Στη δημόσια συζήτηση των τελευταίων χρόνων γύρω από τα μνημεία και τις προτομές στην Κάρπαθο, αξίζει να γυρίσουμε για λίγο πίσω στον χρόνο. Όχι από νοσταλγία, αλλά γιατί η ιστορία πολλές φορές φωτίζει καλύτερα το παρόν.
Στις 26 Αυγούστου 1955, οι Μενετές τίμησαν με κάθε επισημότητα τον σπουδαίο εκπαιδευτικό και εθναπόστολο Μηνά Β. Οικονομίδη, αποκαλύπτοντας την προτομή του στον ιστορικό βράχο του χωριού. Ήταν μια πρωτοβουλία του Συλλόγου των Απανταχού Μενεδιατών, με τη συνδρομή των αποδήμων και του Δήμου Μενετών.
Κανείς τότε δεν αναρωτήθηκε αν «χωράει» μια προτομή. Κανείς δεν θεώρησε ότι η τιμή προς έναν άνθρωπο που πρόσφερε στον τόπο αποτελούσε λόγο διχασμού. Αντίθετα, το μνημείο αντιμετωπίστηκε ως αυτονόητη πράξη ευγνωμοσύνης και συλλογικής μνήμης.
Στα αποκαλυπτήρια εκφώνησε τον πανηγυρικό λόγο ο λόγιος Αναστάσιος Φράγκος. Δεν μίλησε μόνο για τον Μηνά Οικονομίδη. Μίλησε για την Κάρπαθο, για την ιστορική αποστολή του Ελληνισμού, για την Κύπρο που τότε αγωνιζόταν για την ελευθερία της και για το χρέος ενός λαού να τιμά όσους τον υπηρέτησαν.
Ο λόγος του, δημοσιευμένος αργότερα στη «Ροδιακή», στην «Καρπαθιακή» Πειραιώς, στην «Πατρίδα» του Μπουένος Άιρες και στο περιοδικό «Αθήνα» του Λυκείου Ελληνίδων Καρπάθου, αποτελεί ένα ιστορικό τεκμήριο μιας άλλης εποχής. Μιας εποχής όπου η ανέγερση μιας προτομής δεν προκαλούσε φόβο ή αντιπαράθεση, αλλά ένωνε τους ανθρώπους γύρω από τη μνήμη και την ευγνωμοσύνη.
Τον παραθέτουμε αυτούσιο, ως ένα ντοκουμέντο που δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Ίσως να έχει κάτι να μας πει και για το παρόν.
ΜΙΑ ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑ ΜΗΝΥΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟΝ
Κατά τα αποκαλυπτήρια της προτομής του αειμνήστου καθηγητού Μηνά Β. Οικονομίδου εις Μενετές την 26ην Αυγούστου 1955, εξεφωνήσαμεν τον κάτωθι εθνικόν λόγον. (Αναστάσιος Φράγκος)
— Μετά 22 έτη από του θανάτου του, εις τον ιστορικόν αυτόν βράχον, τη γενέτειρα της Καρπαθιακής Ελευθερίας, ο «Σύλλογος Μενεδιατών» και ο Δήμος της Κωμοπόλεως Μενετών, τη αρωγή των, ανά τον κόσμον, αποδήμων Μενεδιατών — Καρπαθίων, ανήγειρε την προτομήν ταύτην του Μεγάλου Διδασκάλου ΜΗΝΑ Β. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ εις ένδειξιν της, προς αυτόν, οφειλομένης ευγνωμοσύνης προς τον Εκπαιδευτικόν Εθναπόστολον της Νοτίου Καρπάθου, κατά τα χαλεπά έτη της ξένης κατοχής.
Είναι ζωηρά και βαθεία η συγκίνησις των απανταχού Μενεδιατών, οίτινες από πάσαν γωνίαν του Κόσμου, στρέφουν την στιγμήν ταύτην ευλαβή την σκέψιν των, εις την σεμνήν αυτήν τελετήν, του Βράχου της Γενετείας των, συμμετέχοντες νοερώς εις την διαιώνισιν της μορφής και της μνήμης, ενός Μεγάλου συμπατριώτου των, οίος υπήρξεν και ως άνθρωπος και ως εκπαιδευτικός ο Μηνάς Β. Οικονουλίδος.
Γεννηθείς εις τον Βράχον αυτόν της Παναγίας μας κατά το 1884 και αποβιώσας εις τον ίδιον αυτόν βράχον κατά το 1934 εις ηλικίαν 50 ετών, διεκρίθη «Παιδείας αρετής ένεκα» ως Σχολάρχης Μενετών, ως Καθηγητής εις Κρήτην και ως Γυμνασιάρχης Κω, επί τρεις περίπου δεκαετηρίδας, καταλιπών ισχυρά τα ίχνη της διαβάσεώς του, ιδία ενταύθα, ένθα και ανάλωσε το μέγιστον μέρος της Εθνικής αποστολής του, ευτυχήσας να αναδείξη μαθητάς, αποτελούντας σήμερον την επιστημονικήν και πνευματικήν πρωτοπορίαν όχι μόνον της Κωμοπόλεως και της Νήσου ταύτης, αλλά και των απανταχού Καρπαθιακών παροικιών.
Ενθουσιώδης και γόνιμος υπήρξεν η καθόλου εθνική δράσις του, διά την οποίαν επανειλημμένως εδοκιμάσθη, διαρκής δε και έντιμος υπήρξεν ολόκληρος ο βίος του, ώστε το όνομά του να αποτελή εθνικόν Κεφάλαιον διά την Κάρπαθον κατά τους χρόνους της ζωηράς δράσεώς του, κατά την διάρκειαν της Ιταλικής κατοχής, ατίμητον και τηλαυγές παράδειγμα, διά τας επερχομένας γενεάς, της Καρπάθου.
Ο Εθναπόστολος της Καρπάθου από του βράχου της Παναγίας μας, Ν.Α. ακρωτηρίου του Έθνους μας, θα υπενθυμίζη εις πάσαν κατεύθυνσιν του Κόσμου, τον ιστορικόν και αιώνιον νόμον, κατά τον οποίον τα καθεστώτα της βίας, υπήρξαν πάντοτε ρευστά και μεταβλητά, ενώ η συνείδησις των λαών, όταν μάλιστα ούτοι είναι και Ελληνικοί, παρέμεινε πάντοτε αλώβητος και αιωνία. Θα υπενθυμίζη ακόμη από της Ν.Α. αυτής εσχατιάς του ελευθέρου Ελληνισμού, προς τους απολίτιστους βαρβάρους οι οποίοι αναζητούσιν ατιμωτικάς εγκληματικάς μεθόδους, τας οποίας αι μεταγενέστεραι γενεαί των ανθρώπων, μόνον διά να αισχύνονται θα μνημονεύουν, εις μελλοντικάς εποχάς, με τας αγχόνας και τα εγκλήματά των εις βάρος ακραιφνούς Ελληνισμού 420 χιλιάδων ομοαίμων της Κύπρου μας, ότι αγνοούσι και πλαστογραφούσι την ιστορίαν, διότι αι Ελληνικαί νήσοι της Ανατολικής Μεσογείου, της Κύπρου, της Δωδεκανήσου και της Κρήτης, απετέλεσαν αείποτε φραγμόν των βαρβαρικών ορδών, εξ ανατολών και δυσμών, και επότισαν το δένδρον του πολιτισμού και της Ελευθερίας διά ποταμών αίματος, εις τον ρουν των αιώνων.
Θα υπενθυμίζη, τέλος, προς τους Διεθνείς σωματεμπόρους των λαών που καταισχύνουν τον πολιτισμόν και ανθρωπισμόν του αιώνος μας, με την συμβατικήν φενάκην της αυτοδιαθέσεως των λαών, ότι η ματωμένη Παναγία της Τήνου, έφερε την πνοήν της Ελευθερίας μέχρι της πονεμένης Παναγίας της Καρπάθου μας και αργά ή γρήγορα, είτε το θέλουν είτε δεν το θέλουν, και αι δύο μαζί, θα φέρουν την ξεδιάντροπην Ελληνικήν αύραν της Ελευθερίας, μέχρι της αγωνιώσης Παναγίας του Κύκκου, της Κύπρου μας, διότι Θείον και Πανανθρώπινον διαγράφεται ήδη εις τον ορίζοντα, το πλήρωμα του χρόνου της πραγματοποιήσεώς της.
Είναι άξιοι της ευγνωμοσύνης μας και ο «Σύλλογος των Απανταχού Μενεδιατών» διά την πρωτοβουλίαν του εράνου της Προτομής ταύτης Μηνά Β. Οικονομίδη, όπως και όλοι οι απόδημοι Μενεδιάται οίτινες διά του ταλάντου ή του οβολού των, συνέτεινον εις την δημιουργίαν ταύτης, όπως και ο Δήμος της Κωμοπόλεως Μενετών, διά τον πανηγυρικόν τόνον της σεμνής αυτής εθνικής μυσταγωγίας.
— «ΡΟΔΙΑΚΗ» Ρόδου, 4/9/1956. ΚΑΡΠΑΘΙΑΚΗ Πειραιώς, Σεπτεμβρίου 1956. ΠΑΤΡΙΣ Βουένος Άιρες, 25/12/1956. «ΑΘΗΝΑ» Λυκείου Ελληνίδων Καρπάθου, τεύχος 7.
6.8.2026
Καρπαθιακά Νέα
