Μπορεί η φωτογραφία ενός πλοίου, με το όνομα «Κάρπαθος», να κρύβει τέτοια δύναμη ώστε να μεταδίδει θετική ενέργεια ακόμη και σε ανθρώπους που δεν πάτησαν ποτέ στο νησί;
Φαίνεται πως υπάρχει μια τέτοια μυστική συνταγή.
γράφει ο Μανώλης Δημελλάς
Ένας καλλιτέχνης φωτογράφος και μια παρέα παθιασμένων μουσικών, με απλωμένες κεραίες φαντασίας και ψυχή ανοιχτή στα μηνύματα του κόσμου, έγιναν οι άθελοι συνδημιουργοί ενός απίθανου ταξιδιού.
Στα πρώτα βήματα της καριέρας του, ο –διάσημος σήμερα– Steve McCurry, φωτογράφος του Magnum και των μεγάλων πολέμων, βρέθηκε με τη μηχανή του στο νεκροταφείο πλοίων του Baluchistan στην Ινδία. Τότε δεν είχε ακόμη κλείσει τα τριάντα. Συνεπαρμένος από τη μετατροπή των τριών διαστάσεων σε δύο και από το θαυμαστό πάγωμα του χρόνου που χαρίζει η στατική φωτογραφία, ήταν κυριολεκτικά χωμένος μέσα στο βιζέρ. Παράτησε τα «καλά» της Αμερικής και ξεκίνησε ένα ταξίδι ζωής που, με έναν τρόπο, κρατά ακόμη.
Η Ινδία έγινε αγαπημένος προορισμός. Από τους δύο μήνες που προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός, έμεινε τελικά δύο ολόκληρα χρόνια. Χιλιάδες καρέ, το ένα καλύτερο από το άλλο. Κι όμως, ανάμεσα στα σιδερένια κουφάρια που περίμεναν υπομονετικά το τέλος τους, ένα πλοίο ξεχώρισε: το «Κάρπαθος».
Το πλοίο Karpathos (IMO 5060641), μεταφοράς νωπών προϊόντων, ναυπηγημένο το 1955 με το όνομα Cap Frio, ταξίδεψε για χρόνια με το όνομα του νησιού, πριν καταλήξει στο απέραντο νεκροταφείο πλοίων του Baluchistan. Εκεί, αθόρυβα, μπήκε στην ιστορία.
Ο McCurry αργότερα βραβεύτηκε εκατοντάδες φορές και μια φωτογραφία του –το πορτρέτο της νεαρής Αφγανής με τα διαπεραστικά μάτια– χαρακτηρίστηκε ως «η πιο αναγνωρίσιμη εικόνα του National Geographic». Η φωτογραφία του «Καρπάθου» χάθηκε μέσα σε τόνους φωτογραφικού χαρτιού. Το ίδιο το πλοίο κόπηκε, διαλύθηκε, δεν υπάρχει πια.
Όμως τίποτα δεν θάβεται πραγματικά αν δεν έχει πεθάνει πρώτα από τη μνήμη.
Τη χρωματιστή εκείνη εικόνα είδαν, χρόνια αργότερα, τυχαία τα μέλη ενός πειραματικού συγκροτήματος post-rock μουσικής από την Ιντιάνα των ΗΠΑ. Και το «Karpathos» έγινε το όνομα της ομάδας τους. Όπως γράφουν οι ίδιοι:
«Είναι μια φανταστική εικόνα που κόλλησε μαζί μας. Σε αυτό το μέρος όπου διαλύουν πλοία, αυτά τα σιδερένια τέρατα μένουν ακίνητα για μεγάλο διάστημα και αποσυναρμολογούνται σιγά-σιγά.
Εμπνευστήκαμε και όλα άλλαξαν. “Γδύσαμε” τη μουσική μας και την ξαναχτίσαμε από το μηδέν. Μέσα σε αυτή την τρέλα γεννήθηκε το όνομα. Ξεκινήσαμε ξανά από την αρχή».
Το συγκρότημα αποτελείται από τους David Chastain (κιθάρα), Ian Duvall (μπάσο), Nick Arbogast (κιθάρα), Ramiro Escamilla (ντραμς), με ηχογράφηση και μίξη του Derek Miller. Δεν έχουν καμία σχέση με την Κάρπαθο. Κι όμως, το όνομα ταξίδεψε.
Τα πλοία έξω από τη θάλασσα μοιάζουν με νεκρούς ανθρώπους. Δεν τους ταιριάζει η στεριά. Έτσι κι εκείνο το πλοίο, το «Κάρπαθος», αγκομαχούσε στα τελευταία του, σαν να κάλεσε τον φωτογράφο να κρατήσει μια τελευταία εικόνα – και να ξαναγεννηθεί μέσα σε έναν άλλον, φανταστικό, μουσικό κόσμο.
Με αφορμή το διάσημο πια πλοίο που υπάρχει μόνο στη φωτογραφία, αξίζει να θυμηθούμε και τα υπόλοιπα πλοία που βάφτισαν τις λαμαρίνες τους με το όνομα του νησιού: ιστιοφόρα που βυθίστηκαν, φορτηγά που βομβαρδίστηκαν και σώθηκαν, πλοία που γέρασαν και οδηγήθηκαν στη διάλυση, αλλά και σύγχρονα καράβια που ακόμη οργώνουν τις θάλασσες. Ακόμη και πολεμικά, που κουβάλησαν στις λαμαρίνες τους κομμάτια της ταραγμένης ελληνικής ιστορίας.
1.Το ιστιοφόρο “Κάρπαθος” χτίστηκε 1893 (πρώην Jamalpure), μετονομάστηκε από την εταιρεία Deutsche Levante Linie A.G., σε “Κάρπαθος” από το 1912 μέχρι και το 1921. Άλλαξε όνομα σε Westsee, ωστόσο βυθίστηκε αρχές Γενάρη του 1927 στις ακτές της Νορβηγίας.
2. Το 50μετρο Ουγκρο-Κροατικό, φορτηγό ατμόπλοιο BRASSO, χτίστηκε στα 1933, και αφού άλλαξε πολλά χέρια και ονόματα, το 1933 ονομάστηκε από τους Ιταλούς ιδιοκτήτες σε Scarpantos. Το 1943 το κατέλαβαν οι δυνάμεις του Γ΄Ράιχ, και το χρησιμοποιούσαν στις στρατιωτικές μεταφορές τους. Στις 6/3/1945, εντοπίστηκε από τον βρετανικό στόλο και χτυπήθηκε από πολεμικά ταχύπλοα που έφεραν τορπίλες, τα HMS MGB 656, 703, 705, στην περιοχή της Ανδριατική.
Το πλοίο τελικά σώθηκε, ανασκευάστηκε και συνέχισε τα ταξίδια μέχρι το 1963, όπου και οδηγήθηκε σε νεκροταφείο πλοίων και καταστράφηκε.
2.Το Merkland, φορτηγό ατμόπλοιο, χτίστηκε το 1933 και άλλαξε όνομα σε “Κάρπαθος” το 1968. Βυθίστηκε την επομένη χρονιά, την 1 Ιουλίου 1969, στην Ακτή Ελεφαντοστού της Αφρικής.
3. Ένα Ιταλικό ιστιοφόρο βρέθηκε έρημο και εγκαταλελειμμένο στην Ακτή Τζελέπη του Πειραιά, δίχως μηχανής και πανιά.
Το εκτοπίσματος 263 τόνων και διαστάσεων 38 x 8 μέτρων ξύλινο σκάφος, πέρασε στο ελληνικό Δημόσιο σαν λεία πολέμου και το πρώτο όνομα του ήταν «Ελπίς». Το 1948 εκποιήθηκε σε ιδιώτες και μετονομάστηκε σε «Κάρπαθος». Βυθίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1960 λόγω εισροής υδάτων, βόρεια του κάβο Μαλιά.
4. Το φορτηγό ψυγείο, SCHWABENSTEIN (IMO-6800103), χτίστηκε το 1968, για τους Norddeutscher Lloyd. Ενώ το 1984 για τους νέους ιδιοκτήτες Tilsamar Inc, Greece, μετονομάστηκε σε “Karpathos” και συνεχίζει μέχρι σήμερα.
5.Το πιο σύγχρονο πλοίο με την ονομασία Κάρπαθος, είναι το τάνκερ με κωδικό 9382140, Ελληνικής ιδιοκτησίας και 4599 τόνων, που χτίστηκε το 2010, στα Κινέζικα ναυπηγεία QINGDAO HYUNDAI και σήμερα οργώνει τις θάλασσες.
Πολεμικά πλοία
Το πρώην Βρετανικό ML 561. Μια Ακταιωρός-Ναρκαλιευτικό Τύπου Fairmille B. Δόθηκε με δανεισμό στις 23 Μαΐου 1945, από το Βρετανικό Ναυτικό. Το πλοίο χρησιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια του εμφυλίου, πιο συγκεκριμένα στις επιχειρήσεις στα χωριά της Φωκίδας (Ερατεινή, Τολοφώνα και Πάνορμο), εναντίον του ΕΛΑΣ. Καθώς επίσης στις επιχειρήσεις στον ορμο της Ιτέας, στις 23/9/1947. Επεστράφη στην Βρετανία το 1952.
Το δεύτερο πολεμικό πλοίο ήταν το USS LCU 1379, παρελήφθη από την Ελλάδα το 1959, σαν μέρος της αμερικανικής στρατιωτικής βοηθείας. Χρησιμοποιήθηκε σε αποβατικές επιχειρήσεις μεταφερόμενο από το ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ, καθώς και για μεταφορές λιμένος και παροπλίσθηκε στην 1 Ιουλίου 1991.
Γιατί τα βαπόρια μοιάζουν πολύ με τους ανθρώπους. Γερνούν, βαραίνουν, τρίζουν, πονάνε και περπατούν όλο και πιο δύσκολα. Ψάχνουν ένα απάγκιο να αράξουν.
Κι όταν τα βλέπεις πια να πατούν στεριά αντί για θάλασσα, σφίγγεται η καρδιά. Νιώθεις το τέλος να ζυγώνει και μένεις ανήμπορος, χωρίς να μπορείς να τους προσφέρεις ούτε ένα μικρό χάδι.
Κι όμως — όσο υπάρχει μνήμη, ταξιδεύουν ακόμη.
4.1.2026
Καρπαθιακα Νέα
