φωτογραφίες Πωλ Βιττωρούλης
Με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, τον Υπουργό Υγείας Άδωνη Γεωργιάδη και τους βουλευτές Δωδεκανήσου στις ιστορικές Μενετές
Η Κάρπαθος τιμά σήμερα, 5 Οκτωβρίου 2026, την 82η επέτειο από το Επαναστατικό Απελευθερωτικό Κίνημα του 1944, μια από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ιστορίας του νησιού.
Στις ιστορικές Μενετές, εκεί όπου πριν από 82 χρόνια άναψε η σπίθα του ξεσηκωμού, η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Με χαρά και υπερηφάνεια η Κάρπαθος υποδέχεται τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, ο οποίος έδωσε το «παρών» στις επετειακές εκδηλώσεις και κατέθεσε στεφάνι στο Μνημείο της 5ης Οκτωβρίου 1944.
Μαζί βρίσκονται στο νησί ο Υπουργός Υγείας Άδωνης Γεωργιάδης, καθώς και οι βουλευτές Δωδεκανήσου Μίκα Ιατρίδη, Γιάννης Παππάς, Μάνος Κόνσολας και Βασίλης Υψηλάντης. Ο Άδωνις Γεωργιάδης βρέθηκε νωρίτερα στο Γενικό Νοσοκομείο Καρπάθου, όπου εγκαινίασε τον πρώτο αξονικό τομογράφο του νοσοκομείου, και στη συνέχεια συμμετείχε στις επετειακές εκδηλώσεις στις Μενετές.
Η παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας δίνει στη σημερινή επέτειο ξεχωριστό βάρος. Οι Μενετές, ο Ιερός Βράχος της Παναγίας και το μνημείο της 5ης Οκτωβρίου γίνονται για ακόμη μία φορά τόπος μνήμης για εκείνους που, σε μια δύσκολη και επικίνδυνη εποχή, πήραν την απόφαση να σηκώσουν την ελληνική σημαία απέναντι στην κατοχή.
Η ημέρα που η Κάρπαθος πήρε την ελευθερία στα χέρια της
Στις 5 Οκτωβρίου 1944, κάτοικοι των Μενετών και της Αρκάσας ξεσηκώθηκαν εναντίον των ιταλικών αρχών κατοχής. Η αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από το νησί δημιούργησε μια ιστορική συγκυρία, την οποία οι Καρπάθιοι αξιοποίησαν για να κινηθούν αποφασιστικά.
Στις Μενετές, στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, συγκεντρώθηκαν οι κάτοικοι και το ελληνικό σύμβολο πήρε ξανά τη θέση του. Από εκεί το επαναστατικό μήνυμα μεταδόθηκε σε ολόκληρη την Κάρπαθο. Όπως έχει επισημανθεί και σε ιστορικές μαρτυρίες του καθηγητή Μηνά Αλ. Αλεξιάδη, οι Μενετές αποτέλεσαν την αφετηρία ενός κινήματος που αγκάλιασε στη συνέχεια όλα τα χωριά του νησιού.
Δεν ήταν μια μεμονωμένη τοπική εξέγερση. Ήταν ένας παγκάρπαθικος ξεσηκωμός. Οι κάτοικοι των χωριών συμμετείχαν στην κινητοποίηση και μέσα σε λίγες ημέρες οι ιταλικές αρχές έχασαν τον έλεγχο του νησιού.
Στις 8 Οκτωβρίου η περίφημη «Ιμμακολάτα» ξεκίνησε από την Κάρπαθο μεταφέροντας προς τις συμμαχικές δυνάμεις το μήνυμα ότι το νησί είχε απελευθερωθεί. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 11 Οκτωβρίου, ολοκληρώθηκε και τυπικά η απελευθέρωση, με την παράδοση των ιταλικών αρχών στην Πανκαρπαθιακή Επαναστατική Επιτροπή στο Απέρι.
Έτσι η Κάρπαθος βρέθηκε ελεύθερη οκτώ μήνες πριν από την επίσημη απελευθέρωση των υπόλοιπων Δωδεκανήσων. Η 5η Οκτωβρίου έμεινε από τότε χαραγμένη στη συλλογική μνήμη του νησιού ως ημέρα ξεσηκωμού, ελευθερίας και εθνικής αξιοπρέπειας.
Ο χρόνος πέρασε, η μνήμη δεν έσβησε. Αντίθετα, κάθε 5η Οκτωβρίου οι Μενετές γίνονται σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Κάρπαθο.
Φέτος, 82 χρόνια μετά, η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας στις εκδηλώσεις υπογραμμίζει ακριβώς αυτή τη σημασία. Η επίσημη Πολιτεία βρίσκεται στον τόπο όπου ξεκίνησε ο ξεσηκωμός, για να τιμήσει τους ανθρώπους που έζησαν εκείνες τις ημέρες και να κρατήσει ζωντανή την ιστορική μνήμη.
Στους φετινούς εορτασμούς συμμετέχει και το Πολεμικό Ναυτικό, με την πυραυλάκατο «Κρυσταλλίδη», η οποία κατέπλευσε στην Κάρπαθο για την επέτειο.
Η 5η Οκτωβρίου είναι μια ιστορία γενναίων ανθρώπων. Ανθρώπων που έζησαν την κατοχή, γνώρισαν τη στέρηση και τον φόβο, αλλά όταν παρουσιάστηκε η ευκαιρία αποφάσισαν να μην την αφήσουν να περάσει.
Και κάθε χρόνο, στις Μενετές, η ιστορία αυτή επιστρέφει εκεί όπου ξεκίνησε.
82 χρόνια μετά, η ελληνική σημαία εξακολουθεί να κυματίζει στον Ιερό Βράχο των Μενετών.
Φωτογραφίες: Πωλ Βιττωρούλης
5.10.2026
Καρπαθιακά Νέα
