Η ιστορία αρχίζει στις 6 Οκτωβρίου 1937. Στο Μανχάταν ο Albert DiLlulio βρίσκεται νεκρός από πυροβολισμούς. Η αστυνομία φτάνει στον τόπο του εγκλήματος και σύντομα στρέφεται προς έναν νεαρό άνδρα, τον Thomas Kapatos. Ένας αστυνομικός τον είχε δει να απομακρύνεται από την περιοχή και πάνω του βρέθηκαν δύο περίστροφα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, το ένα ήταν ακόμη ζεστό και περιείχε κάλυκες από πρόσφατους πυροβολισμούς. Για την αστυνομία η εικόνα ήταν σχεδόν ξεκάθαρη. Ο Kapatos συλλαμβάνεται και οδηγείται στη δικαιοσύνη.
του Μανώλη Δημελλά
Ο ίδιος αρνείται ότι σκότωσε τον DiLlulio. Υποστηρίζει ότι είχε βρει τα όπλα πεταμένα σε ένα σκαλοπάτι και τα πήρε μαζί του, ενώ όταν αντιλήφθηκε το πτώμα φοβήθηκε ότι θα θεωρηθεί υπεύθυνος για τον φόνο και έφυγε. Η εκδοχή του δεν πείθει το δικαστήριο. Στις 29 Νοεμβρίου 1938 καταδικάζεται για φόνο δεύτερου βαθμού και καταδικάζεται σε ποινή από είκοσι χρόνια έως ισόβια. Ο νεαρός Καρπάθιος οδηγείται στη φυλακή και εκεί θα περάσει ένα τεράστιο κομμάτι της ζωής του.
Μόνο που η υπόθεση δεν ήταν τόσο ξεκάθαρη όσο φαινόταν.
Υπήρχε ένας μάρτυρας, ο Michael Danise, ο οποίος είχε δει δύο άνδρες να απομακρύνονται από τον τόπο του εγκλήματος αμέσως μετά τους πυροβολισμούς. Και σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ο Kapatos δεν ήταν ένας από αυτούς. Η πληροφορία αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρή αμφιβολία για την ενοχή του. Όμως η υπεράσπιση δεν είχε ενημερωθεί για τη συγκεκριμένη απαλλακτική μαρτυρία. Το στοιχείο είχε αποκρυφθεί από την εισαγγελία και δεν παρουσιάστηκε στη δίκη με τον τρόπο που απαιτούσε η δικαιοσύνη.
Πέρασαν σχεδόν είκοσι τέσσερα χρόνια.
Το 1962 η υπόθεση ξανανοίγει. Ο ομοσπονδιακός δικαστής Edmund L. Palmieri εξετάζει τα νέα στοιχεία και καταλήγει ότι η απόκρυψη της μαρτυρίας του Danise είχε στερήσει από τον Kapatos μια δίκαιη δίκη. Η καταδίκη του δεν μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ασφαλής. Τον Αύγουστο του 1962 ο Kapatos αφήνεται ελεύθερος, έχοντας περάσει περίπου 23 χρόνια στη φυλακή για έναν φόνο που η δικαιοσύνη δεν μπορούσε πλέον να υποστηρίξει ότι είχε διαπράξει.
Εδώ όμως η ιστορία παίρνει μια παράξενη και σκοτεινή τροπή. Γιατί ο Thomas Kapatos δεν ήταν ένας αθώος άνθρωπος που μετά την αποφυλάκισή του απλώς προσπάθησε να ξαναφτιάξει τη ζωή του. Η πορεία του συνδέθηκε με τον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος της Νέας Υόρκης και ιδιαίτερα με την Hell’s Kitchen. Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 το όνομά του συνδέθηκε με τον Mickey Spillane και με το εγκληματικό δίκτυο που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή. Ήταν πλέον γνωστός ως «Tommy the Greek».
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της ζωής του. Ο άνθρωπος που αργότερα συνδέθηκε πραγματικά με το οργανωμένο έγκλημα δεν ήταν δυνατόν να ταυτιστεί εκ των υστέρων με τον φόνο για τον οποίο είχε καταδικαστεί το 1938. Η δικαστική εξέλιξη του 1962 δεν απέδειξε ποιος ήταν ο πραγματικός δολοφόνος του Albert DiLlulio. Απέδειξε όμως ότι η καταδίκη του Kapatos είχε πραγματοποιηθεί χωρίς η υπεράσπιση να έχει στη διάθεσή της κρίσιμο απαλλακτικό στοιχείο. Και αυτό αρκούσε για να καταρρεύσει η καταδίκη.
Έτσι, η ιστορία του Kapatos δεν είναι η απλή ιστορία ενός αθώου που αδικήθηκε ή ενός γκάνγκστερ που τιμωρήθηκε. Είναι πολύ πιο σύνθετη. Είναι η ιστορία ενός μετανάστη που βρέθηκε μέσα στη σκληρή πραγματικότητα της Νέας Υόρκης, ενός ανθρώπου που φυλακίστηκε για έναν φόνο που δεν αποδείχθηκε ότι έκανε και ο οποίος, όταν τελικά βγήκε από τη φυλακή, συνδέθηκε με έναν κόσμο όπου η βία, η παρανομία και η εξουσία είχαν γίνει καθημερινότητα.
Πίσω όμως από τον «Tommy the Greek» υπάρχει ένας Καρπάθιος μετανάστης. Ένας άνθρωπος που ανήκε σε εκείνη την πρώτη γενιά των Δωδεκανησίων που πέρασαν τον Ατλαντικό αναζητώντας μια διαφορετική ζωή. Άνθρωποι που έφευγαν από την Ιταλοκρατούμενη Κάρπαθο, από τη φτώχεια και την έλλειψη προοπτικής, και έφταναν σε μια Αμερική που υποσχόταν ελευθερία και ευκαιρίες, αλλά συχνά τους υποδεχόταν με σκληρή εργασία, κοινωνικές ανισότητες και έναν κόσμο όπου η επιβίωση δεν ήταν καθόλου αυτονόητη.
Ο Kapatos βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, σε μια πόλη όπου οι μετανάστες δημιουργούσαν τις δικές τους κοινότητες, αλλά ταυτόχρονα μπορούσαν εύκολα να παρασυρθούν στις πιο σκοτεινές πλευρές της. Η Hell’s Kitchen ήταν ένας τέτοιος τόπος. Εκεί οι εθνικές κοινότητες, η φτώχεια, η πολιτική, το οργανωμένο έγκλημα και η καθημερινή βία συναντιούνταν στους ίδιους δρόμους.
Και ο Καρπάθιος μετανάστης βρέθηκε τελικά στο κέντρο αυτού του κόσμου.
Το 1977 η ιστορία του τελειώνει με έναν ακόμη φόνο. Ο Thomas Kapatos δολοφονείται, έχοντας πλέον περάσει στην αμερικανική ιστορία ως «Tommy the Greek». Ένας άνθρωπος που είχε καταδικαστεί για φόνο, είχε περάσει 23 χρόνια στη φυλακή, είχε δικαιωθεί δικαστικά και στη συνέχεια είχε συνδεθεί με το οργανωμένο έγκλημα, πέφτει τελικά και ο ίδιος θύμα βίας. Αξίζει να αναφέρουμε ότι σκοτώθηκε στο πλαίσιο της σύγκρουσης της ιρλανδικής μαφίας του Hell’s Kitchen με την οικογένεια Genovese, με αφορμή τον έλεγχο γύρω από το υπό κατασκευή Javits Center.
Ίσως η πιο παράξενη πλευρά της ιστορίας του να είναι ότι ο άνθρωπος που έγινε αργότερα γνωστός ως γκάνγκστερ δεν είναι δυνατόν να παρουσιαστεί ως ο δολοφόνος του Albert DiLlulio. Η δικαιοσύνη δεν το απέδειξε ποτέ. Εκείνο που απέδειξε ήταν ότι η δίκη του είχε στερηθεί ένα κρίσιμο στοιχείο και ότι η καταδίκη του δεν μπορούσε να σταθεί.
Ο πραγματικός δολοφόνος έμεινε άγνωστος.
Και έτσι, πίσω από το όνομα «Tommy the Greek», μένει μια ιστορία που ξεπερνά την περιπέτεια ενός γκάνγκστερ. Είναι μια ιστορία μετανάστευσης, δικαιοσύνης και παρανομίας. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που έφυγε από ένα μικρό νησί της Δωδεκανήσου και βρέθηκε σε μια από τις πιο σκληρές γειτονιές της Νέας Υόρκης. Ενός ανθρώπου που πλήρωσε με 23 χρόνια της ζωής του έναν φόνο που τελικά δεν αποδείχθηκε ότι είχε διαπράξει.
Και ίσως γι’ αυτό η ιστορία του αξίζει να θυμόμαστε όχι ως την ιστορία ενός «Έλληνα γκάνγκστερ», αλλά ως μια από τις σκοτεινές, αντιφατικές και βαθιά ανθρώπινες ιστορίες της πρώτης καρπαθιακής μετανάστευσης στην Αμερική.
8.8.2026
Καρπαθιακά Νέα
