Το όνομα Charles Bonington δεν θα το συναντούσε εύκολα κανείς ψάχνοντας την ιστορία της Καρπάθου. Κι όμως, βρίσκεται σε ένα έγγραφο της βρετανικής διοίκησης του νησιού, με ημερομηνία 25 Φεβρουαρίου 1946. Υπογράφει ως υπεύθυνος του U.N.R.R.A. Relief Office, σε μια εποχή που η Κάρπαθος προσπαθούσε να σταθεί ξανά στα πόδια της μετά τον πόλεμο.
του Μανώλη Δημελλά
Μόνο που πίσω από αυτή την υπογραφή κρυβόταν μια απίστευτη διαδρομή ζωής που δύσκολα χωρά σε μια απλή υπηρεσιακή βιογραφία.
Ο Bonington είχε υπάρξει δημοσιογράφος, είχε γνωρίσει την Ασία, είχε υπηρετήσει στις απαρχές του SAS, είχε πάρει μέρος στην πρώτη του μεγάλη πολεμική επιχείρηση στη Βόρεια Αφρική, είχε καταρριφθεί, τραυματιστεί και αιχμαλωτιστεί από τους Γερμανούς. Πέρασε χρόνια σε στρατόπεδα αιχμαλώτων και συμμετείχε σε σχέδια απόδρασης.
Και λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκε στην Κάρπαθο, ασχολούμενος με τρόφιμα, πρόσφυγες, σχολεία και την οργάνωση της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που κάνει την ιστορία του ξεχωριστή για την Κάρπαθο.
Ο γιος του ήταν ο Chris Bonington, ο άνθρωπος που θα γινόταν ένας από τους σημαντικότερους Βρετανούς ορειβάτες και θα έφτανε στην κορυφή του Έβερεστ.
Η ιστορία λοιπόν αρχίζει όχι από την κορυφή ενός βουνού, αλλά από μια υπογραφή σε ένα καρπαθιακό έγγραφο του 1946. Και από εκεί ανοίγει ένας δρόμος που περνά από τον πόλεμο, την αιχμαλωσία, την Κάρπαθο και τελικά τα Ιμαλάια!
Στις 25 Φεβρουαρίου 1946, σε ένα έγγραφο της Βρετανικής Στρατιωτικής Διοίκησης της Καρπάθου, υπάρχει μια υπογραφή που, εκ πρώτης όψεως, μοιάζει με δεκάδες άλλες της μεταπολεμικής περιόδου: C. J. Bonington. Δίπλα στο όνομα αναφέρεται το U.N.R.R.A. Relief Office.
Ο άνθρωπος αυτός όμως κάθε άλλο παρά τυχαίος ήταν.
Ο Charles John Lawrence Bonington είχε ήδη ζήσει μια ζωή γεμάτη περιπέτεια πριν φτάσει στην Κάρπαθο. Γεννημένος στις 19 Φεβρουαρίου 1910 στο Ross Island, στο Port Blair των Andaman Islands, μεγάλωσε αρχικά στην Ινδία και σε ηλικία περίπου δέκα ετών μεταφέρθηκε στην Αγγλία. Φοίτησε στο Ampleforth College και στη συνέχεια στο Oxford University.
Αργότερα βρέθηκε στην Αυστραλία, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος σε εφημερίδα του Σίδνεϊ.
Με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου κατατάχθηκε, στις 3 Νοεμβρίου 1939, στην Australian Imperial Force και υπηρέτησε στο 2/1 Infantry Battalion. Τον Ιούλιο του 1940 απολύθηκε από την αυστραλιανή υπηρεσία ως λοχίας και μόλις την επόμενη ημέρα, στις 20 Ιουλίου 1940, πήρε τον βαθμό του Second Lieutenant στον βρετανικό στρατό.
Λίγο αργότερα βρέθηκε στο L Detachment του SAS, στη μονάδα που τότε μόλις δημιουργούνταν και έμελλε να αποκτήσει θρυλική φήμη.
Τον Νοέμβριο του 1941 συμμετείχε στην Operation Squatter, την πρώτη μεγάλη επιχείρηση του SAS στη Βόρεια Αφρική. Η αποστολή είχε στόχο γερμανικά αεροδρόμια στη Λιβύη, όμως εξελίχθηκε πολύ διαφορετικά από ό,τι είχε σχεδιαστεί. Οι κακές καιρικές συνθήκες διέλυσαν τον σχηματισμό και ο Bonington τραυματίστηκε και συνελήφθη στις 18 Νοεμβρίου 1941.
Ακολούθησαν χρόνια αιχμαλωσίας σε γερμανικά στρατόπεδα. Οι καταγραφές τον συνδέουν με τα Oflag VIIB, Oflag 79 και Oflag VIIIF, ενώ υπάρχουν αναφορές και στη συμμετοχή του σε σχέδια απόδρασης.
Το 1945 απελευθερώθηκε.
Και κάπου εκεί η διαδρομή αυτού του ανθρώπου τον έφερε στο Αιγαίο.
Στην Κάρπαθο του 1946.
Η παρουσία του στο νησί είναι πλέον τεκμηριωμένη. Στα Κρατικά Αρχεία Δωδεκανήσου, στον φάκελο της British Military Administration of Karpathos, CPS 98 – UNRRA General, υπάρχει αναφορά με ημερομηνία 25 Φεβρουαρίου 1946, στην οποία ο Bonington εμφανίζεται ως υπεύθυνος του U.N.R.R.A. Relief Office. Η ίδια αρχειακή αναφορά έχει αξιοποιηθεί και από την ιστορικό Pamela Ballinger στο βιβλίο της The World Refugees Made.
Η Κάρπαθος εκείνη την εποχή είχε μπροστά της ένα δύσκολο μεταπολεμικό ξεκίνημα. Η βρετανική διοίκηση προσπαθούσε να οργανώσει την καθημερινότητα ενός νησιού που είχε περάσει από τον πόλεμο και την κατοχή σε μια περίοδο μεγάλων ελλείψεων. Τρόφιμα, υγειονομική περίθαλψη, πρόσφυγες, εκπαίδευση και βασικές υποδομές ήταν μέρος της πραγματικότητας που έπρεπε να αντιμετωπιστεί.
Ο Bonington δεν βρισκόταν πλέον σε μια αποστολή πίσω από τις εχθρικές γραμμές. Είχε μπροστά του μια διαφορετική αποστολή: να βοηθήσει στη λειτουργία ενός τόπου που προσπαθούσε να ξανασταθεί.
Η τοπική ιστορική έρευνα τον συνδέει μάλιστα με την εκπαίδευση στην Κάρπαθο και ειδικότερα με την παραχώρηση του Κονακιού για τη λειτουργία σχολείου. Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη ενός Βρετανού αξιωματικού που, μετά από χρόνια πολέμου και αιχμαλωσίας, είχε περάσει πλέον στην υπηρεσία της μεταπολεμικής αποκατάστασης.
Και τότε εμφανίζεται στη ζωή του μια γυναίκα που ίσως κρύβει το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο της καρπαθιακής ιστορίας του.
Η Miss Mary.
Στις καρπαθιακές αφηγήσεις για την περίοδο της Βρετανικής Διοίκησης έχει διασωθεί η παρουσία μιας Miss Mary, γυναίκας που συνδεόταν με την ανθρωπιστική βοήθεια και την UNRRA και η οποία εμφανίζεται στις ιστορίες γύρω από τον Bonington.
Για χρόνια όμως υπήρχε ένα βασικό πρόβλημα: δεν γνωρίζαμε με βεβαιότητα το πλήρες όνομά της.
Τώρα έχουμε ένα στοιχείο που αλλάζει τα δεδομένα.
Σύμφωνα με τη βιογραφική καταγραφή του Bonington, ο ίδιος παντρεύτηκε στις 19 Μαρτίου 1947 στην Ελλάδα τη Mary Louisa Bagshawe, η οποία γεννήθηκε το 1915 και πέθανε το 1988.
Η χρονική σύμπτωση είναι εντυπωσιακή.
Ο Bonington βρίσκεται στην Κάρπαθο το 1946, υπηρετεί στο πλαίσιο της μεταπολεμικής διοίκησης και της UNRRA, και λίγο αργότερα, στις 19 Μαρτίου 1947, παντρεύεται στην Ελλάδα μια γυναίκα που ονομάζεται Mary Louisa Bagshawe.
Είναι η Miss Mary της Καρπάθου; Εδώ χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί.
Δεν έχουμε ακόμη το έγγραφο που να το επιβεβαιώνει καθαρά. Δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα υπηρεσιακή καταγραφή που να αναφέρει ότι η Mary Louisa Bagshawe υπηρέτησε στην UNRRA ή ότι βρέθηκε στην Κάρπαθο.
Υπάρχουν όμως ισχυρές ενδείξεις που κάνουν την ταύτιση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα:
η χρονική περίοδος συμπίπτει, ο Bonington βρισκόταν στην Ελλάδα και αμέσως μετά την παρουσία του στην Κάρπαθο παντρεύτηκε μια Mary, ενώ η καρπαθιακή παράδοση μιλά για μια Miss Mary που συνδεόταν με το ίδιο περιβάλλον της μεταπολεμικής βοήθειας.
Ακόμη περισσότερο, για το 1947 ο Bonington καταγράφεται ως Major στη British Military Administration, Greece. Επομένως παρέμενε στον ελληνικό χώρο όταν πραγματοποιήθηκε ο γάμος του.
Δεν μπορούμε ακόμη να γράψουμε «η Miss Mary ήταν η Mary Louisa Bagshawe» σαν να πρόκειται για αποδεδειγμένο γεγονός.
Μπορούμε όμως πλέον να πούμε ότι:
η Mary Louisa Bagshawe είναι η ισχυρότερη υποψήφια που έχουμε μέχρι σήμερα για την ταυτότητα της καρπαθιακής Miss Mary.
Και αυτό είναι ένα νήμα που αξίζει να συνεχιστεί.
Ο Bonington παρέμεινε στον βρετανικό στρατό και από την 1η Οκτωβρίου 1946 καταγράφεται ως Temporary Major. Η υπηρεσιακή του διαδρομή στην Ελλάδα συνεχίστηκε και το 1947.
Όμως η ιστορία της οικογένειας Bonington δεν σταματά εδώ.
Ο Charles είχε αποκτήσει από τον πρώτο του γάμο, με την Helen Ann Storey, έναν γιο το 1934.
Το όνομά του ήταν Christian John Storey Bonington.
Ο κόσμος θα τον γνώριζε αργότερα ως Sir Chris Bonington.
Ο Chris μεγάλωσε έχοντας έναν πατέρα που είχε ζήσει τον πόλεμο, την περιπέτεια και την αιχμαλωσία. Η σχέση τους δεν ήταν πάντοτε εύκολη, καθώς ο Charles απουσίαζε για μεγάλα διαστήματα, όμως η προσωπικότητα του πατέρα του άφησε βαθύ αποτύπωμα πάνω του.
Ο Chris στράφηκε στα βουνά.
Και έγινε ένας από τους σημαντικότερους Βρετανούς ορειβάτες του 20ού αιώνα.
Ακολούθησαν οι Άλπεις, οι Άνδεις, τα Ιμαλάια, μεγάλες αποστολές και δύσκολες αναβάσεις. Το 1975 ηγήθηκε της ιστορικής βρετανικής αποστολής στη νοτιοδυτική πλευρά του Έβερεστ, ενώ το 1985 έφτασε ο ίδιος στην κορυφή του βουνού.
Ο πατέρας είχε περάσει τη ζωή του μέσα από τον πόλεμο και την περιπέτεια.
Ο γιος θα την αναζητούσε στα βουνά.
Και κάπου ανάμεσα στις δύο ζωές βρίσκεται η Κάρπαθος.
Ένα μικρό νησί του Αιγαίου, όπου ένας άνθρωπος που είχε υπάρξει μέλος του SAS, είχε τραυματιστεί και αιχμαλωτιστεί στη Βόρεια Αφρική και είχε περάσει χρόνια σε γερμανικά στρατόπεδα, βρέθηκε το 1946 να ασχολείται με την καθημερινότητα ενός νησιού που προσπαθούσε να ξαναζήσει.
Και ίσως εκεί, στην Κάρπαθο, γνώρισε τη γυναίκα που έναν χρόνο αργότερα έγινε σύζυγός του.
Τη Mary Louisa Bagshawe.
Αν κάποτε βρεθεί το έγγραφο που θα αποδεικνύει ότι εκείνη ήταν πράγματι η Miss Mary των καρπαθιακών αφηγήσεων, θα έχουμε συμπληρώσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας του νησιού.
Μέχρι τότε, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή.
Αλλά τα στοιχεία που έχουμε σήμερα μας επιτρέπουν να την πούμε με ασφάλεια:
Ο Charles Bonington πέρασε από την Κάρπαθο το 1946.
Έναν χρόνο αργότερα παντρεύτηκε στην Ελλάδα μια Mary Louisa Bagshawe.
Και η καρπαθιακή παράδοση μιλά την ίδια ακριβώς περίοδο για μια “Miss Mary”.
Μπορεί να είναι σύμπτωση. Μπορεί όμως να είναι και ένα από εκείνα τα μικρά κομμάτια της ιστορίας που περιμένουν χρόνια μέχρι κάποιος να τα ενώσει.
Ίσως το πιο όμορφο κλείσιμο στην ιστορία του Charles Bonington βρίσκεται εκεί όπου δεν θα το περίμενε κανείς: στη σκακιέρα
Η τρίτη σύζυγός του, Enid Mary Lanspeary (1918–1999), ήταν σκακίστρια και το 1950 αγωνιζόταν στην πρώτη ομάδα του Richmond Chess Club, έχοντας μάλιστα καταγραφεί ως αήττητη. Προερχόταν από οικογένεια με παράδοση στο σκάκι και φαίνεται πως είχε μια ξεχωριστή θέση στο αγωνιστικό σκάκι της εποχής.
Η Enid και ο Charles παντρεύτηκαν στο Worthing τον Σεπτέμβριο του 1980 και έμειναν μαζί μέχρι τον θάνατό του, τον Δεκέμβριο του 1982. Δεν γνωρίζουμε αν γνωρίστηκαν μέσα από το σκάκι, η ιδέα έχει διατυπωθεί, αλλά δεν έχει αποδειχθεί. Ίσως όμως ταιριάζει συμβολικά στην ιστορία ενός ανθρώπου που έζησε τόσο έντονα:
από τις μυστικές επιχειρήσεις του SAS και τα στρατόπεδα αιχμαλώτων, στην Κάρπαθο και τη μεταπολεμική Ελλάδα, μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του, δίπλα σε μια γυναίκα που ήξερε να κινείται με ακρίβεια πάνω στη σκακιέρα.
Και κάπως έτσι, η ζωή του Charles Bonington τελειώνει όχι με έναν ακόμη πόλεμο, αλλά με μια παρτίδα που μένει ανοιχτή.
Πηγές
- Greek State Historical Archives of Dodecanese, British Military Administration of Karpathos, CPS 98 – UNRRA General, έγγραφο C. J. Bonington, 25/2/1946.
- Pamela Ballinger, The World Refugees Made: Decolonization and the Foundation of Postwar Italy, Cornell University Press, 2020.
- British Army Officers 1939–1945, καταχώριση C. J. L. Bonington, service no. 223650.
- London Gazette, διορισμός του Charles J. L. Bonington ως Second Lieutenant, 20/7/1940.
- Special Forces Roll of Honour, βιογραφική καταγραφή Charles Bonington και γάμος με Mary Louisa Bagshawe, 19/3/1947, Greece.
- SOAS / Archives Hub, Charles J. Bonington, Islands of No Return, MS 380828.
- Mountain Heritage Trust, βιογραφικό αρχείο Sir Chris Bonington.
- Καρπαθιακά Νέα, έρευνες για τη βρετανική διοίκηση, την UNRRA και τη Miss Mary στην Κάρπαθο.
16.8.2026
Καρπαθιακά Νέα
