Συμπληρώνονται 20 χρόνια από τον αποχαιρετισμό ενός από τους πιο αγαπημένους καρπάθιους: τον παιδίατρο και λογοτέχνη Κωνσταντίνο Κυζούλη. Το αντίο γράφτηκε μια Δευτέρα, στις 10 Απριλίου 2006, αφήνοντας πίσω του μια ανεκτίμητη κληρονομιά γνώσης, τέχνης και πατριωτισμού.
Γεννημένος στις 12 Μαρτίου 1908 στη Βωλάδα, δεύτερο παιδί του Μιχάλη Κυζούλη και της Αθηνάς Μαρτή, ο Ντίνος – όπως τον αποκαλούσαν – ξεχώριζε από μικρός για την ευφυΐα και την κλίση του στα γράμματα. Ένα τυχαίο γεγονός, η επιμονή του να παρακολουθεί τα μαθήματα μαζί με την μεγαλύτερη αδελφή του Αννίκα, τον έφερε νωρίτερα στο σχολείο και αποκάλυψε το κοφτερό μυαλό του.
Με κλήση στη ζωγραφική και το σχέδιο, ο νεαρός Ντίνος έδειχνε έτοιμος να ακολουθήσει την αρχιτεκτονική, αλλά η μητέρα του επέλεξε διαφορετικά: την ιατρική. Στα 16 του χρόνια γράφτηκε στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και αργότερα ειδικεύτηκε στην παιδιατρική στο Παρίσι. Από το 1932, ήδη 24 ετών, ήταν μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών με ερευνητικό έργο πάνω στην παιδική φυματίωση.
Ο Κυζούλης, πατριώτης καρπάθιος, δεν ξέχασε ποτέ τη γη του. Το 1938 συμμετείχε στην πρώτη μεγάλη εκδρομή καρπάθιων συλλόγων στο νησί, όπου γνώρισε τη γυναίκα που θα του κλέψει την καρδιά, την Ευαγγελίσσα, και αργότερα την Καλλιόπη Περιτοπούλου, με την οποία έζησε έναν έρωτα διάρκειας 53 ετών.
Η ζωή του επηρεάστηκε βαθιά από τα γεγονότα της εποχής. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η επιστράτευσή του τον έφεραν αντιμέτωπο με τη φρίκη, τις απώλειες και τις δυσκολίες των γερμανοκρατούμενων Αθηνών. Ωστόσο, ακόμα και μέσα στη φρίκη, κρατούσε τεφτέρι, καταγράφοντας με κοφτές λέξεις τα γεγονότα, το πάθος, την πίκρα και τις συγκινήσεις.
Μετά τον πόλεμο, η λογοτεχνική του πορεία ξεκίνησε το 1948 στο περιοδικό “Νέα Εστία”. Ο Κυζούλης δεν αυτοβιογραφεί, ούτε επινοεί μυθοπλασίες, γράφει με ψυχή και αλήθεια, δημιουργώντας μια κινηματογραφική εμπειρία στον αναγνώστη. “Η γυναίκα μου είναι η ιατρική, όμως η ερωμένη μου είναι η λογοτεχνία”, συνήθιζε να λέει στην κόρη του, Φωτεινή.
Η παιδιατρική και η λογοτεχνία συνέδεσαν τις δύο μεγάλες αγάπες του. Ως παιδίατρος, προσέφερε τις υπηρεσίες του ανιδιοτελώς, ειδικά κατά την περίοδο των ελλείψεων και των λοιμωδών νοσημάτων μετά τον πόλεμο, φτάνοντας στη θέση του Διευθυντή του Τμήματος Βρεφών του Δημοτικού Μαιευτηρίου Αθηνών.
Τα λογοτεχνικά του έργα είναι άφθαστα δείγματα ψυχής και μνήμης. Το πρώτο έργο του, «ΘΥΕΛΛΑ, πορεία ηρωική και πένθιμη» (1968), αφιερωμένο στη μητέρα του, ακολούθησε το εξαιρετικό μυθιστόρημα «Ο Βασιληάς της Αχάτας» (1972), «Το Κονσέρτο», ποιητικές συλλογές όπως «Η μάχη χωρίς ελπίδα» και «Ο δρόμος των Θεών», καθώς και θεατρικά έργα όπως «Σταθμός ΕπιΔέσεως» και «Ο Έρωτας στο Εδώλιο».
Ο «Βασιληάς της Αχάτας» παραμένει ύμνος στην Κάρπαθο, με κεντρικό ήρωα τον Κάκαβο, αντλώντας εικόνες και συναισθήματα από τη φυσική ομορφιά και την αγνότητα του νησιού. Μέσα από το έργο του, η Κάρπαθος ζωντανεύει στα μάτια μας, καθιστώντας τον Κυζούλη έναν διαχρονικό οδηγό της ιστορίας και της ψυχής του τόπου.
Ένα δείγμα της γραφής του, από τη συλλογή “Ο δρόμος των Θεών”:
“Κι όταν θα έχω πια διαβεί τις Συμπληγάδες μου,
και θα σημάνει στη ψυχή μου ήμαρ νόστιμον,
όταν από το πλοίο αντικρύσω την Ιθάκη μου,
και τον καπνό να αναθρώσκει στην εστία μου,
εκεί δεν θα με καρτεράνε Πηνελόπες
να υφαίνουν το χιτώνα μου στον αργαλειό.
Θα είν’ η αγκαλιά της μάνας, η απλόχερη,
κι Κάρπαθος, το περιπόθητο νησί.”
Ο Κωνσταντίνος Κυζούλης υπήρξε ευαίσθητος πατέρας, άριστος οικογενειάρχης, πολυτάλαντος γιατρός και αυθεντικός πατριώτης. Μέσα από τα βιβλία του, η ψυχή της Καρπάθου ζει για πάντα, γεμάτη μνήμες, χρώματα και ήχους που καθορίζουν την ιστορία και την ταυτότητα του τόπου μας.
4.2.2026
Καρπαθιακά Νέα
