Μπήκαμε ήδη στα μέσα Σεπτεμβρίου και απομένουν περίπου 20 ημέρες μέχρι την 5η Οκτωβρίου, την ημέρα που η Κάρπαθος τιμά την Επανάσταση του 1944. Κι όμως, μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει γνωστό το φετινό πρόγραμμα των εκδηλώσεων.
Και κάπου εδώ γεννιέται ένα απλό ερώτημα: τι περιμένουμε;
Η 5η Οκτωβρίου δεν είναι μια οποιαδήποτε γιορτή. Είναι η ημέρα που οι Καρπάθιοι ξεσηκώθηκαν στις Μενετές, πήραν στα χέρια τους την τύχη του τόπου τους και έγραψαν μια ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία της Καρπάθου και των Δωδεκανήσων. Μια ιστορία που αξίζει να θυμόμαστε, αλλά και να παρουσιάζουμε με τρόπο που να ενδιαφέρει και τις νεότερες γενιές.
Κι όμως, τα τελευταία χρόνια η εικόνα είναι λίγο-πολύ η ίδια. Δοξολογία, κατάθεση στεφάνων, ομιλία, παρέλαση, χαιρετισμοί και οι επίσημοι καλεσμένοι με την ελπίδα να είναι κάποιος σπουδαίος ώστε να μας φωτίσει περισσότερο. Όλα αυτά φυσικά έχουν τη θέση τους και κανείς δεν λέει να καταργηθούν. Αλλά δεν μπορεί κάθε χρόνο μια τόσο σημαντική επέτειος να περιορίζεται σχεδόν στα ίδια.
Και αν υπάρχει ένας σημαντικός καλεσμένος από την Αθήνα, ασφαλώς το γεγονός αποκτά μεγαλύτερη προβολή. Το είδαμε και στην 80ή επέτειο, όταν η παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας έδωσε ιδιαίτερη λάμψη στον εορτασμό. Όμως η επιτυχία μιας επετείου δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το ποιος θα καθίσει στην πρώτη σειρά.
Η Κάρπαθος έχει πολύ περισσότερα να παρουσιάσει.
Γιατί να μη γίνει, για παράδειγμα, μια μεγάλη έκθεση στις Μενετές με παλιές φωτογραφίες, έγγραφα και αντικείμενα από την εποχή της Επανάστασης; Γιατί να μη συγκεντρωθούν μαρτυρίες ηλικιωμένων Καρπαθίων που άκουσαν τις ιστορίες από τους γονείς και τους παππούδες τους, ώστε να μη χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που τις κρατούν σήμερα στη μνήμη τους; Ωστόσο κουβέντα δεν ακούμε για να γίνει Πολεμικό Μουσείο, άραγε δεν αξίζει τον κόπο ούτε να συζητηθεί;
Γιατί να μη γίνει μια βραδιά με μουσική, εικόνα και αφήγηση, που να παρουσιάζει τι ακριβώς συνέβη εκείνες τις ημέρες του Οκτωβρίου του 1944; Όχι άλλη μία τυπική ομιλία, αλλά κάτι που θα μπορούσε να παρακολουθήσει με ενδιαφέρον ένας νέος άνθρωπος, μια οικογένεια ή ένας επισκέπτης του νησιού.
Τα σχολεία θα μπορούσαν επίσης να έχουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο. Οι μαθητές να ψάξουν, να ρωτήσουν τους παππούδες τους, να συγκεντρώσουν φωτογραφίες και ιστορίες, να φτιάξουν μικρά βίντεο ή ένα ψηφιακό αρχείο. Να γίνει η 5η Οκτωβρίου υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας και όχι μόνο των διοργανωτών και των επισήμων.
Θα μπορούσε ακόμη να οργανωθεί ένας ιστορικός περίπατος στις Μενετές, με στάσεις στα σημεία που συνδέονται με τα γεγονότα και ανθρώπους που θα εξηγούν τι συνέβη εκεί. Έτσι ο επισκέπτης δεν θα ακούει απλώς για την Επανάσταση, αλλά θα τη γνωρίζει μέσα από τον ίδιο τον τόπο όπου γράφτηκε.
Άλλες περιοχές των Δωδεκανήσων έχουν δείξει ότι μια ιστορική επέτειος μπορεί να γίνει αφορμή για περισσότερες δράσεις και όχι μόνο για την επίσημη τελετή. Στη Σύμη, για παράδειγμα, ο εορτασμός της 8ης Μαΐου έχει εμπλουτιστεί με επετειακές δράσεις, ενώ και στο Καστελλόριζο οι αντίστοιχες ημέρες αξιοποιούνται για να αναδειχθεί η ιστορία και η ιδιαίτερη ταυτότητα του νησιού.
Δεν χρειάζεται να αντιγράψουμε κανέναν. Μπορούμε όμως να πάρουμε ιδέες.
Και δεν χρειάζεται απαραίτητα μεγάλο κόστος. Χρειάζεται διάθεση, οργάνωση και λίγη φαντασία. Άλλωστε, υλικό υπάρχει. Υπάρχουν οι Μενετές, υπάρχουν οι άνθρωποι, οι οικογενειακές ιστορίες, οι φωτογραφίες, τα αρχεία, τα τραγούδια και οι μαρτυρίες.
Αυτό που φαίνεται να λείπει είναι η ανανέωση.
Γιατί η 5η Οκτωβρίου αξίζει να αποκτήσει ξανά ζωντάνια. Να μην είναι μια ημέρα που απλώς θα γίνει η παρέλαση, θα κατατεθούν τα στεφάνια, θα ακουστούν οι ομιλίες και μετά όλοι θα επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους.
Και το πρώτο, βέβαια, είναι να μάθουμε τι έχει προγραμματιστεί για φέτος. Είκοσι περίπου ημέρες πριν από την επέτειο, η απουσία ανακοίνωσης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Ίσως το πρόγραμμα να ετοιμάζεται και να ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες. Μακάρι να έχει και κάτι διαφορετικό να μας δείξει.
Γιατί η Κάρπαθος έχει κάθε δικαίωμα να περιμένει κάτι περισσότερο από μια επανάληψη των προηγούμενων χρόνων.
Η 5η Οκτωβρίου χρειάζεται επισήμους. Χρειάζεται όμως και περισσότερη ζωή. Χρειάζεται να τη μάθουν τα παιδιά, να τη χαρούν οι Καρπάθιοι και να τη γνωρίσουν οι επισκέπτες.
Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να μην αφήσουμε μια τόσο σημαντική ιστορία να γίνει απλώς άλλη μία ημερομηνία στο ημερολόγιο.
14.9.2026
Καρπαθιακά Νέα
