινωνική οργάνωση της Καρπάθου και της Κάσου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας.
Κατά την πρώτη παρουσίαση του βιβλίου στο Όθος Καρπάθου, ο συγγραφέας περιέγραψε το έργο του ως «ένα ταξίδι αναζήτησης, διάσωσης και φροντίδας της μνήμης», τονίζοντας ότι επί χρόνια αναζητούσε σπάνια και ανέκδοτα τεκμήρια με στόχο να φέρει στο φως άγνωστες πτυχές της ιστορίας των δύο νησιών.
«Μέσα στις οθωμανικές λέξεις, στα νούμερα και στις καταγραφές αναγνώρισα ελληνικά ονόματα. Γνώρισα οικογένειες που πάλεψαν να κρατηθούν σε εποχές σιωπής και σκλαβιάς», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας τι τον οδήγησε στην πολύχρονη έρευνα.
Το βιβλίο δεν αποτελεί απλώς μια έκδοση αρχειακού υλικού. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τα κατάστιχα αποκαλύπτουν μια ζωντανή κοινωνία που διατηρεί τη γλώσσα, την πίστη, τις οικογενειακές δομές, τα τοπικά έθιμα και την οικονομική της δραστηριότητα μέσα στους αιώνες. Μέσα από τα έγγραφα αναδύονται χωριά, οικογένειες, πατρώνυμα, περιουσίες, μύλοι, αμπέλια και ελαιώνες, συνθέτοντας μια σπάνια εικόνα της καθημερινής ζωής στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το έργο βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές που μέχρι σήμερα παρέμεναν ουσιαστικά άγνωστες στο ευρύ κοινό. Όπως υπογράμμισε ο Ιωάννης Βασιλάκης, κεντρικός στόχος της έκδοσης είναι να αποτελέσει αφετηρία για νέες ιστορικές έρευνες και να δώσει στις επόμενες γενιές έναν πλούσιο θησαυρό πληροφοριών για την καταγωγή και τις ρίζες τους.
Ξεχωριστή θέση στο βιβλίο κατέχει η ονοματολογία των κατοίκων, τα τοπωνύμια, η καταγραφή των οικογενειών και η διατήρηση της τοπικής ταυτότητας μέσα στους αιώνες. Παράλληλα, φωτίζονται σημαντικές πτυχές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των νησιών, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο της Ορθοδοξίας, της ελληνικής γλώσσας και των κοινοτήτων στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
«Τα φορολογικά κατάστιχα δεν είναι απλώς διοικητικά έγγραφα. Είναι φωνές που διαπερνούν τη σκόνη του χρόνου», τόνισε ο συγγραφέας κατά την παρουσίαση στην Κάρπαθο, δίνοντας το στίγμα μιας έκδοσης που ξεπερνά τα στενά όρια μιας ιστορικής μελέτης και μετατρέπεται σε μαρτυρία για τη διαχρονική πορεία των νησιωτικών κοινωνιών του Αιγαίου.
Η σημερινή παρουσίαση στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για τους Καρπάθιους, τους Κασιώτες, τους ερευνητές της τοπικής ιστορίας αλλά και κάθε φίλο του βιβλίου να γνωρίσουν από κοντά ένα έργο που βασίζεται σε αυθεντικά τεκμήρια και φιλοδοξεί να προσθέσει νέα δεδομένα στη μελέτη της ιστορίας της Δωδεκανήσου.
Για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία, τη γενεαλογία, την κοινωνική εξέλιξη των νησιών και τις άγνωστες πτυχές του ελληνισμού του Αιγαίου, η σημερινή εκδήλωση στον Πειραιά αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα της χρονιάς.
13.6.2026
Καρπαθιακά Νέα
