Πριν από περισσότερα από 35 χρόνια, όταν η λαπαροσκόπηση στην Ελλάδα αποτελούσε κυρίως ένα διαγνωστικό εργαλείο, ένας Έλληνας γυναικολόγος αποφάσισε να κάνει το επόμενο βήμα. Ο συμπατριώτης μας, Εμμανουήλ Σ. Καπετανάκης, εισήγαγε το 1990 τη χειρουργική λαπαροσκόπηση στην Ελλάδα, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο στη γυναικολογική χειρουργική.
Μέχρι τότε η ιδέα ότι μια σημαντική χειρουργική επέμβαση μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη μεγάλη τομή της κλασικής χειρουργικής ήταν ακόμη κάτι που αντιμετωπιζόταν με επιφύλαξη. Η λαπαροσκόπηση όμως έδινε τη δυνατότητα στον χειρουργό να εργάζεται μέσα από μικρές τομές, αλλάζοντας σταδιακά την αντίληψη για το πώς μπορεί να πραγματοποιείται μια επέμβαση.
Σύμφωνα πάντοτε με το εξαιρετικό βιογραφικό του, ο Δρ. Καπετανάκης είχε ήδη διαμορφώσει μια ιδιαίτερα σημαντική διεθνή επιστημονική πορεία. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια εκπαιδεύτηκε στη Μαιευτική και Γυναικολογία στο Cook County Hospital του Σικάγου. Ακολούθησε εξειδίκευση στη Γυναικολογική Ενδοκρινολογία και τη Στειρότητα στο Michael Reese Hospital and Medical Center του Πανεπιστημίου του Σικάγου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβε στη συνέχεια θέσεις ευθύνης στη γυναικολογική ενδοκρινολογία και την αναπαραγωγή, ενώ διετέλεσε και διευθυντής σχετικών τμημάτων στο Rush Medical College.
Η επιστροφή του στην Ελλάδα συνδέθηκε με δύο μεγάλους άξονες της μετέπειτα πορείας του: την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και τη χειρουργική γυναικολογία. Το 1983 ίδρυσε το Γυναικολογικό Κέντρο Αναπαραγωγής και Γενετικής Καπετανάκης, ενώ από το 1991 έως το 2010 διετέλεσε διευθυντής της Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ και υπεύθυνος της Μονάδας Γυναικολογικής Χειρουργικής Λαπαροσκόπησης.
Το 1990 αποτέλεσε, ωστόσο, ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Η ίδια η επιστημονική ομάδα του Καπετανάκη αναφέρει ότι εκείνη τη χρονιά εισήγαγε στην Ελλάδα την τεχνική της χειρουργικής λαπαροσκόπησης. Η ιστορική φωτογραφία από το ΥΓΕΙΑ, στην οποία εμφανίζεται μαζί με τον Αμερικανό χειρουργό Harrith M. Hasson, συνδέεται από την οικογένεια Καπετανάκη με την πρώτη λαπαροσκοπική επέμβαση στην Ελλάδα.
Η παρουσία του Hasson δεν ήταν τυχαία. Ο Harrith M. Hasson έγινε διεθνώς γνωστός για την open laparoscopy, την τεχνική που φέρει το όνομά του και η οποία αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής. Ο Καπετανάκης συνεργάστηκε επίσης με σημαντικές προσωπικότητες του διεθνούς χώρου της λαπαροσκόπησης, όπως ο Carlos Rotman, σύμφωνα με το βιογραφικό υλικό του Κέντρου.
Οι παλιές φωτογραφίες από το χειρουργείο του ΥΓΕΙΑ αποτυπώνουν κάτι περισσότερο από μια ιατρική επέμβαση. Αποτυπώνουν μια περίοδο κατά την οποία γιατροί συγκεντρώνονταν για να παρακολουθήσουν από κοντά μια νέα χειρουργική τεχνική, σε μια εποχή που η εκπαίδευση μέσα από ζωντανές χειρουργικές επιδείξεις αποτελούσε έναν από τους βασικούς τρόπους διάδοσης των νέων μεθόδων.
Η δραστηριότητα αυτή δεν περιορίστηκε στην ίδια την εφαρμογή της λαπαροσκόπησης. Ο Καπετανάκης συμμετείχε στη διάδοση της νέας χειρουργικής αντίληψης και στην εκπαίδευση άλλων γυναικολόγων και χειρουργών. Η πορεία του συνδέθηκε παράλληλα με τη γυναικολογική ενδοκρινολογία, τη στειρότητα και την αναπαραγωγή, ενώ το βιογραφικό του αναφέρει σημαντικό ερευνητικό και συγγραφικό έργο σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά.
Η πορεία του δεν σταμάτησε στη λαπαροσκόπηση. Το 2008, στο Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ, πραγματοποιήθηκε η πρώτη ολική υστερεκτομή στην Ελλάδα με το ρομποτικό σύστημα da Vinci S. Η επέμβαση έγινε από την Α΄ Γυναικολογική Κλινική υπό τη διεύθυνση του Εμμανουήλ Καπετανάκη, σε συνεργασία με τον γυναικολόγο Βασίλη Καπετανάκη και επιστημονική ομάδα της Mayo Clinic στην Αριζόνα.
Έτσι, η ιστορία του Εμμανουήλ Καπετανάκη δεν είναι μόνο η ιστορία μιας νέας χειρουργικής τεχνικής. Είναι η ιστορία μιας ολόκληρης γενιάς γιατρών που βρέθηκαν μπροστά σε μια μεγάλη αλλαγή της ιατρικής και επέλεξαν να την φέρουν στην Ελλάδα, να τη δοκιμάσουν, να την εξελίξουν και να τη μεταδώσουν.
Ο ίδιος σήμερα αποτελεί τον ιδρυτή του Γυναικολογικού Κέντρου Αναπαραγωγής και Γενετικής Καπετανάκης, ενώ η επιστημονική του πορεία έχει περάσει πλέον στην επόμενη γενιά. Ο γιος του, Βασίλειος Ε. Καπετανάκης, έχει συνεχίσει την οικογενειακή διαδρομή στη γυναικολογία, την αναπαραγωγική χειρουργική και τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά τις πρώτες εκείνες επεμβάσεις, οι μικρές τομές και η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινής ιατρικής πράξης. Για όσους έζησαν όμως εκείνη την πρώτη περίοδο, οι φωτογραφίες από το ΥΓΕΙΑ θυμίζουν μια διαφορετική εποχή: τότε που κάτι που σήμερα θεωρείται αυτονόητο έπρεπε πρώτα να τολμηθεί.
Και σε αυτή την ιστορία, το όνομα του Εμμανουήλ Καπετανάκη έχει μια ξεχωριστή θέση.
28.9.2026
Καρπαθιακά Νέα
