Στα χρόνια της ξενιτιάς, οι Καρπάθιοι μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες κράτησαν ζωντανή την παράδοση της μαντινάδας, χρησιμοποιώντας τον ποιητικό λόγο για να μοιραστούν αγωνίες, σκέψεις και συναισθήματα. Το παρακάτω στιχουργικό «αντίφωνο» ανάμεσα στους Σποιτες Γιάννη Τσαμπουνιέρη και τον Γιώργο Ι. Λειβαδίτη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της λαϊκής ποιητικής επικοινωνίας.
Ο «αόρατος εχθρός» που περιγράφεται στους στίχους συμβολίζει μια δύσκολη δοκιμασία της ζωής, απέναντι στην οποία αντιπαρατίθενται η δύναμη της ψυχής, η μουσική, το γλέντι και η αγάπη για τον τόπο. Μέσα από τη λύρα, τη μνήμη και τη νεολαία του χωριού, αναδεικνύεται η πίστη ότι η παράδοση μπορεί να νικήσει ακόμη και τις πιο σκληρές αντιξοότητες.
Τα δίστιχα
Γιάννης Τσαμπουνιέρης
Έναν αόρατο εχθρό
θωρώ όπου γυρίσω,
που είναι αργός και ύπουλος,
δύσκολο να νικήσω.
Μα εγώ στη μπόρα του καιρού
θα αντισταθώ λιγάκι,
να μάθει κάτι του νησιού
το κάθε σποτάκι.
Γιώργος Ι. Λειβαδίτης
Ποιος είναι ο ύπουλος εχθρός,
πες μου να τον γνωρίσω,
και όπως μπορώ στο πλάι σου
θε να τον πολεμήσω.
Κι εγώ τον νιώθω τον εχθρό
κοντά στην αναπνιά του,
ας μπορούσα να το γκρέμιζα
να μην φανεί η φανιά του.
Αχ, ας μπορούσα τον εχθρό
αυτό να τον ποθάνω,
και να γλεντίζει το χωριό
όπως παλιά να κάνω.
Αντίς κοντάρι και σπαθί,
τώρα τη λύρα πιάσε,
κάμε ανθρώπους του γλεντιού
κι ευτυχισμένος θα ’σαι.
Να έχεις αταλάντευτη
πάντα τη θέλησή σου,
και τον αόρατο εχθρό
να ’χεις στη θύμησή σου.
Να μάθεις γλέντια των παιδιών,
που βλέπω ότι εφθείρα,
να τραγουδούν και να γλεντούν
όπως παλιά με λύρα.
Κι αν κάνεις ό,τι ημπορείς
για τα παιδιά τα νέα,
σίγουρα θα σε ευγνωμονούν
κι εμείς κι η νεολαία.
Εσένα αξίζει στο χωριό
να κάνουν ανδριάντα,
να σε τιμούν γέροι και νιοι
και τώρα και για πάντα.
Ένα όμορφο δείγμα της καρπαθιακής λαϊκής ποίησης της ομογένειας, όπου η μαντινάδα φωτίζει τις μέρες μας, γίνεται μέσο συμπαράστασης, ελπίδας και πίστης στη δύναμη της παράδοσης.
15.6.2026
Καρπαθιακα Νέα
