Ο Ντίνος (Κωνσταντίνος) Μελάς γεννήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1934 στις Μενετές Καρπάθου, σε μια οικογένεια με πολιτιστικό και πολιτικό υπόβαθρο: γιος του πρώτου μεταπελευθερωτικού Δημάρχου Μενετών, Αντωνίου Μελά, και της Καλλιόπης Χωρατατζή.
Ορφανός από μητέρα σε νηπιακή ηλικία, μεγάλωσε υπό την πνευματική καθοδήγηση της θείας του Μαρίκας Χωρατατζή-Μελισσηνού, διακεκριμένης εκπαιδευτικού. Η πορεία του ήδη από τα νεανικά του χρόνια προμήνυε έναν άνθρωπο προορισμένο να συνδυάσει τη νομική σκέψη με τη φιλοσοφική εμβάθυνση και την εθνική αυτογνωσία.
Σπούδασε Νομικά και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και άσκησε τη δικηγορία ως παρ’ Αρείω Πάγω. Παράλληλα όμως, το πάθος του για τα γράμματα και τη λαϊκή παράδοση τον οδήγησε βαθύτερα στην επιστημονική αναζήτηση.
Το 2000 αναγορεύτηκε διδάκτωρ Λαογραφίας με μια διατριβή-σταθμό για την έντυπη λαϊκή ποίηση της Καρπάθου. Ως διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Μαράσλειο Διδασκαλείο, φώτισε τη νεότερη ελληνική ιστορία και τη φιλολογική λαογραφία.
Η εργογραφία του εντυπωσιακή, πολύτομη, εξαιρετικά καταγεγραμμένη: από τη “Λαογραφία και Καρπαθιακό Τύπο” έως την κορωνίδα του έργου του, “Ιστορία του Επαναστατικού Απελευθερωτικού Κινήματος Καρπάθου – 5 Οκτωβρίου 1944”, ένα μνημειώδες βιβλίο 916 σελίδων.
Μελέτησε, διέσωσε και επανερμήνευσε τη λόγια και λαϊκή παράδοση της Καρπάθου και των Δωδεκανήσων με πάθος και ακαδημαϊκή ακρίβεια.
Ως συνιδρυτής εφημερίδων, επιμελητής εκδόσεων και επιστημονικών περιοδικών, έδωσε φωνή στον Καρπαθιακό Τύπο, δημιουργώντας παράλληλα βήμα για τη Δωδεκανησιακή πνευματική παραγωγή.
Δεν αρκέστηκε όμως μόνο στη γραφίδα: ηγήθηκε Συλλόγων, επιμελήθηκε ντοκιμαντέρ, εκπροσώπησε τη Δωδεκάνησο σε διεθνή fora και ιστορικές στιγμές.
Υπήρξε οραματιστής και εργάτης: από την ίδρυση του Εκπολιτιστικού Ομίλου Μενετών (1953), έως την καθιέρωση της 5ης Οκτωβρίου ως επίσημης ημέρας τιμής στην Καρπαθιακή Επανάσταση. Ερεύνησε, απέδειξε και ανάδειξε την ιστορική διάκριση μεταξύ Ιωάννου του Καρπαθίου και του επισκόπου Καρπάθου, κατέδειξε την προσφορά του Χατζηλία Οικονόμου και φώτισε σκοτεινές πτυχές του τοπικού και εθνικού παρελθόντος.
Ο Ντίνος Μελάς πέθανε στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου 2011, αφήνοντας πίσω του έναν πνευματικό θησαυρό, μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη για την Κάρπαθο, τα Δωδεκάνησα και την Ελλάδα. Ο βίος του δεν ήταν απλώς η καταγραφή μιας σημαντικής προσωπικότητας των γραμμάτων· ήταν η έμπρακτη απόδειξη ότι η φιλοπατρία, η πνευματικότητα και η εθνική μνήμη μπορούν να ενωθούν σε έναν μοναδικό τρόπο ζωής – στον τρόπο του Ντίνου Μελά.
Μανώλης Δημελλάς
28.7.2025
Καρπαθιακά Νέα
