Ένα θέμα που αφορά άμεσα το μέλλον της Καρπάθου και τις ανάγκες του νησιού σε αδρανή υλικά επανέρχεται στο προσκήνιο, μετά την Απόφαση υπ’ αριθμ. 54/2026 του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου, η οποία καταχωρήθηκε στο υπ’ αριθμ. 110 πρακτικό της συνεδρίασης της 1ης Σεπτεμβρίου 2026.
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου γνωμοδότησε θετικά και εξέφρασε αιτιολογημένη γνώμη για την αναγκαιότητα καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις Περιφερειακές Ενότητες Ρόδου, Κω, Καρπάθου και Καλύμνου. Παράλληλα, εξουσιοδότησε τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργο Χατζημάρκο να υποβάλει εισήγηση προς τον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46 παρ. 4 του Ν.4512/2018, προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία για τον καθορισμό νέων λατομικών περιοχών.
Για την Κάρπαθο η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το νησί δεν διαθέτει σήμερα καθορισμένη λατομική περιοχή. Στην εισήγηση της Περιφέρειας γίνεται αναφορά στην υπ’ αριθμ. ΤΒ594/10-05-1991 Απόφαση Νομάρχη Δωδεκανήσου, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 339/Β΄/1991 και αφορούσε τον μη καθορισμό λατομικής περιοχής στην Επαρχία Καρπάθου. Τριάντα και πλέον χρόνια μετά, το ζήτημα επανέρχεται με διαφορετικά δεδομένα και αυξημένες ανάγκες για το νησί και την ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο, οι ανάγκες της Περιφερειακής Ενότητας Καρπάθου σε αδρανή υλικά υπολογίζονται σε 209.600 τόνους ετησίως, σε 1.048.000 τόνους σε ορίζοντα πενταετίας και σε 8.000.000 τόνους σε βάθος 40 ετών.
Οι ποσότητες αυτές συνδέονται με τις ανάγκες των δημόσιων και ιδιωτικών έργων, των υποδομών και της οικοδομικής δραστηριότητας. Πρόκειται για υλικά απαραίτητα στην κατασκευή σκυροδέματος, στην οδοποιία και σε πολλές ακόμη τεχνικές εφαρμογές, γεγονός που καθιστά την επάρκειά τους κρίσιμο παράγοντα για την υλοποίηση έργων σε ένα νησί που αντιμετωπίζει ήδη το αυξημένο κόστος της μεταφοράς λόγω της γεωγραφικής του θέσης.
Η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι το πρόβλημα αφορά συνολικά τον Νομό Δωδεκανήσου, καθώς η υφιστάμενη παραγωγή δεν επαρκεί για να καλύψει τις μελλοντικές ανάγκες. Σήμερα υπάρχει μία καθορισμένη λατομική περιοχή στη θέση «Βαθειά Λαγκάδα» στην περιοχή Ξηροκάμπου Λέρου. Η περιοχή καθορίστηκε αρχικά με την υπ’ αριθμ. 648/29-6-1995 Απόφαση Νομάρχη Δωδεκανήσου, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 628/Β΄/1995, και επανακαθορίστηκε με την υπ’ αριθμ. 879/Φ.39/12-8-2003 Απόφαση Αντινομάρχη Δωδεκανήσου, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1183/Β΄/2003, με διόρθωση σφάλματος στο ΦΕΚ 160/Β΄/2004.
Στη λατομική περιοχή της Λέρου δραστηριοποιείται η εταιρεία ΙΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΕ, με δυνατότητα παραγωγής περίπου 600.000 τόνων αδρανών υλικών ετησίως. Τα διαθέσιμα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα ανέρχονται, σύμφωνα με την εισήγηση, σε περίπου 4 εκατομμύρια τόνους. Η εκτίμηση της υπηρεσίας είναι ότι, με βάση την αυξανόμενη ζήτηση, η διάρκεια ζωής της υφιστάμενης λατομικής περιοχής της Λέρου δεν ξεπερνά περίπου τα πέντε χρόνια.
Από τη Λέρο τροφοδοτούνται σήμερα αρκετά νησιά των Δωδεκανήσων, μεταξύ των οποίων και η Κάρπαθος. Η μεταφορά, όμως, των αδρανών υλικών συνεπάγεται σημαντικό κόστος, το οποίο εξαρτάται από την απόσταση, τη διαθεσιμότητα πλοίων, τα ναύλα, την τιμή των καυσίμων και άλλους παράγοντες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εισήγησης, τα μεταφορικά για κοντινότερα νησιά κυμαίνονται περίπου στα 3 έως 4 ευρώ ανά τόνο, ενώ για πιο απομακρυσμένα νησιά μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 10 ευρώ ανά τόνο, χωρίς να υπολογίζεται το κόστος μεταφοράς από το λιμάνι έως τον τελικό τόπο κατανάλωσης.
Η εικόνα που παρουσιάζεται για το σύνολο των Δωδεκανήσων είναι χαρακτηριστική. Οι συνολικές ανάγκες σε αδρανή υλικά υπολογίζονται σε 1.446.843 τόνους ετησίως, σε 7.234.215 τόνους σε πενταετία και σε 47.638.120 τόνους σε βάθος 40 ετών. Η συνολική παραγωγή από την υφιστάμενη λατομική περιοχή και τις μονάδες ΑΕΚΚ υπολογίζεται σε 790.095,91 τόνους ετησίως, σε 4.950.479,55 τόνους σε πενταετία και σε 11.603.836,40 τόνους σε βάθος 40 ετών.
Έτσι, το ισοζύγιο εμφανίζεται ελλειμματικό κατά 656.747,09 τόνους σε ετήσια βάση, κατά 2.283.735,45 τόνους στην πενταετία και κατά 36.034.283,60 τόνους σε βάθος 40 ετών.
Στην ίδια εισήγηση εξετάζεται και η παραγωγή αδρανών από μονάδες επεξεργασίας ΑΕΚΚ. Για τα Δωδεκάνησα υπολογίζεται παραγωγή περίπου 190.095,91 τόνων ετησίως. Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται, τα ανακυκλωμένα αδρανή δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις κατασκευαστικές εφαρμογές χωρίς τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις και την τήρηση των αντίστοιχων τεχνικών προδιαγραφών. Συνεπώς, αποτελούν μια σημαντική συμπληρωματική πηγή, αλλά δεν μπορούν να καλύψουν συνολικά την ανάγκη για φυσικά αδρανή υλικά.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η Περιφέρεια εισηγήθηκε και το Περιφερειακό Συμβούλιο αποφάσισε θετικά ως προς την αναγκαιότητα καθορισμού νέων λατομικών περιοχών στις ΠΕ Ρόδου, Κω, Καρπάθου και Καλύμνου. Στην απόφαση επισημαίνεται ότι θα πρέπει να εξεταστούν περιοχές που πληρούν τα απαιτούμενα γεωλογικά, χωροταξικά, περιβαλλοντικά, τεχνικά και οικονομικά κριτήρια, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ασφάλεια εργαζομένων και περιοίκων, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην προστασία των αρχαιολογικών και πολιτιστικών στοιχείων.
Για την Κάρπαθο, το σημαντικότερο είναι ότι η απόφαση αυτή δεν σημαίνει πως αποφασίστηκε η δημιουργία λατομείου σε συγκεκριμένη περιοχή του νησιού. Δεν υπάρχει ακόμη χωροθέτηση, ούτε έχει επιλεγεί συγκεκριμένη θέση. Η Απόφαση 54/2026 αποτελεί το θεσμικό βήμα που αναγνωρίζει την ανάγκη και ανοίγει τη διαδικασία για να εξεταστεί στο επόμενο στάδιο εάν και πού μπορεί να καθοριστεί λατομική περιοχή.
Το θέμα, επομένως, αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία για την Κάρπαθο και απαιτεί ενημέρωση και συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Από τη μία πλευρά, η εξασφάλιση επαρκών και οικονομικά προσβάσιμων αδρανών υλικών μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους των έργων και των κατασκευών και να περιορίσει την εξάρτηση του νησιού από δαπανηρές μεταφορές. Από την άλλη, οποιαδήποτε μελλοντική επιλογή περιοχής για λατομική δραστηριότητα στην Κάρπαθο θα πρέπει να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ένα νησί με έντονο φυσικό ανάγλυφο, σημαντικό περιβαλλοντικό και πολιτιστικό απόθεμα και ευαίσθητα οικοσυστήματα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με οικονομικά κριτήρια.
Το ζητούμενο για την Κάρπαθο από εδώ και πέρα είναι να υπάρξει πλήρης διαφάνεια για τα επόμενα βήματα, σαφής ενημέρωση για τις περιοχές που ενδέχεται να εξεταστούν και ουσιαστικός διάλογος με τον Δήμο, τους φορείς και την τοπική κοινωνία. Η ανάγκη για αδρανή υλικά είναι δεδομένη, όπως δεδομένη πρέπει να είναι και η ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου του νησιού. Η τελική επιλογή, εφόσον η διαδικασία προχωρήσει, θα πρέπει να στηριχθεί σε τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα και να εξασφαλίζει ότι η λύση στο πρόβλημα της επάρκειας υλικών δεν θα δημιουργήσει ένα νέο, σοβαρότερο πρόβλημα για την Κάρπαθο.
14.9.2026
Καρπαθιακά Νέα
