Του Μανώλη Δημελλά
Ήταν ένας περασμένος Μάης του 1958, τότε που τα υπερωκεάνια ένωναν ακόμη τις ηπείρους και οι άνθρωποι ταξίδευαν κουβαλώντας στις βαλίτσες τους περισσότερη νοσταλγία παρά βιασύνη. Το ΟΛΥΜΠΙΑ της Greek Line είχε λύσει κάβους από τον Πειραιά και τραβούσε για την Αμερική. Έντεκα μερόνυχτα πάνω στον Ατλαντικό, ένα ταξίδι γεμάτο ελπίδες, αποχωρισμούς και όνειρα για μια νέα ζωή.
Μέσα στους περίπου 1.400 επιβάτες βρίσκονταν και δυο Καρπάθιοι γιατροί. Ο Μενετιάτης χειρουργός Ηλίας Χωρατατζής και ο Μεσοχωρίτης Νικόλαος Μάλτας. Δυο νησιώτες που κουβαλούσαν μαζί τους την επιστήμη, αλλά και εκείνη τη βαθιά θαλασσινή ψυχή των ανθρώπων της Καρπάθου.
Στο μεγάλο σαλόνι του πλοίου η κουβέντα άναψε γρήγορα. Για την ιατρική, για τα χωριά τους, για το νησί που ποτέ δεν έφευγε από μέσα τους. Όταν από τα μεγάφωνα ζητήθηκε οι γιατροί να δηλώσουν την παρουσία τους, χαμογέλασαν σχεδόν αμήχανα.
«Λες η μοίρα να μας δοκιμάσει;»
Κανείς τότε δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο προφητικά θα αποδεικνύονταν εκείνα τα λόγια.
Λίγες ημέρες αργότερα, αφού το ΟΛΥΜΠΙΑ είχε αφήσει πίσω του το Παλέρμο και το Γιβραλτάρ και βρισκόταν πια στον ανοιχτό Ατλαντικό, ακούστηκε νέο επείγον κάλεσμα γιατρών. Ένας 16χρονος Ιταλός βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση. Η πρώτη διάγνωση μιλούσε για περιτονίτιδα από ρήξη σκωληκοειδούς απόφυσης. Ο χρόνος μετρούσε αντίστροφα.
Οι δυο Καρπάθιοι έτρεξαν αμέσως. Δίπλα τους στάθηκε και ο γιατρός του πλοίου, ο Καλύμνιος Πικραμένος. Ο καπετάνιος Σιγάλας προσπαθούσε να κρατήσει σταθερό το υπερωκεάνιο, την ώρα που ο Ατλαντικός αγρίευε.
Η εγχείρηση κράτησε περίπου δύο ώρες.
Μέσα στο χειρουργείο το πλοίο χόρευε πάνω στα κύματα και κάθε κίνηση απαιτούσε ακρίβεια, ψυχραιμία και πίστη. Οι τρεις Δωδεκανήσιοι γιατροί πάλευαν όχι μόνο με την επιστήμη, αλλά και με τη θάλασσα.
Η πρώτη μάχη έμοιαζε κερδισμένη. Όμως το θρίλερ δεν είχε τελειώσει.
Ένα εικοσιτετράωρο αργότερα η κατάσταση του νεαρού επιδεινώθηκε δραματικά. Επιβάτες γιατροί από την Ευρώπη, που ταξίδευαν για ιατρικό συνέδριο στη Νέα Υόρκη, μιλούσαν πλέον για ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης.
Το παιδί χανόταν.
Τότε οι δυο Έλληνες πρότειναν κάτι σχεδόν αδιανόητο για την εποχή. Να σταλεί επείγον μήνυμα στις καναδικές αρχές ώστε αεροπλάνο να ρίξει αντιβιοτικά στο πλοίο, καταμεσής του ωκεανού. Και πράγματι, λίγες ώρες αργότερα, αεροσκάφος πλησίασε το ΟΛΥΜΠΙΑ. Όμως η μοίρα επέμενε να δοκιμάζει τους πάντες. Πυκνή ομίχλη σκέπασε το πλοίο και οι σάκοι με τα φάρμακα έπεσαν μακριά, μέσα στη φουρτουνιασμένη θάλασσα.
Τότε ο καπετάνιος πήρε μια γενναία απόφαση. Κατέβασε βάρκα μέσα στην τρικυμία. Οι ναύτες πάλεψαν με τα κύματα και κατάφεραν να ανασύρουν τα πολύτιμα αντιβιοτικά από το πέλαγος. Ήταν η στιγμή που η ελπίδα νίκησε τον φόβο.
Τα φάρμακα δόθηκαν στον νεαρό Ιταλό και, κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, η ζωή άρχισε να επιστρέφει. Δέκα εφιαλτικά μερόνυχτα αργότερα, το ΟΛΥΜΠΙΑ έδεσε στο Χάλιφαξ της Νέας Σκωτίας, στον Καναδά.
Ο νεαρός μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο εκτός κινδύνου.
Στην προβλήτα όμως δεν περίμεναν μόνο γιατροί. Δημοσιογράφοι και φωτογράφοι είχαν ήδη πληροφορηθεί τον άθλο που είχε συμβεί μεσοπέλαγα. Οι πρωταγωνιστές εκείνης της ιστορίας δεν ζητούσαν δόξα. Ήταν δυο νησιώτες γιατροί που απλώς έκαναν το καθήκον τους.
Κι όμως, εκείνον τον περασμένο Μάη του 1958, ο Ηλίας Χωρατατζής και ο Νικόλαος Μάλτας κατάφεραν να γράψουν μια ιστορία που έμοιαζε βγαλμένη από κινηματογραφικό σενάριο. Να σταθούν απέναντι στον θάνατο, καταμεσής του Ατλαντικού, και να τον νικήσουν.
Η μοίρα παίζει καμιά φορά παράξενα παιχνίδια.
Γιατί μόλις δεκαπέντε χρόνια πριν, μέσα στη δίνη του πολέμου και της Κατοχής, οι ίδιοι άνθρωποι πάλευαν να διώξουν από πάνω τους κάθε τι ιταλικό. Κι όμως, εκείνος ο Μάης τούς εμπιστεύτηκε τη ζωή ενός νεαρού Ιταλού.
Και εκείνοι δεν τον πρόδωσαν.
12.5.2026
Καρπαθιακά Νέα
