Αιχμάλωτος των Ιταλών στην Κάρπαθο το 1912, διοικητικός παράγοντας, άνθρωπος των γραμμάτων και παθιασμένος φωτογράφος, ο Şevket Mahir Müderriszade υπήρξε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προσωπικότητες της ύστερης οθωμανικής περιόδου στα Δωδεκάνησα.
Η ιστορία της Καρπάθου κατά την περίοδο της ιταλικής κατάκτησης κρύβει πρόσωπα που βρέθηκαν στο μεταίχμιο δύο κόσμων. Ένα από αυτά ήταν ο Şevket Mahir Müderriszade, ο τελευταίος Οθωμανός έπαρχος του νησιού, ο οποίος συνελήφθη από τις ιταλικές δυνάμεις κατά την εισβολή του 1912 και έμεινε στην ιστορία ως ο τελευταίος εκπρόσωπος της οθωμανικής διοίκησης στην Κάρπαθο. Παράλληλα, υπήρξε ένας καλλιεργημένος άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών, με ιδιαίτερη αγάπη για τη φωτογραφία, αφήνοντας πίσω του πολύτιμα ντοκουμέντα μιας εποχής που χάθηκε για πάντα.
Γεννημένος στη Ρόδο το 1868, ο Şevket Mahir προερχόταν από την επιφανή οικογένεια Müderriszade–Faralyalı, μία από τις σημαντικότερες μουσουλμανικές οικογένειες των Δωδεκανήσων. Η οικογένεια είχε αναπτύξει έντονη εμπορική και διοικητική δραστηριότητα, ενώ πολλά μέλη της κατείχαν υψηλές θέσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο πατέρας του, Mahir Müderriszade, υπήρξε στενός συνεργάτης του μεγάλου Οθωμανού λογοτέχνη και μεταρρυθμιστή Namık Kemal κατά τη θητεία του τελευταίου στη Ρόδο.
Ανατράφηκε σε ένα περιβάλλον μόρφωσης, πολιτισμού και δημόσιας προσφοράς. Από νεαρή ηλικία ακολούθησε τη διοικητική σταδιοδρομία, υπηρετώντας σε διάφορες επαρχίες της αυτοκρατορίας. Ανάμεσα στις θέσεις που κατείχε ήταν εκείνες του επάρχου στην Κάρπαθο, στη Ρόδο, στο Bayındır, στην Πέργαμο και στο Edremit της Μικράς Ασίας.
Ωστόσο, η προσωπικότητά του ξεπερνούσε τα στενά όρια ενός κρατικού λειτουργού. Ο Şevket Mahir υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους ερασιτέχνες φωτογράφους της εποχής του στα Δωδεκάνησα. Σε μια εποχή όπου η φωτογραφία αποτελούσε ακόμη σπάνια τέχνη και τεχνική, εκείνος κατέγραφε με τον φακό του πρόσωπα, τοπία και στιγμές της καθημερινότητας. Οι φωτογραφίες του δημοσιεύθηκαν στο κορυφαίο οθωμανικό περιοδικό Şehbal, ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά έντυπα των αρχών του 20ού αιώνα.
Η αγάπη του για τη φωτογραφία δεν ήταν απλώς ένα χόμπι. Αποτελούσε τρόπο έκφρασης και καταγραφής της ιστορίας. Μέσα από τις εικόνες του αποτυπώθηκαν όψεις της Ρόδου και των Δωδεκανήσων λίγο πριν από τις μεγάλες γεωπολιτικές ανατροπές που θα άλλαζαν οριστικά την τύχη των νησιών. Σήμερα, το φωτογραφικό του έργο θεωρείται πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο, καθώς διασώζει εικόνες από έναν κόσμο που βρισκόταν λίγο πριν από το τέλος της οθωμανικής παρουσίας στο Αιγαίο.
Η πιο δραματική στιγμή της ζωής του ήρθε το 1912. Κατά τον Ιταλοτουρκικό Πόλεμο, οι ιταλικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στα Δωδεκάνησα και κατέλαβαν διαδοχικά τα νησιά. Την περίοδο εκείνη ο Şevket Mahir υπηρετούσε ως έπαρχος της Καρπάθου. Συνελήφθη από τους Ιταλούς και κρατήθηκε αιχμάλωτος για σύντομο χρονικό διάστημα. Αργότερα μεταφέρθηκε στη Ρόδο, όπου του επετράπη να επιστρέψει και τελικά αφέθηκε ελεύθερος. Το γεγονός καταγράφηκε στον οθωμανικό Τύπο της εποχής, αποτελώντας μία από τις ελάχιστες μαρτυρίες για την τύχη των Οθωμανών διοικητών των Δωδεκανήσων κατά την ιταλική κατάκτηση.
Μετά την απώλεια των νησιών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οικογένεια Müderriszade εγκαταστάθηκε σταδιακά στη Μικρά Ασία. Η ζωή του Şevket Mahir συνεχίστηκε μακριά από τα αγαπημένα του Δωδεκάνησα, όμως δεν έπαψε ποτέ να διατηρεί δεσμούς με τον τόπο όπου γεννήθηκε και υπηρέτησε.
Πέθανε το 1950 στη Σμύρνη, έχοντας υπάρξει μάρτυρας της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της απώλειας των Δωδεκανήσων και της γέννησης της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας.
Για την Κάρπαθο, το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με μια ιστορική καμπή. Δεν υπήρξε μόνο ο τελευταίος Οθωμανός έπαρχος του νησιού. Υπήρξε επίσης ένας άνθρωπος που μέσα από τον φακό του κατέγραψε μια εποχή που χανόταν, αφήνοντας στις επόμενες γενιές πολύτιμες εικόνες και μαρτυρίες από τα Δωδεκάνησα των αρχών του 20ού αιώνα.
Αν και μέχρι σήμερα δεν έχουν εντοπιστεί δημοσιευμένες φωτογραφίες της Καρπάθου που να φέρουν την υπογραφή του Şevket Mahir Müderriszade, είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο τελευταίος Οθωμανός έπαρχος του νησιού κατέγραψε με τον φακό του και την Κάρπαθο των αρχών του 20ού αιώνα. Η ιδιότητά του ως φωτογράφου τεκμηριώνεται από το περιοδικό Şehbal του 1912, όπου δημοσιεύθηκαν φωτογραφίες του από τη Ρόδο, ενώ η οικογένειά του διατηρούσε εκτεταμένο φωτογραφικό αρχείο που μεταφέρθηκε αργότερα στη Σμύρνη.
21.6.2026
Καρπαθιακα Νέα
