γράφει ο Αρχιμανδρίτης πατήρ Καλλίνικος Νικόλαος Μαυρολέων
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΞΩΚΛΗΣΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ – ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΥΛΩΝ
Ένα από τα πιο μεγάλα και όμορφα ξωκλήσια του χωριού Πυλές Καρπάθου, στην τοποθεσία Βουάκι, λίγο πιο έξω από το χωριό, είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Δημήτριο, τον Μυροβλήτη.
Γιορτάζει δυο φορές το χρόνο. Στις 7 Ιανουαρίου, στη σύναξη του Προδρόμου και στις 26 Οκτωβρίου, του Αγίου Δημητρίου.
Δεν έχουμε ακριβείς πληροφορίες για το πότε ακριβώς χτίστηκε. Οι παλαιότερες πληροφορίες μας λένε ότι το ξωκλήσι βρισκόταν σε ιδιόκτητο κτήμα της Μαρίας της Κοκώνας της Ζωρζενιάς, συζὐγου του Θεοχάρη Πάχου.
Ήταν μικρότερο από το υπάρχον και παλιότερο και αφιερωμένο στον Πρόδρομο και τους Τρεις Μεγάλους Ιεράρχες, τους οποίους γιόρταζαν και τιμούσαν εκεί, καθώς θυμούνται ακόμη κάποιοι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Πυλών της εποχής εκείνης.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Γύρω στο 1950 το αγόρασε ο Γεώργιος Νικολάου Λυριστής, ο οποίος και το 1952 έκανε ριζική ανακαίνιση, εκ βάθρων, σύμφωνα και με την εντοιχισμένη μαρμάρινη επιγραφή, στον εξωτερικό τοίχο, στο υπέρθυρο της πόρτας.
Μετά το κληρονόμησε ο γιος του, αείμνηστος Εμμανουήλ Γ. Λυριστής, ο οποίος επίσης καλλώπισε το εξωκλήσι, προσθέτοντας στους τοίχους του πολλές χάρτινες βυζαντινές εικόνες με κορνίζα.
Το 2009 το κτήμα αγοράσθηκε από τον συγχωριανό μας Παναγιώτη Παναγιώτου, του οποίου η οικογένεια επιμελήθηκε και συνεχίζει να επιμελείται αποτελεσματικά και το ξωκλήσι, αλλάζοντας την εφθαρμένη σκεπή ολοκληρωτικά, αντικαθιστώντας το τέμπλο με νέο ξυλόγλυπτο, με ωραίες αγιογραφημένες εικόνες βυζαντινής τεχνοτροπίας, από τον αγιογράφο κ.Αντώνιο Σφαιρίδη και καλλωπίζοντας το προαύλιο και τον περιβάλλοντα χώρο.
Στο ξωκλήσι λειτούργησαν εκτός των εκάστοτε Εφημερίων του χωριού, ο Αρχιμ. Πολύκαρπος Μπόγρης και ο Διάκονος Πρόδρομος Κολκτουτσόγλου, της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς, όταν το 1994 βρέθηκαν στο νησί μας για την υποδοχή της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού μας Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαἰου.
Επίσης, το 2007 ο συμπατριώτης μας Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος Κοσμάς, Ηγούμενος της Ιεράς Συνοδικής και Σταυροπηγιακής Μονής Οσίου Συμεών του νέου Θεολόγου Καλάμου Αττικής και η συνοδεία του, το 2011 ο διάκονος, τότε, π.Αμβρόσιος Μαναρουλάς και από το 2013 και μετά και ο συγχωριανός μας ως Εφημέριος Σπόων και μετέπειτα Όθους π.Δημήτριος Σκαρβελάκης.
Στο ξωκλήσι φυλάσσεται και μια εικόνα των τριών Μεγάλων Ιεραρχών, από το πρώτο και παλιότερο ξωκλήσι, την οποία οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Πυλών, τα νεότερα χρόνια, τη μέρα της Γιορτής των Μεγάλων 3 Ιεραρχών μετέφεραν στον κεντρικό Ναό της Παναγίας, για την εορτή των Γραμμάτων και των Προστατών της Παιδείας.
