Του επιστημονικού συνεργάτη του Ι.Λ.Π.Κ. του Ε.Κ.Π.Α., Μάκη Εμμ. Ρήγα-Ρηγοπούλη.
(Ά μέρος).
Σε σειρά άρθρων μου προσπαθώ να επικεντρωθώ σε κρίσιμα ζητήματα, που θα μπορούσαν να σταματήσουν τον επερχόμενο κίνδυνο περαιτέρω συρρίκνωσης, κυρίως πληθυσμιακά, κ.τ.λ., κ.τ.λ., των νησιών-χωριών μας.
Εδώ, ορισμένοι θεωρούν αυτοί οι εξωγενείς παράγοντες που αναφέρω είναι και πολλοί δύσκολοι και θέλουν χρόνο αλλά πιστεύω δεν γίνεται διαφορετικά.. τα πενιχρά αποτελέσματα, πράγματι, για δεκαετίες από εποχής των νέων θεσμικών αυτοδιοικητικών «μεταρρυθμίσεων» Καποδίστρια, Καλλισθένη, Καλλικράτη, κ.τ.λ., με ευρωπαϊκές προδιαγραφές, που δεν έχουν καμία σχέση με τα προβληματικά, πολυμορφικά στην στεριά και τεράστια πολυνησιακά δεδομένα της χώρας μας.. και η συνεχόμενη αδιαφορία, διαχρονικά, από το ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟ κράτος των Αθηνών, εν είδη καθεστώτος πρ. Ανατολικού Μπλοκ, που έπεσαν όλα σαν χάρτινοι πύργοι, αποδεικνύουν, ότι δεν αφήνουν πολλά περιθώρια ανάκαμψης, τουναντίον κατρακυλάνε.
Άρα, επιβάλλεται από την σκληρή πραγματικότητα να ξαναοριοθετήσω τις οραματικές, πρότυπες προτάσεις μου για τις πιο επείγουσες προτεραιότητες για όποια μόνιμη παλινόρθωση των νησιών μας:
α) Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΓΟΥΝΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ(βλέπε, επειδή σε αρκετά μεγάλη έκταση συνέχεια και 1) παρακάτω και 2) στο επόμενο..).
β) Η ΚΑΤ΄ ΑΡΧΗ ΟΜΟΝΟΙΑ ΚΑΙ Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΝΤΟΣ ΦΟΡΕΩΝ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΛΟΥΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΑ ΠΑΡΑΣΧΟΥ ΕΝΑ ΑΛΛΟ ΑΜΟΙΒΑΙΟ «ΔΥΝΑΤΟ ΦΙΛΙ ΖΩΗΣ ΤΟΥΣ».
γ) ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΜΕ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗ ΝΗΣΙΑ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΠΕΤΥΧΕΙ ΜΟΝΟΝ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ Ε.Ε..
δ) ΕΠΙΣΗΣ, ΕΠΕΙΓΕΙ ΝΑ ΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣΕΙ Η ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΝΑ ΘΕΣΠΙΣΤΟΥΝ ΚΑΙ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΙ ΑΥΤΟΝΟΜΟΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΜΕ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΣΗ ΣΤΗΝ Ε.Ε.(ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ LOBBY), ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΩ ΑΡΔΗΝ ΘΑ ΑΠΟΦΕΡΟΥΝ ΟΜΟΥ ΤΑ ΠΟΘΟΥΜΕΝΑ ΘΕΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.
Η χαρά μας είναι απερίγραπτη, που ήδη, υιοθετούνται οι προ καιρού προτάσεις μου, με την εύστροφη, πρωτοβουλία του Περιφερειάρχη μας και Προέδρου κ. Γ. Χατζημάρκου, αξιοποιώντας την Προεδρία του με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας για την ουσιαστική συμμετοχή των 4 Νησιωτικών Περιφερειών Κρήτης, Ν. Αιγαίου, Β. Αιγαίου, Ιόνιο για μια νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά.. αξίζουν πανάξια εύσημα για την πρωτοποριακή του ενέργεια!
Πιστεύουμε στην διορατικότητα του Περιφερειάρχη μας, ότι θα ολοκληρώσει τον σωτήριο κύκλο της δημιουργίας των Αυτόνομων τόσο των Πανευρωπαϊκών όσο και των Ελληνικών Νησιωτικών θεσμών, στηριζόμενοι στο αδιαμφισβήτητο, μόνιμο «ΑΝΑΠΗΡΙΚΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ», ΑΠΟ ΜΟΝΙΜΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ.. ακριβώς, όπως συμβαίνει και στον κρίσιμο αγροκτηνοτροφικό τομέα.
Πέρα, όμως, από του γενικού μελλοντικού περιεχομένου, όλοι οι αρμόδιοι δημόσιοι φορείς θα πρέπει, προ το παρόν, να στρέψουν την προσοχή τους σε πιο άμεσους στόχους σε υγεία, παιδεία, συγκοινωνίες, νέου παραγωγικού, αναπτυξιακού μοντέλου, κ.τ.λ., για να συγκρατήσουν το ολοέν αυξανόμενο κύμα αστυφιλίας από τα νησιά, που ολισθαίνουν σε οριακά σημεία:
–Σήμερα, λοιπόν, σε μίαν άλλη πίστα, σε άλλο τρόπο σκέψης απαιτούνται δράσεις πέρα από τα εσκεμμένα: Επειδή, η ξενιτειά έχει φάει τα καλύτερα μας χρόνια, από τους περισσότερους καρπάθιους των προηγούμενων γενεών, άρα έχουμε αποκτήσει κι εμείς ανάλογες γνώσεις και εμπειρίες στις χώρες φιλοξενίας μας, που μας δίνουν δικαίωμα να τις αναπτύξουμε, (εμένα σαν σπουδαστή Business Administration στο New York University, σαν επιχειρηματία και σαν συγγραφέα).
Εξ άλλου, αφουγκράζομαι με περισσή ζέση και ενδιαφέρον τους άρτι αφιχθέντες συμπατριώτες μας από το εξωτερικό να μας περιγράφουν τα νέα δεδομένα από τα παλιά μας τα λημέρια, όπου και σε αυτά, γενικά οι καταστάσεις δεν είναι πια οι ίδιες, αλλάζουν προς τα χείρα.. όπως άλλωστε συμβαίνει σε ολόκληρη τον πλανήτη, ακόμη και η Ε.Ε. χάνει τα σκήπτρα της, καθόσον μετατρέπεται σταδιακά από γενική-κοινωνική βιομηχανική σε, ως επί το πλείστο, πολεμική.. και οι επανακάμπτοντες συμπατριώτες μας περιγράφουν, ότι η νέα ανθρωπογεωγραφία της καρπαθιακής μας ομογένειας, π.χ., στην Αμερική έχει αλλάξει εκ βάθρων.
Όταν, π.χ., οι Μενετές, που είμαστε άμεσοι γνώστες, δεκαετίες πριν διέθετε τρεις ισχυρούς συλλόγους Νέας Υόρκης-Νέας Ιερσέης, Βαλτιμόρης-Ουάσιγκτον, Μόντρεαλ.. σε αντίθεση, με την τωρινή φτωχή πραγματικότητα, όπου και οι τρεις μενεδιάτικοι σύλλογοι έσβησαν από τον χάρτη, γιατί και η μενεδιάτικη παροικία Αμερικής, δυστυχώς, έχει ελαχιστοποιηθεί και έχει μεταφερθεί στην Αττική, όπου έχει γιγαντωθεί σε μία από τις μεγαλύτερες, αν όχι η μεγαλύτερη του νησιού..
Πως αλλάζουν οι καιροί!
Μεταπολεμικά άδειαζαν τα χωριά του νησιού για άλλους πολλούς και διαφόρους λόγους, καθόσον, κυρίως, προηγήθηκαν εκατοντάδες χρόνια σκλαβιάς.. Δυστυχώς, μετα- Καποδιστριακά με τις συγκεντρωτικές-αστικές πολιτικές των εκάστοτε κυβερνήσεων συνεχίζουν, εκτός του Κλεινού Άστεως, ακόμη και επί τόπου ερημώνουν τα χωριά και μεταφέρονται, κτίζοντας πολλές μικρές χαώδεις «Αθήνες» στις πρωτεύουσες των Δήμων σε όλη την ελληνική επικράτεια, όπου έχουν συγκεντρωθεί όλες οι υπηρεσίες, σχολεία, κ.τ.λ., μαζί και με αξεπέραστα προβλήματα, που γι΄ αυτό απορροφούν κάθε ικμάδα ζωής από τις κοινότητες..
–Σε διαφορετική φάση, όμως, άλλοι καρπαθιακοί σύλλογοι συνεχίζουν να ακμάζουν ακόμα, ιδίως στην Αμερική, με θεαματικά αποτελέσματα συμπαράστασης και σε μεγαλειώδη έργα και προς τα χωριά τους, όπως του Απερίου, Βωλάδας, Σπόων, Αρκάσας, κ.τ.λ. Από την άλλη, οι πιο δυνατοί σύλλογοι στο εσωτερικό της χώρας των πιο μεγάλων χωριών της Ολύμπου και των Μενετών, παραδόξως, δεν παρουσιάζουν, τουλάχιστον μέχρι πρότινος, το ίδιο αίσθημα φιλαλληλίας προς την πατρώα γη, όπως οι σύλλογοι του εξωτερικού των άλλων χωριών.
Δυστυχώς, και οι άλλοτε τρεις πραγματικές «Ομόνοιες» στο Απέρι, στην Αττική και στην Αμερική, που έκαναν πράματα και θάματα, τώρα πλέον έχουν μπει μεταξύ τους τα νέα παγκαρπαθιακά εγωιστικά ζιζάνια, «ο καθένας και πάνω του».
Η καρπαθιακή κοινωνία απότομα έχει ανέβει πολλά επίπεδα, ψηλά πάνω από τα σύννεφα και για να κατέβει κάτω μήπως χρειασθούν επόμενες γενιές, μέχρι να απαλλαγεί από τα σημερινά σύνδρομα «του ποιος είσαι εσύ και ποιος είμαι εγώ» και άλλοι εγωιστικά ανταγωνίζονται ποιος, ποια οικογένεια πρωτεύει, κ.τ.λ.. Επειδή, τη εποχή εκείνη, μαθαίναμε ψυχολογία στην τελευταία τάξη του Λυκείου, βγάζω το ταπεινό μου συμπέρασμα, ότι τα τότε λιγοστά παλαιά τζάκια, τώρα πλέον σχεδόν όλοι πια εξελίχθηκαν σε τζάκια, που ανταγωνίζονται μεταξύ τους, ανίατες ασθένειες!
Και αντί να υπάρξει γενικό αίσθημα ευφορίας, αλληλοκατανόησης, συνεργασίας, κ.τ.λ., που όλοι θα περιμέναμε από το νέο πολύ υψηλό παγκαρπαθιακό γίγνεσθαι, αντίθετα άρχισαν οι μεμψιμοιρίες, οι αντιζηλίες, οι ανταγωνισμοί, κ.τ.λ.. και τελικά, ως επί το πλείστο, καθιερώνονται αποχές των πάντων από τα πάντα, δηλ. γίνονται βλαπτικές.. μακράν από τις μέχρι σήμερα καλόκαρδες ελαφρές τη καρδία, αλληλέγγυες, προαιώνιες κοινωνικές, συλλογικές, κ.τ.λ., συμπεριφορές..
Κρίμα!! Ασφαλώς, πάντα υπάρξουν οι φωτεινές εξαιρέσεις με τα άριστα προσόντα της πάγκοινης αξιοπιστίας, ευστροφίας, προσαρμογής, συνεργασίας, αρχηγικού προφίλ, κ.τ.λ.
Δύο από τις μοναδικές, πιο γενναιόδωρες εξαιρέσεις, κατά την γνώμη μου, υπήρξαν από μέρους του Μητροπολίτη μας Σεβασμιότατου κ.κ. Αμβρόσιου, των Ιερέων και της Εκκλησιαστικής Επιτροπής του Απερίου, όπου με ανοικτά μυαλά πέρα από τα συνήθη εκκλησιαστικά τους καθήκοντα, που έχουν προτεραιότητα, έλαβαν την ασυνήθη απόφαση να ασχοληθούν και με τα καίρια τεκταινόμενα της ενορίας τους και του νησιού τους.. με διαφανείς διαδικασίες της παραχώρησης εκκλησιαστικών περιουσιών, μόλις πρόσφατα, για οικοδόμηση σπιτιών για την στέγαση στρατιωτικών, πάνω στον περιφερειακό δρόμο προς το γήπεδο «Πρωτέα».. ζωντανεύοντας τα μάλα από όλες τις απόψεις το Απέρι και επόμενα και την ενορία τους, παράλληλα με τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης, που εδρεύουν μέσα στο χωριό τους.
Όλες οι επόμενες γενιές των απεριτών θα τους ευγνωμονούν. Αλλά, επίσης, παραχώρησαν πριν μερικά χρόνια και το άλλο μεγάλης αξίας οικόπεδο της Παναγίας στους Κάμπους για την οικοδομή του μεγαλοπρεπούς Νοσοκομείου Καρπάθου «του Αγίου Ιωάννου του Καρπάθιου».
Ξανά ένα μεγάλο τους εύγε εκ μέρους όλων των Απανταχού Καρπαθίων.. που παρά τις μεγάλες δυσκολίες επάνδρωσής του με το απαιτούμενο ιατρικό, παραϊατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, εξαιτίας και του μεγάλου κόστους διαμονής τους, προσφέρει, τουλάχιστον, την αίσθηση υγειονομικής ασφάλειας με τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των υπηρετούντων τόσο των μόνιμων όσο και των εποχιακών.. όπως και με τα σύγχρονα, σπουδαία μηχανήματα της Αξονικής, της Κάθαρσης των Νεφρών μεν, χωρίς τους ανάλογους γιατρούς δε, κ.τ.λ., κ.τ.λ.. που αποκτήθηκαν χάρη τις άοκνες πρωτοβουλίες των δύο πανάξιων διοικητών του, του πρ. κ. Β. Στασινόπουλου, ο οποίος έχει αναβαθμιστεί στα Κεντρικά στην 6η ΥΠΕ (ο οποίος γνωρίζει και μπορεί να ξαναπρωτοστατήσει στις αναγκαίες αναπληρώσεις προσωπικού στην παλιά του έδρα), όπως και της τωρινής κ. Μηνακούλη από την Κάσο.. η Κάρπαθος και η Κάσος τους ευγνωμονεί για την μεγάλη τους προσφορά στην Επαρχία μας.
–Πρόσφατα, σε αγαστή συνεργασία ο Δήμος Ρόδου με τους τοπικούς φορείς παρεχώρησε χώρο στα Νότια, στο Γεννάδι για την δημιουργία Πολυδύναμου Ιατρείου Υγείας.. όπως διαθέτει σεβαστό ποσό σε 17 γιατρούς για να υπηρετήσουν στο Κεντρικό Νοσοκομείο. Και η Ένωση Ξενοδόχων Ρόδου σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, της Διοίκησης του Νοσοκομείου Ρόδου και των Τοπικών Φορέων, προσέφερε 325.000 ευρώ για προσέλκυση 7 γιατρών με 700 ευρώ μηνιαίως, 3 παραϊατρικών με 200 ευρώ και 12 νοσηλευτών με 200 ευρώ μηνιαίως.
Εδώ στο νησί μας, διάγουμε σχεδόν ανυπαρξία τέτοιων δραστήριων και μονοιασμένων επιχειρηματικών φορέων, που να επιδιώκουν να συνεργασθούν με όλους τους δημόσιους, κι άλλους συλλογικούς φορείς για να συμβάλλουν πρωτίστως προς ΙΔΙΟΝ όφελος και των επισκεπτών τους, αλλά και γενικά προς την ευρύτερη τοπική κοινωνία.. και δυστυχώς, επί πλέον, αφήνουν οι ενώσεις τους μονάδες-άτομα να κατηγορούν κατά πάντων και να αλωνίζουν σε όλα τα επίπεδα, που συνήθως αναφέρονται επί παντός επιστητού με παχιά λόγια αλλά σε πράξεις ουδέν και αντίκεινται στα άμεσα συμφέροντά τους και ολόκληρου του νησιού.
Εν τέλει, η πλήρης απουσία ενεργητικών συλλογικών οργάνων των ξενοδόχων, εστιατόρων, εμπόρων, ενοικιαζόμενων αυτοκινήτων, κ.τ.λ., αφήνουν εαυτούς, τους ίδιους ευάλωτους, πολύ εύκολη λεία στα συμφέροντά τους από τους επιβουλευόμενους και τους εντός και τους εκτός, δεν έχουν τέτοια πολυτέλεια αντιπαραθέων.
Δηλ., παντού ανεξαιρέτως «οι Ενώσεις» αυξάνουν τις δραστηριότητες προς όλες τις κατευθύνσεις και προς τα Επιμελητήρια τους, τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τους βουλευτές των περιοχών τους, κ.τ.λ., σε καιρούς εντεινόμενους και ανταγωνισμών, κ.τ.λ., από παρόμοιους τουριστικούς προορισμούς. Εδώ, συμβαίνουν τα πρωτάκουστα αντί να πρωτοστατούν, ως οι πιο άμεσοι κερδισμένοι, συρρικνώνονται και δεν ακούγεται καν η ύπαρξή τους! Μέχρι, που φημολογείται, ότι η Ένωση Ξενοδόχων Καρπάθου βγάζει στο σφυρί τα ιδιόκτητα γραφεία του στο Συντριβάνι! έλεος! Ενώ, είναι γνωστό στους πάντες «εν τη ενώσει η ισχύς», οι μονοιασμένες δυνάμεις, ειδικά σε μικρούς, απομονωμένους τόπους σαν το δικό μας, είναι μονόδρομος..
— Τώρα, οι Καρπάθιοι βρίσκονται στο απόγειο της δόξης τους και θα είναι μεγάλο κρίμα, αν χαθούν τόσο εύκολα, όσα κτίστηκαν μέσα στα χωριά τους και σε ολόκληρο το νησί από προηγούμενες γενεές γενεών προγόνων μας με πολλούς αγώνες, κόπους και θυσίες και κάτω από αντίξοες συνθήκες σκλαβιάς!!
Η έξω είναι μία ανθηρή Κάρπαθος, που διαθέτει τεράστιες δυνατότητες και που όλοι περιμένουν τώρα, την ώρα της κατιούσας-της κρίσεως της μέσα μάνας γης, να σταθούν αμοιβαία αλληλέγγυοι, «χείρα συμπαράστασης» και δεν εννοώ μόνο υλική αλλά και ηθική.. και με την δια πασών ευαισθητοποίησή τους, θα μπορούσαν να είναι η παράλληλη εγγύηση για της όποιας ανάκαμψης, που δεν γίνεται να αφήνεται επ΄ άπειρον μετέωρη.
Αντί, λοιπόν, τις συνήθεις θεωρίες εγώ, όπως πάντα, θα εκθέτω τις καλοπροαίρετες απόψεις μου μόνο με μερικά απτά παραδείγματα, έστω και πεζά, αν και επεκτείνω την καταγραφή και στο επόμενο για τέτοια ζωτικά θέματα για αλληλοκατανόηση και περαιτέρω για υπερβατική συναδέλφωση, ενώνοντας, κατ΄ αρχή, την κοινωνία της Καρπάθου..
Μάκης Ρήγας-Ρηγοπούλης. 3/9/2026.
Καρπαθιακά Νέα
