Με αφορμή την πρόταση του Συλλόγου Βωλάδος «Τα Άπελλα» για τον Χριστόφορο Λυτό, τα Καρπαθιακά Νέα επαναφέρουν τη συζήτηση για την ονοματοδοσία του αεροδρομίου. Από τον ήρωα της Αντίστασης και τον ιστορικό της επανάστασης του 1944, Ιωάννη Οθείτη, έως τον λαϊκό ηγέτη Γιάννη Μελασσιανό και τον Ανδρέα Λεντάκη, οι επιλογές αξίζουν μια σοβαρή, τεκμηριωμένη εξέταση.
Η πρόσφατη πρόταση του Πολιτιστικού και Εξωραϊστικού Συλλόγου Βωλάδος «Τα Άπελλα» να δοθεί στον Κρατικό Αερολιμένα Καρπάθου το όνομα του Χριστόφορου Λυτού φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και χρόνια.
Τα Καρπαθιακά Νέα είχαν αναδείξει και στο παρελθόν την ανάγκη να αποκτήσει το αεροδρόμιο του νησιού ένα όνομα με ιστορικό βάρος και συμβολισμό. Σήμερα, με αφορμή την επαναφορά του αιτήματος για τον Χριστόφορο Λυτό, η συζήτηση αξίζει να ανοίξει ξανά, με ευρύτερη ματιά και χωρίς προειλημμένες αποφάσεις.
Ο Χριστόφορος Λυτός αποτελεί αναμφίβολα μια ισχυρή υποψηφιότητα. Ο άνθρωπος από τη Βωλάδα που πρωτοστάτησε στην αντιστασιακή δράση της Καρπάθου κατά τη γερμανική Κατοχή, με τραγικό τέλος το 1945, έχει ήδη τη θέση του στην ιστορική μνήμη του τόπου. Η προτομή του, τα μνημεία και οι εκδηλώσεις τιμής μαρτυρούν την αναγνώριση της προσφοράς του. Το 2004, μάλιστα, το Επαρχιακό Συμβούλιο Καρπάθου – Κάσου είχε αποφασίσει ομόφωνα να εισηγηθεί την ονοματοδοσία του αεροδρομίου προς τιμήν του. Η πρόταση, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε τότε.
Είναι, όμως, ο Χριστόφορος Λυτός η μοναδική προσωπικότητα που θα μπορούσε να δώσει το όνομά της στο αεροδρόμιο; Η απάντηση είναι όχι.
Η ιστορία της Καρπάθου προσφέρει και άλλες ενδιαφέρουσες σπουδαιες επιλογές, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιολογηθούν από μια αρμόδια επιτροπή ιστορικών, λαογράφων και άλλων επιστημόνων.
Ο Αφιάρτης, ο Ιωάννης Οθείτης, ο Γιάννης Μελασσιανός και ο Ανδρέας Λεντάκης είναι ονόματα που αξίζει να μπουν στη δημόσια συζήτηση.
Αφιάρτης: ένα όνομα δεμένο με τη γη της Καρπάθου
Μια διαφορετική προσέγγιση θα ήταν να επιλεγεί το ιστορικό τοπωνύμιο της περιοχής όπου βρίσκεται το αεροδρόμιο. Ο Αφιάρτης αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά τοπία της νότιας Καρπάθου, με τη μεγάλη πεδιάδα, τις παραλίες και τις ιδιαίτερες φυσικές συνθήκες του.
Η ονομασία έχει βαθιές ρίζες στην τοπική γεωγραφία και παράδοση, αν και η ακριβής ετυμολογία της δεν είναι απολύτως τεκμηριωμένη. Η επιλογή ενός ονόματος όπως «Αεροδρόμιο Αφιάρτη» θα συνέδεε άμεσα την πύλη εισόδου στο νησί με τον τόπο που τη φιλοξενεί, αναδεικνύοντας παράλληλα ένα ιδιαίτερο κομμάτι της καρπαθιακής ταυτότητας.
Ιωάννης Οθείτης: ο δάσκαλος και χρονικογράφος της επανάστασης
Μια ακόμη προσωπικότητα που αξίζει να εξεταστεί είναι ο Ιωάννης Γ. Οθείτης, δημοδιδάσκαλος και συγγραφέας της «Ακριβούς εξιστορήσεως και περιγραφής της επαναστάσεως Καρπάθου», έργου που εκδόθηκε το 1950 και καταγράφει τα γεγονότα της εξέγερσης της 5ης Οκτωβρίου 1944.
Η συμβολή του δεν περιορίστηκε στην καταγραφή της ιστορίας. Κατά τη γερμανική Κατοχή, σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, συμμετείχε στην παροχή πληροφοριών για τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τις οχυρώσεις του νησιού, παρά τους περιορισμούς και την επιτήρηση των γερμανικών αρχών.
Το όνομά του συνδέεται, επομένως, τόσο με την ιστορική μνήμη όσο και με τη διατήρηση της τεκμηρίωσης για μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης καρπαθιακής ιστορίας.
Γιάννης Μελασσιανός: ο λαϊκός ηγέτης μιας άλλης εποχής
Στις προσωπικότητες που θα μπορούσαν να εξεταστούν ανήκει και ο Γιάννης Μελασσιανός, μια μορφή που έχει περάσει στη συλλογική μνήμη της Καρπάθου μέσα από την πολιτική και κοινωνική του δράση.
Η παράδοση τον συνδέει με την αντίσταση στην αυθαιρεσία της οθωμανικής διοίκησης, τις διεκδικήσεις των κατοίκων και τις προσπάθειες για την υπεράσπιση των συμφερόντων του νησιού. Διετέλεσε επίσης τοπικός αξιωματούχος και ήρθε σε σύγκρουση με τις ιταλικές αρχές, οι οποίες τον έθεσαν σε περιορισμό.
Η ιστορία του, όπως καταγράφεται στην τοπική ιστοριογραφία, αναδεικνύει μια περίοδο κατά την οποία οι Καρπάθιοι διεκδικούσαν την αυτονομία και την αξιοπρέπειά τους απέναντι σε διαδοχικές εξουσίες. Πρόκειται για μια διαφορετική ιστορική διαδρομή, που αξίζει να μελετηθεί και να αξιολογηθεί ως προς τη σημασία της για τη συλλογική ταυτότητα του νησιού.
Ανδρέας Λεντάκης: η κορυφαία πρόταση για μια προσωπικότητα πανελλήνιας εμβέλειας
Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση κατέχει ο Ανδρέας Λεντάκης (1935–1997), πολιτικός, συγγραφέας, φιλόλογος και στοχαστής, με οικογενειακές ρίζες από την Κάρπαθο και την Κρήτη.
Γεννημένος στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, ο Λεντάκης διακρίθηκε για τη συμμετοχή του στο φοιτητικό κίνημα, τους αγώνες του για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και για το συγγραφικό και επιστημονικό του έργο. Η πολιτική του διαδρομή συνδέθηκε με τη δικτατορία, τις διώξεις και την υπεράσπιση της ελευθερίας.
Το έργο του διασώζεται και αναδεικνύεται από το Ίδρυμα Πολιτισμού και Εκπαίδευσης Ανδρέα Λεντάκη. Ο Καρπάθιος καθηγητής Λαογραφίας Μηνάς Αλεξιάδης τον έχει χαρακτηρίσει εύστοχα «ποιητή της πολιτικής».
Η πρόταση να δοθεί το όνομά του στο αεροδρόμιο της Καρπάθου είχε διατυπωθεί και παλαιότερα, χωρίς να προχωρήσει. Η υποψηφιότητα του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για μια προσωπικότητα που υπερβαίνει τα στενά όρια του νησιού και συνδέει την καρπαθιακή καταγωγή με την πολιτική, την παιδεία και τον αγώνα για τη δημοκρατία.
Η ώρα της τεκμηριωμένης απόφασης
Οι διαφορετικές προτάσεις δεν χρειάζεται να μετατραπούν σε ανταγωνισμό μεταξύ προσώπων ή συλλόγων. Αντίθετα, μπορούν να αποτελέσουν την αφετηρία μιας σοβαρής δημόσιας συζήτησης για την ιστορία και την ταυτότητα της Καρπάθου.
Μια επιτροπή επιστημόνων θα μπορούσε να εξετάσει τα ιστορικά τεκμήρια, την προσφορά κάθε προσωπικότητας, την προηγούμενη θεσμική πορεία των προτάσεων και τον συμβολισμό κάθε ονομασίας. Θα μπορούσε επίσης να αξιολογήσει αν προκρίνεται ένα πρόσωπο ή ένα ιστορικό τοπωνύμιο, με σαφή κριτήρια και διαφανή διαδικασία.
Ο Χριστόφορος Λυτός έχει μια ισχυρή ιστορική υποψηφιότητα, η οποία συνοδεύεται από προηγούμενη θεσμική απόφαση που αξίζει να αναζητηθεί και να αξιολογηθεί. Ο Ιωάννης Οθείτης, ο Γιάννης Μελασσιανός και ο Ανδρέας Λεντάκης εκπροσωπούν άλλες σημαντικές όψεις της καρπαθιακής ιστορίας, ενώ ο Αφιάρτης προσφέρει τη δυνατότητα μιας ονομασίας άμεσα συνδεδεμένης με τον τόπο.
Το σημαντικό είναι να μη μείνει το ζήτημα για ακόμη μία φορά σε επίπεδο προτάσεων και ανακοινώσεων. Η Κάρπαθος δικαιούται μια ουσιαστική συζήτηση και μια τελική απόφαση που θα στηρίζεται στην ιστορική γνώση, στη θεσμική συνέπεια και στον σεβασμό της συλλογικής μνήμης.
Γιατί το όνομα του αεροδρομίου δεν είναι μια επιγραφή. Είναι ένα μήνυμα για την ιστορία που επιλέγει να προβάλει η Κάρπαθος σε κάθε επισκέπτη της.
Μανώλης Δημελλας
23.10.2026
Καρπαθιακα Νέα
