Από την κανακαριά στο μυθιστόρημα: Η Κάρπαθος του 1897 ζωντανεύει στις σελίδες της Ελένης Βεζύρογλου

Η Κάρπαθος, το «νησί των ανέμων» του Ομήρου, αποτελεί το σκηνικό του νέου μυθιστορήματος της συγγραφέως Ελένης Βεζύρογλου με τίτλο «Ο Παράδεισος δεν είναι μακριά», ενός έργου που συνδυάζει ιστορική αφήγηση, κοινωνικό προβληματισμό, μυστήριο και ανθρώπινα πάθη.

Όπως αναφέρει η ίδια η συγγραφέας στα Καρπαθιακά Νέα, η γνωριμία της με την Κάρπαθο ξεκίνησε μέσα από τις αντιθέσεις της γεωγραφίας και της φυσικής ομορφιάς του νησιού.

«Αυτό που γνώριζα για την Κάρπαθο, το νησί των ανέμων σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του Ομήρου “Ηνεμόεσσα Κάρπαθος”, ήταν οι βαθιές αντιθέσεις στη γεωφυσική της διάπλαση και η αξεπέραστη ομορφιά του τοπίου της. Σκληρή, ανεμόδαρτη γη, με τραχύ και βραχώδες το βόρειο τμήμα της, γεμάτο βουνά και βαθιές χαράδρες, απόκρημνο, απρόσιτο, και το νότιο τμήμα ήμερο και ειδυλλιακό».

Η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου δόθηκε από ένα ιδιαίτερο στοιχείο της καρπαθιακής παράδοσης. Κατά τη διάρκεια νομικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στα Πηγάδια, η συγγραφέας πληροφορήθηκε για το έθιμο της κανακαριάς, το οποίο ρύθμιζε τη διανομή των οικογενειακών περιουσιών και προέβλεπε ότι κληρονόμοι ήταν μόνο τα πρωτότοκα παιδιά.

«Η πληροφορία μού κίνησε το ενδιαφέρον, μου διήγειρε την περιέργεια και με παρακίνησε να διαβάσω τη μελέτη του Μ. Μιχαηλίδη – Νουάρου “Νομικά έθιμα της νήσου Καρπάθου της Δωδεκανήσου”», σημειώνει.

Η ιδιαίτερη αυτή κληρονομική πρακτική αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης για το μυθιστόρημα.

«Αυτή η ιδιαίτερη κληρονομική πρακτική αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για μένα, κι ακολούθησε η συγγραφή του μυθιστορήματος “Ο Παράδεισος δεν είναι μακριά”. Η ιστορία ήρθε απρόσκλητη στο μυαλό μου, με τα γεγονότα να διαδραματίζονται εκεί γύρω στα 1900, εποχή τουρκοκρατίας ακόμη για τα Δωδεκάνησα. Οι ήρωες πήραν πρόσωπο και φωνή, κι άρχισα να βαδίζω πλάι τους, στη μοναδικά όμορφη γη της Καρπάθου, τρυπώνοντας στη ζωή τους και σμιλεύοντας την πλοκή της ιστορίας τους».

Το βιβλίο μεταφέρει τον αναγνώστη στην τουρκοκρατούμενη Κάρπαθο του 1897, σε μια κοινωνία όπου τα έθιμα λειτουργούν ως άγραφοι νόμοι και οι ανθρώπινες ζωές καθορίζονται από την παράδοση, τις κοινωνικές επιταγές και τις οικογενειακές συγκρούσεις.

Σύμφωνα με την περιγραφή της συγγραφέως:

«Σ’ έναν τόπο τραχύ, περιχαρακωμένο από βουνά και χαράδρες, όπου τα έθιμα είναι νόμος, ένα άγριο, αδιανόητο φονικό συγκλονίζει την απομονωμένη κοινωνία και σφραγίζει τη μοίρα πολλών απ’ τους κατοίκους.

Κάποια στοιχεία οδηγούν στη σύλληψη ενός ανθρώπου. Μα του λάθος ανθρώπου∙ ενός αθώου.

Ο αληθινός ένοχος κληρονομεί μια περιουσία που δεν του ανήκει. Με το έγκλημα που διέπραξε φορτωμένο σε άλλον, πιστεύει πως τίποτε δεν μπορεί να τον απειλήσει.

Ο “ένοχος”, καλείται να ζήσει με την άδικη κατηγορία. Με το δίκιο να καίει μέσα του, παλεύει να αντέξει το βάρος μιας κοινωνίας που τον έχει ήδη καταδικάσει.

Κάποιοι ψάχνουν την αλήθεια.

Άλλοι φοβούνται να τη δουν.

Κι ανάμεσα σε ψέματα, σιωπές και παλιά έθιμα που συνθλίβουν ζωές, ένας έρωτας είναι καταδικασμένος πριν καν αρχίσει.

Η λύτρωση μοιάζει ανέφικτη, το σκοτάδι βαθύ κι ανελέητο, το καλό παραμένει αδύναμο κι ανεκδήλωτο, η ισχύς του άδικου υπερέχει αδιαφιλονίκητη και ο Παράδεισος φαντάζει πολύ μακριά για όλους…»

Με φόντο την ιστορική Κάρπαθο και πυρήνα της αφήγησης ένα έγκλημα, μια δικαστική πλάνη, μια αμφισβητούμενη κληρονομιά και έναν ανέφικτο έρωτα, το νέο βιβλίο της Ελένης Βεζύρογλου αναμένεται να προσελκύσει το ενδιαφέρον όχι μόνο των φίλων της λογοτεχνίας αλλά και όσων αγαπούν την ιστορία, τα ήθη και τις παραδόσεις της Καρπάθου.